Gültekin Emre – Yitik Kent Ankara (2008)

Şair Gültekin Emre, ‘Yitik Kent Ankara’da, Türkiye’nin başkentinin monografisini sunuyor ve bunu yaparken de, hayatının bu şehirle iç içe geçen bir çetelesini tutuyor.

Emre’nin Ankara’yla bağı, 1956-1980 zaman aralığını kapsıyor.

1980’den sonra Ankara’yla yolları ayrılan Emre, daha sonra hep bu şehirle buluşmayı, onunla yolunun kesişmesini beklemiş.

Kitabın adına ve içeriğine de sinen yitikliğin başlıca nedeni bu.

Emre, Ankara’nın çocukluğunda top oynadığı arsalarını; çoğu yanan, yıkılan ya da düğün salonuna dönüşen sinemalarını; caddelerini, sokaklarını ve meydanlarını; Ankara’daki öğrenciliğini, yürüyüşleri, gösterileri ve tabi insanlarını, buruk bir tebessümle hatırlıyor.

  • Künye: Gültekin Emre – Yitik Kent Ankara, Heyamola Yayınları, şehir, 430 sayfa

Bilge Umar – Phrygia (2008)

Bilge Umar’ın ‘Bir Tarihsel Coğrafya Araştırması ve Gezi Rehberi’ alt başlığıyla yayınlanan rehber niteliğindeki ‘Phrygia’sı, bölgeyi tarihi, turistik ve arkeolojik yönleriyle kapsamlı bir biçimde anlatıyor.

Kitabın ilk bölümü, Phrygia üzerine genel bilgilerden oluşuyor.

Bu bölümde, bölgenin çok sayıda tarihi kaynakta ne şekilde yer aldığının izi sürülüyor.

Çalışmada ikinci ve son bölüm, Phrygia’nın kentlerine ve kalıntılarına odaklanıyor.

Phrygia’nın güneyi, kuzeyi, batısı ve doğusunun sınırlarının nerede bitip nerede başladığı ve Denizli, Gölhisar, Çivril, Dinar, Uşak, Afyon ve Kütahya gibi, bölgenin kalıntılarının yer aldığı alanlar, bu bölümde ayrıntılı olarak ele alınıyor.

  • Künye: Bilge Umar – Phrygia, İnkılap Kitabevi, arkeoloji, 350 sayfa

Arthur C. Clarke ve Mike McQuay – Deprem (2008)

İki yazarlı ‘Deprem’, deprem tahmini konusunda önemli bir teori geliştiren Lewis Crane’i ve onun depremle olan trajik ilişkisini hikâye ediyor.

Crane, 1994 Los Angeles depreminde tüm ailesini kaybetmiştir.

Sadece bu acısı nedeniyle deprem uzmanı olmaya karar veren Crane, aradan geçen süre içinde dünyanın en önemli sismologlarından biri olmuştur.

Deprem tahmini konusunda çok önemli bir teori geliştiren Crane, çok yakın zamanda 10 Richter büyüklüğünde bir deprem olacağını tespit eder.

Fakat kahramanımızın teorisi, bu dünyayı yöneten dev şirketlerin hesaplarını bozacaktır ve şimdi bunlar ile Crane arasında büyük bir kovalamaca yaşanmaya başlar.

  • Künye: Arthur C. Clarke ve Mike McQuay – Deprem, çeviren: Ali Seval ve Emre Yerlikhan, Resif Yayıncılık, roman, 351 sayfa

A. Metin Akpınar – Maganda (2008)

Türkiyeliler, her maç kazanılmasında, her düğünde, her gösteride, kısacası her “coşkunluk” anında, maganda tabir edilen kimselerin havaya ateş açarak insanların yaralanmasına veya ölmesine sebep olmasına yabancı değil.

İşte Metin Akpınar’ın ‘Maganda’sı da, gün geçtikçe daha da içinden çıkılmaz bir soruna dönüşen bu durumu hikâye ediyor.

Akpınar’ın kurgusu, silah taşıyanlara, bunu her fırsatta kullananlara karşı savaşan Yakup ve arkadaşlarının hikâyesini verirken, aynı zamanda bu topraklardaki erkek aklının silah çılgınlığını ve toplumun silahı “namus” simgesi olarak algılayışını da eleştiriyor.

  • Künye: A. Metin Akpınar – Maganda, Berfin Yayınları, roman, 332 sayfa

William Golding – Geçiş Ayinleri (Deniz Üçlemesi 1) (2017)

Nobel Ödüllü William Golding’ten, 19. yüzyılda Avusturalya’ya doğru uzun bir gemi yolculuğuna çıkan Edmund Talbot ile gemideki diğer yolcuların tanık olduğu sıra dışı olayların enfes bir anlatımı…

Talbot, imtiyazlı vaftiz babası sayesinde kaptığı prestijli bir iş için bu gemidedir ve yolculuk boyunca yaşananları, yine vaftiz babasının telkiniyle gün gün elindeki deftere kaydetmektedir.

Fakat bir süre sonra gemide yaşananlar, Talbot’nun tüm hayatını, alışkanlık ve ezberlerini alt üst edecektir.

Romanı en keyifli kılan yönlerden biri de, İngiliz toplumsal yapısını eleştirel bir gözle işlemesi.

Burada karşımıza çıkan insan düşmanı kaptan Anderson, vaiz Colley, özgürlükçü düşüncelere sahip Prettiman ve sessiz sakin uşak Wheeler gibi tipler, İngiliz toplumunun farklı kesimlerine has davranış ve düşünce biçimlerini sergilemeleriyle okurun dikkatini çekiyor.

Yazarına Booker Ödülü de kazandırmış ‘Geçiş Ayinleri’, Golding’in edebi yeteneğinin doruğa ulaştığı romanlardan biri.

  • Künye: William Golding – Geçiş Ayinleri (Deniz Üçlemesi 1), çeviren: Bülent Doğan, Sel Yayıncılık, roman, 255 sayfa

Kolektif – Videonun Eylemi (2017)

Anaakım medyanın olduğu her yerde, medyadan kovulan, bilinçli bir şekilde görmezden gelinen ötekiler de vardır.

İşte bu aşamada ortaya çıkmış video eylemciliği, hem devlete ve topluma muhalif olan kesimlerin hem de farklı fikirlerin kendilerini ifade etmelerine olanak tanıyan etkili bir yöntem.

Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de video eylemciliğin çok iyi örnekleri bulunuyor.

İşte, farklı isimlerin katkılarıyla ortaya çıkmış bu değerli kitap da, 1990’lardan bugüne Türkiye’deki video eylemciliği hem kuramsal bir perspektifle hem de uygulamalı örnekleriyle izliyor.

Kitap bu deneyimleri eleştirel bir bakışla irdelemekle kalmıyor, aynı zamanda video eylemciliğin bir muhalefet ve ifade aracı olarak nasıl daha aktif ve verimli kullanılabileceği üzerine de kafa yoruyor.

Çalışmaya katkıda bulunanlar ise şöyle:

Ulus Baker, Maurizio Lazzarato, Hito Steyerl, Angela Melitopoulos, Ayşe Uslu, Gülsüm Depeli, Ege Berensel, Gürşat Özdamar, Oktay İnce, Özge Çelikaslan, Alper Şen, Belit Sağ, Funda Başaran, Sibel Tekin, Onur Metin, Genç Sinema, Video Aktivist Şebeke, Witness Video Kollektif, Indymedia, Karahaber, Videa, Balıkbilir, Seyri Sokak, bak.ma, Artıkişler, çapul.tv, Ankara Eylem Vakti ve Vitopya Video Kollektif.

  • Künye: Kolektif – Videonun Eylemi, derleyen: Ege Berensel, Alef Yayınları, medya, 240 sayfa

Bruce Masters – Osmanlı İmparatorluğu’nun Arapları: 1516-1918 (2017)

Arap topraklarında Osmanlı saltanatının kuruluşundan yüzyıllar boyunca sürmüş bu ilişkinin sona erişinin nedenlerine, Osmanlı-Arap ilişkilerinin nitelikli bir serencamını sunan bir çalışma.

Osmanlı Arap eyaletlerindeki Sünni Müslüman halkların tarihsel deneyimine dikkat çeken Bruce Masters, kitabının ilk bölümünde Osmanlı sultanlarının yönetimlerini bugün “Arap Dünyası” olarak adlandırılan bölge üzerinde nasıl kurduklarını ve merkezi hükümetin gücünün yerel aktörlere devrolduğu 18. yüzyıldaki siyasi gelişmeleri irdeliyor.

Kitabın devamındaki bölümlerde ise,

  • Erken modern dönemdeki Osmanlı yönetiminin kurumları ve Arapların onları nasıl algıladığı ve zaman içinde onlara nasıl adapte olduğu,
  • Osmanlı yönetiminin şehirler ve kırsal bölgelerdeki sıradan insanların hayatları üzerindeki etkileri,
  • Arap eyaletlerinin Osmanlı yönetiminin ilk üç yüzyılındaki sosyal ve ekonomik yapısı,
  • Osmanlı Arap dünyasında entelektüel hayat,
  • Osmanlı yönetiminin Arap topraklarındaki son yüzyılında, Sultan ile Arap tebaası arasındaki ilişkinin sone erişinin temel nedenleri,
  • Ve bunun gibi ilgi çekici konular ele alınıyor.

Arap âlimler için imparatorluğun meşruiyetinin kilit noktasının sultanlık kurumunun kendisinde olduğu ise, sağlam bir dönem çalışması olan Masters’ın kitabındaki en öne çeken tezlerden.

  • Künye: Bruce Masters – Osmanlı İmparatorluğu’nun Arapları: 1516-1918, çeviren: Feray Coşkun, Doğan Kitap, tarih, 272 sayfa

Derya Koptekin – Biz Romanlar Siz Gacolar: Çingene/Roman Çocukların Kimlik İnşası (2017)

Derya Koptekin’in nitelikli çalışması ‘Biz Romanlar Siz Gacolar’, İzmir’deki çingene/roman mahallelerinde yapılan uzun soluklu çalışmalardan yola çıkarak çingene çocukların anlam haritalarını ortaya çıkarıyor.

Kitapta,

  • Türkiye’de yaşayan çingenelerin anlam dünyası,
  • Çingeneler için kullanılan farklı anlamlandırmalar,
  • Çingenelerin diğer kesimlerle, “öteki”yle ilişkileri,
  • Çingenelerin çalışma yaşamı,
  • Sınıfsal bir konum olarak çingene/roman olmak,
  • Çingene mahalleleri ve evleri,
  • Çingenelerde müzik ve dans, düğün, sünnet, Hıdırellez, köstek kesme, gelincik yaktırma, kına ve dövme ve asker uğurlama gibi gelenekler,
  • Türkiye’de çingenelere yönelik ayrımcılık ve önyargılar,
  • Ve çingene çocuklarının gelecek hayalleri gibi konular irdeleniyor.

Bir psikolog olarak sahada birebir çalışan Koptekin’in kitabı, okurunu çingene/romanlara dair bilinen klişelerle yüzleşmeye, onlara gerçekçi ve bir pencereden çağırıyor.

  • Künye: Derya Koptekin – Biz Romanlar Siz Gacolar: Çingene/Roman Çocukların Kimlik İnşası, İletişim Yayınları, inceleme, 205 sayfa

Edwin R. Wallace – Dinamik Psikiyatri Kuramı ve Uygulaması (2008)

Edwin D. Wallace, psikiyatrideki en bütünsel ve işlevsel model olarak tanımladığı dinamik modeli tanıtıyor ve tedavi tekniklerine yer veriyor.

Dinamik psikiyatriyi, “Kişiler arası ilişkilerin incelenmesi ve terapötik olarak dönüştürülmesi için tarihsel ve yorumlayıcı bir yöntem” olarak tanımlayan Wallace, kitabının ilk bölümünde kuramı sunuyor,

İkinci bölümünde modelin değerlendirme görüşmesini ve tanıyı tartışıyor,

Ve son bölümde ise, kuramın öngördüğü tedavi aşamasını anlatıyor.

Kitabın rahat okunur bir üslupla kaleme alınmasınınsa, yalnızca uzmanların değil alana ilgi duyan her seviyeden okurun da dikkatini çekeceğini söyleyebiliriz.

  • Künye: Edwin R. Wallace – Dinamik Psikiyatri Kuramı ve Uygulaması, çeviren: Hakan Atalay, Okuyan Us Yayınları, psikiyatri, 449 sayfa

İlber Ortaylı – Osmanlı’da Değişim ve Anayasal Rejim Sorunu (2008)

İlber Ortaylı, ‘Osmanlı’da Değişim ve Anayasal Rejim Sorunu’ isimli elimizdeki çalışmasında, imparatorluğun reformlar dönemi olan son yüzyılına odaklanıyor.

Ortaylı bu dönemle beraber, değişimin her alana yayıldığını ve dönemin bu değişimi simgeleyen insan tipini ortaya çıkardığını söylüyor.

Yazar buradan hareketle kitabının ilk bölümünde, değişimin kurumlara, şehirleşmeye, kültüre, aileye ve günlük yaşama yansımalarını değerlendiriyor.

Kitabın ikinci bölümünde ise bu değişim rüzgârının anayasal rejime etkilerine odaklanıyor.

Ortaylı burada, Kanun-ı Esasî’nin ilan edilişini, ilk Osmanlı parlamentosunun açılışını ve böylece başlayan anayasal rejim sürecini anlatıyor.

Künye: İlber Ortaylı – Osmanlı’da Değişim ve Anayasal Rejim Sorunu, İş Kültür Yayınları, tarih, 343 sayfa