Tarih – Sayfa 269

Cemal Kutay – Osmanlı’da Mizah (2013)

OSMANLI’DA MİZAH, Cemal Kutay, Acar Bilgi Merkezi Yayınları, tarih, 280 sayfa

Cemal Kutay ‘Osmanlı’da Mizah’ta, değerli arşivlerinden olan yüzyıl önceki mizah dergilerinden örnekler paylaşıyor. Meddahlık, Karagöz-Hacivat ve orta oyunu gibi Türk kültüründe göze ve kulağa hitap eden mizah geleneğiyle çalışmasına başlayan Kutay, devamında da ilk mizah dergisi Diyojen’in macerası, Namık Kemal’in mizahi şiirleri ve hicivleri, bu alanda öncü roller üstlenmiş Teodor Kasab’ın çalışmaları ve Tanzimat döneminde mizah dergileri üzerindeki devlet sansürü konularını ele alıyor. Kitap, yüz yıl önceki Türk toplumu ile mizah ve karikatür dergilerinin hangi konularla ilgilendiğini öğrenmek açısından iyi bir kaynak.

Arsen Yarman ve Ara Aginyan – Sultan II. Mahmud ve Kazaz Artin Amira (2013)

SULTAN II. MAHMUD VE KAZAZ ARTİN AMİRA, Arsen Yarman ve Ara Aginyan, çeviren: Tomas Terziyan, Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi Vakfı Yayınları, tarih, 505 sayfa

Kazaz Artin Amira Bezciyan, Ermenice adıyla Harutyun Bezciyan, II. Mahmud’a hizmet etmiş, bilhassa Darphane-i Amire’nin idaresinde büyük başarılar göstermişti. Hatta II. Mahmud, bu hizmetleri ödüllendirmek amacıyla kendisini Tasvir-i Hümayun nişanıyla taltif etmişti. İşte elimizdeki kitap, Bezciyan’ın hayatını, yükselme dönemini, yapmış olduğu çalışmaları, II. Mahmud’la dostluğunu, Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi’ni kurmasını kapsamlı bir şekilde ele alıyor. Ara Aginyan’ın, Bezciyan’ın hayatını hikâye ettiği ‘Zafer Yolu’ adlı tarihi romanının yer aldığı kitap, barındırdığı çok sayıda belge ve resimle önemli bir tarihi kaynak.

Enzo Traverso – Savaş Alanı Olarak Tarih (2013)

SAVAŞ ALANI OLARAK TARİH, Enzo Traverso, çeviren: Osman S. Binatlı, Ayrıntı Yayınları, tarih, 224 sayfa

Siyaset bilimi profesörü Enzo Traverso ‘Savaş Alanı Olarak Tarih’te, 20. yüzyılın zorbalıklarını eleştirel bir bilanço ve tarihyazımsal bir tartışma ekseninde yorumluyor. Yazar ilkin, 20. yüzyılı boydan boya katetmiş olan ve hâlâ bu yüzyılın başlıca tarihçisi olmaya devam eden Eric Hobsbawm’ın tarih anlayışına odaklanıyor. Son çeyrek yüzyılın faşizm tarihi yazımları; tarihçiler arasındaki Nazizmin tarihselleştirilmesi anlaşmazlığı; soykırım, antisemitizm, ırkçılık ve totalitarizm konusunda oluşturulan paradigmaları ele alan Traverso, Michel Foucault ve Giorgio Agamben’in fikirlerinin tarihyazımsal kullanımlarını da irdeliyor.

Kolektif – Uluslararası İlişkiler Tarihi, Cilt 5 (2013)

ULUSLARARASI İLİŞKİLER TARİHİ, 5. CİLT, kolektif, çeviren: Ali Rıza Dırık, Evrensel Yayınları, tarih, 864 sayfa

SSCB Bilimler Akademisi’nden profesörlerle, Paris Üniversitesi’ne bağlı Collège de France Institut de Droit International üyesi profesörlerin çalışmalarının ürünü olan ‘Uluslararası İlişkiler Tarihi’, dünya uluslararası ilişkiler tarihini 3 bin 500 yıllık bir zaman diliminde izliyor. Bugüne kadar yazılmış en kapsamlı uluslararası ilişkiler tarihi kitaplarından olan çalışmanın elimizdeki beşinci cildi ise, 1939-1945 yıllarına, yani 2. Dünya Savaşı’nı kapsayan tarihsel sürece odaklanıyor; Almanya’nın Polonya’yı işgal etmesinden Almanya’nın koşulsuz teslimiyeti kabul ettiği 8 Mayıs 1945’e kadarki süreci analiz ediyor.

Henry Charles Seppings-Wright – Hilal Altında İki Yıl (2013)

HİLAL ALTINDA İKİ YIL, Henry Charles Seppings-Wright, çeviren: Derin Türkömer, İş Kültür Yayınları, tarih, 281 sayfa

Dönemin önde gelen haber ajansları ve yayınlar için çalışmış İngiliz gazeteci H. C. Seppings-Wright ‘Hilal Altında İki Yıl’da, Osmanlı’nın savaştığı iki önemli cephe olan Trablusgarp ve Balkanlar’daki gözlemlerini sunuyor. İki bölgede bulunmuş Seppings-Wright kitabında, cephede yaşananları ayrıntılı bir şekilde anlattığı gibi, Türklerle bizzat yaşayarak cephe gerisindeki hayatı kendine has gözlem ve yorumlarıyla anlatıyor. Şahit olduğu olaylara duyarlıkla yaklaşarak söz konusu savaşları farklı bir bakış açısı ile sunan kitap, Seppings-Wright’ın doğayı ve insanları tasvir ettiği karakalem resimleriyle de ilgi çekiyor.

François Weil – New York (2013)

NEW YORK, François Weil, çeviren: Neslişah Başaran, Kitap Yayınevi, tarih, 350 sayfa

François Weil bu çalışmasında, dört yüz yıllık tarihi boyunca muazzam dönüşümler geçiren, Amerika’nın simge şehirlerinden New York’un tarihini sunuyor. Weil, 1620’lerde şehrin ortaya çıkışını; uzun süre ikinci planda kaldıktan sonra 18. yüzyıla dek yavaş ve kesintili bir şekilde büyümesini; 1750’den sonra hız kazanan savaşların ardandan kurtuluşunu ilan eden Amerika’nın güçlenerek New York’u kıtanın kapısı haline getirişini; şehrin genişleyerek Manhattan Adası’nı, kısa süre sonra da Brooklyn, Bronx, Queens ve Staten Island’ı fethetmesini ve kapitalizmin gelişimiyle şehre yönelen göçlerin yarattığı kültürel çeşitliliği anlatıyor.

Amit Bein – Osmanlı Uleması ve Türkiye Cumhuriyeti (2013)

OSMANLI ULEMASI VE TÜRKİYE CUMHURİYETİ, Amit Bein, çeviren: Bülent Üçpunar, Kitap Yayınevi, tarih, 246 sayfa

Amit Bein, bu nitelikli çalışmasında, son dönem Osmanlı ulemasının mirasını, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemi ile Cumhuriyet’in ilk yılları arasındaki sürece odaklanarak irdeliyor. Bein o devirde, ilmiye sınıfı içindeki entelektüel tartışmaları ve siyasi hareketleri çalışmasının merkezine koyarak, Osmanlı ulemasının ortak birçok kaygılarına rağmen genel anlamda devletin geleceği, özel anlamda devlet içindeki İslami kurumların rolleri ve işlevleriyle ilgili temel meselelerde nasıl bölündüğünü gözler önüne seriyor. Yazar, ulemanın dönüşümünü, modern Türkiye’nin oluşumunun ayrılmaz bir parçası olarak inceliyor.

Ahmet Demirel – Tek Partinin İktidarı (2013)

TEK PARTİNİN İKTİDARI, Ahmet Demirel, İletişim Yayınları, tarih, 493 sayfa

Ahmet Demirel ‘Tek Partinin İktidarı’nda, 1923 seçimlerinden 1946 seçimlerine kadar olan dönem boyunca yapılan altı genel seçim ile yerel seçimleri irdeliyor, her seçimden sonra oluşan meclislerde yer almış milletvekillerinin özelliklerini kimi kriterlere göre inceliyor. Bu yönüyle, Cumhuriyeti kuran elitin kapsamlı bir analizini yapan, ayrıca ele aldığı dönemleri Türkiye’nin içinde bulunduğu kültürel ve siyasi koşulları gözeterek değerlendiren çalışma, ilk meclislerde görev alan milletvekillerinin kimler olduğu, hangi toplumsal-ekonomik kökenden geldikleri ve kaç kez seçildikleri hakkında iyi bir başvuru kaynağı.

Zeki Arıkan – Haydarpaşa’dan İzmir’e Tarih Söyleşileri (2013)

HAYDARPAŞA’DAN İZMİR’E TARİH SÖYLEŞİLERİ, Zeki Arıkan, Tarihçi Kitabevi, tarih, 311 sayfa

Elimizdeki kitap, Zeki Arıkan’ın tarihi ve güncel konuları kapsayan yazılarından oluşuyor. Kitapta, Haydarpaşa garının neden Türkiye’nin tarihi, ekonomisi ve sosyal dokusuyla bütünleşen bir yapı olduğu; 18. ve 19. yüzyıların İzmir’inde toplumsal hayat; Atatürk’ün Çanakkale Savaşı’ndaki rolü ve Fatih Sultan Mehmed’in bilimsel ve kültürel alanlara ilgisi gibi tarihi konular ele alınıyor. Arıkan yazılarında ayrıca, Türkiye’de 1940 ve sonrası dönemde yetişmiş Doğan Kuban, Orhan Burian, Vedat Günyol, Şerafettin Turan, Fuat Köprülü, Mustafa Akdağ ve Halil İnalcık gibi isimleri yetiştiren siyasi/kültürel atmosfere de odaklanıyor.

Emel Akal – Moskova-Ankara-Londra Üçgeninde İştirakiyuncular, Komünistler ve Paşa Hazretleri (2013)

MOSKOVA-ANKARA-LONDRA ÜÇGENİNDE İŞTİRAKİYUNCULAR, KOMÜNİSTLER VE PAŞA HAZRETLERİ, Emel Akal, İletişim Yayınları, inceleme, 559 sayfa

Emel Akal, elimizdeki nitelikli çalışmasında, Nisan 1920’den Mart 1921’e kadar, Ankara’daki TBMM Hükümeti’nin, Moskova ve Londra’dan gelen etkilerle iç politikaya nasıl şekil verdiğini irdeliyor. Kitapta, TBMM Hükümeti ile milli mücadelede öne çıkan kadroların kendi aralarındaki ilişki ve çelişkiler; Bakü’de Mustafa Suphi’nin liderliğindeki Türkiye Komünist Partisi’ni, Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası’nı ve Yeşil Ordu Cemiyeti’ni oluşturan siyasi iklim; Ankara, Moskova ve Londra’daki iktidar odaklarının tutumu ve bu ilişkilerin Türkiye iç politika dinamiklerini nasıl etkilediği gibi, ilgi çekici konular irdeleniyor.