Aydan Üstkanat – Un (2017)

Anadolu, Batı İran ve Kafkasya ile birlikte, tarihte buğdayın anavatanı olmuş üç bölgeden biri.

Yakın zamanda ise, “Çiftinin kara gün dostu” Türkiye Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO), Avrupa Birliği’nden buğday alımı için uluslararası ihale açtığını öğrendik.

Bu şaka bile değil. Olsa olsa kötü bir rüya, bir karabasan.

Yemek stilisti ve gastronomi danışmanı Aydan Üstkanat’ın elimizdeki kitabı, tam da bu gelişmelerin üstüne geldi.

Bu kitap, kimi diyetisyenlerin buğdaya açtığı savaşa, buğday yerine bulgur tüketilmesi gerektiği savlarına karşı çıkıyor, hepimizi Anadolu topraklarındaki atalık buğdaya sahip çıkmaya davet ediyor.

Üstkanat’a göre 1: Bulgur, buğday kırığıdır ve asla buğday kadar besleyici ve değerli bir besin olamaz. 2: Türkiye’nin saflığı bozulmamış saf buğday türleri günümüzde varlığını sürdürüyor ve bize düşen, bunları elimizden geldiğince korumak.

Örneğin Kastamonu’nun siyesi ile Kars’ın kavılca buğdayının, soğuk kış şartlarında bile ayakta durabildiğini ve bu nedenle saf olarak kalmayı başardıklarını biliyor muydunuz?

Bu kitap, Neolitik çağdan bugüne uzanarak unun Anadolu’daki tarihini izliyor, buğdayın gen haritasını çıkarıyor ve bunu da hammaddesi un olan birçok lezzetli tarifle taçlandırıyor.

  • Künye: Un, Aydan Üstkanat, Altın Kitaplar, yemek, 234 sayfa

Süleyman Dilsiz – Kılçıksız Balık (2014)

  • KILÇIKSIZ BALIK, Süleyman Dilsiz, Alfa Yayınları, yemek, 361 sayfa

Süleyman Dilsiz, çok sayıda balık yemeği tarifi eşliğinde, okurlarını, hangi balığın hangi mevsimde alınacağı ve balığın tezgâhtan sofraya getirilişine kadarki süreç hakkında okurunu bilgilendiriyor. Yazar ilkin, balık etinin hususiyetlerini; çarşı, pazar ve tezgâhlardaki balık ve balık ürünlerini; doğa balığı ve çiftlik balığı arasındaki belli başlı farkları; balık yemeği için ne gibi hazırlıklar yapılacağı ve hangi baharatların kullanılacağını anlatıyor. Devamında ise, pastırmalı barbunya, tahinli çipura, anasonlu karagöz, tuzda mercan, Antep fıstıklı sütte orfoz ve mantarlı sarıkuyruk gibi sekseni aşkın tarife yer veriyor.

Dallas Hartwig ve Melissa Hartwig – Can Boğazdan Gelir (2014)

  • CAN BOĞAZDAN GELİR, Dallas Hartwig ve Melissa Hartwig, çeviren: Türkan Çolak, Hera Yayınları, sağlık, 367 sayfa

‘Can Boğazdan Gelir’, birçoğumuzun gıdalarla olan sağlıksız ilişkisini ele alıyor ve beslenme alışkanlığımızı, hem fiziksel hem de psikolojik açıdan iyileştirebilme özelliğine sahip doğal yiyeceklerle düzenlememiz konusunda önerilerde bulunuyor. Yazarların otuz gün süren, “SAĞLIKLI30” adını verdikleri programları, esasen sporcuların performans hedeflerine ulaşmalarına katkı sağlayan beslenmeyle ilgili esaslar üzerine kurulmuş. Kitapta, gıdaların hormon sağlığı, beyin ve sindirim sistemi üzerindeki etkileri ele alınıyor; daha sağlıklı gıdaların ne şekilde tüketilebileceği, kapsamlı bir öğün planı eşliğinde sunuluyor.

Mesut Erdoğan – Mengen Yemekleri (2007)

  • MENGEN YEMEKLERİ, Mesut Erdoğan, fotoğraflar: Buğrahan Şirvancı, İnkılap Kitabevi, yemek, 181 sayfa

mengen-yemekleri

Aşçı Mesut Erdoğan ile fotoğrafçı Buğrahan Şirvancı’nın ortak çalışması olan ‘Mengen Yemekleri’, yöresel yemekler konusunda iyi bir çalışma. Bir anlamda, kaybolmaya yüz tutmuş Mengen yemeklerini kayıt altına alma ve bunları okura sunma amacını taşıyan çalışma, hem kaliteli baskısı hem de görsel unsurları iyi kullanmasıyla dikkat çekiyor. Kitap çorbalar, kavurmalar, yeşillik yemekleri, evcil kanatlılar ve pilavlar gibi bölümlerden oluşuyor. Çöle çöş, Cincile çorbası, Kızılcık tarhanası, Halışka, Kızılcamancar kavurması, Galçakmancarı, Gözlemeli hindi, Pestilli ördek, Kül çöreği, Gözü yaşlı, Ayıköşü sotesi ve Meksenye, isimleriyle ilgi çeken yemeklerden birkaçı.

 

Arda Türkmen – Arda’nın Mutfağı (2016)

  • ARDA’NIN MUTFAĞI, Arda Türkmen, Doğan Kitap

ardanin-mutfagi

Ağzının tadını bilenler için, Arda Türkmen’den bütün detaylarıyla lezzetli tarifler. Karalahana çorbasından patates dolgulu patlıcana, bademli taze börülceden hindi tandıra, hamsi mücverinden tereyağlı karidese, etli lahana dolmasından patatesli ciğer kavurmaya ve Özbek pilavından fıççına tam 95 lezzetin yer aldığı kitap, görsel zenginliğiyle de dikkat çekiyor.

Gilles Fumey ve Olivier Etcheverria – Dünya Mutfakları Atlası (2007)

  • DÜNYA MUTFAKLARI ATLASI, Gilles Fumey ve Olivier Etcheverria, çeviren: İsmail Yerguz, NTV Yayınları, kültür, 82 sayfa

dunya-mutfaklari

‘Dünya Mutfakları Atlası’, mutfağın kökenleri, ülkelerin yiyecek hazırlama, yemek pişirme ve yeme biçimleri üzerine yoğunlaşan bir çalışma. Bu mutfaklarda yer alan tuz, şeker, çikolata, buğday, pirinç veya mısır gibi ürünlerin hikâyelerinin de yer aldığı atlas, son olarak da bu tatların analizine yer veriyor. Biri kültürel coğrafya doçenti, diğeri de beslenme coğrafyası doçenti olan iki ismin hazırladığı çalışma, toplumların yemek kültürleri, bunun tarih içinde aldığı biçimler ve coğrafya-yemek arasında kurduğu koşutluklarla ilgi çekiyor.

 

Felipe Fernández-Armesto – Yemek İçin Yaşamak (2007)

  • YEMEK İÇİN YAŞAMAK, Felipe Fernández-Armesto, çeviren: Elif Akhan, İletişim Yayınları, yemek, 280 sayfa

yemek-icin

Felipe Fernández-Armesto, ‘Yemek İçin Yaşamak’ta, yemeğin tarihi serüvenine yer veriyor. Kitabın ilgi çekiciliği, yiyecek tarihini, insan türünün birbiriyle ve doğanın geri kalanıyla başka etkileşimlerinden ayrılmayan, dünya tarihinin bir konusu olarak ele almaya çalışmasıdır diyebiliriz. İnsanın yiyeceği pişirmeyi öğrenmesini; yamyamlığı ve bunun günümüzün beslenme anlayışıyla ilişkisini; sömürgeciliğin doğal çevre üzerindeki etkilerini; çiftçiler ve çobanların ortaya çıkışını; Amerikan yerlilerinin yiyecek saklama şekillerini ve ilk okyanus aşırı yolculuklarla beslenme sorunlarının nasıl çözüldüğü, kitapta dikkat çeken konulardan birkaçı.

Nilhan Aras – Bayram Çöreği: Diyarbakır Mutfağı (2014)

  • BAYRAM ÇÖREĞİ: DİYARBAKIR MUTFAĞI, Nilhan Aras, Metro Kültür Yayınları, yemek, 280 sayfa

BAYRAM

Nilhan Aras ‘Bayram Çöreği’nde, merkezi, ilçesi, köyüyle Diyarbakır mutfağını birebir Diyarbakırlıların anlatımlarıyla sunuyor. Yerel mutfak kültürü araştırmaları açısından da önemli olan çalışmada yörenin süt ürünleri, çorbaları, sebze yemekleri, et yemekleri, kebaplar, köfteler, hamur işleri, pilavlar, dolma ve sarmalarından çok sayıda tarife yer veriliyor. Kitapta Helawî, Nokên Sêle, Otlu Lavaş, Habenîsk, Diwinye, Gebbol, Tirşikê Hişk, Hêkerûn, Sîravî, Avsîrk, Xilorik ve Malêz gibi yöreye özgü tariflerin yanı sıra Türkiye’nin başka yerlerinde yapılıp Diyarbakır’da yeniden yorumlanan yemeklere de yer veriyor.

Muna Jülyet Taşçı – Muna’nın Yemek Kitabı (2012)

  • MUNA’NIN YEMEK KİTABI, Muna Jülyet Taşçı, Denizler Kitabevi, yemek, 551 sayfa

 MUNA

Muna Jülyet Taşçı, hem Türkçe hem İngilizce yayınlanan ‘Muna’nın Yemek Kitabı’nda, çocukluğundan bugüne yaşamakta olduğu Mersin’in kendine has mutfağından tarifler sunuyor. Pek çok çorba, salata, meze, kıbbe, yemek, sos, tatlı ve içecek tarifi barındıran kitabında Jülyet, Mersin yöresinin Arap, Lübnan ve Türk lezzetlerinin bir karışımı olan özgün mutfağından örnekleri,  çocukluğundan bugüne biriktirdiği anılar ve öykülerle harmanlayarak okurlarıyla paylaşıyor.

Dave DeWitt – Leonardo Da Vinci’nin Sofrası (2012)

  • LEONARDA DA VİNCİ’NİN SOFRASI, Dave DeWitt, çeviren: Çiğdem Tümer, Oğlak Yayınları, yemek, 240 sayfa

 LEONARDO

Dave DeWitt elimizdeki çalışmasında, keyifle okunacak bir İtalyan mutfağı tarihi sunuyor. Leonarda da Vinci’nin defterlerinde yer alan içecek, aşçılık, beslenme, diyet ve yemek pişirmeyle ilgili bilgileri araştıran yazar, 15. ve 16. yüzyıllardaki İtalyan yemek kültürünü, zenginler ve yoksul kesimin neler yediğini aydınlatıyor. da Vinci’nin yanı sıra, ilk modern yemek kitabının yazarı Maestro Martino, Papa V. Pius’un aşçısı Platina ve Fransa Kralı ile evlendikten sonra Fransız mutfağına önemli katkılarda bulunan Catherine de’ Medici gibi karakterlerin de yer aldığı kitapta, o dönemin yemeklerinden kimi tarifler de veriliyor.