Dipnotski

Necip Mahfuz – Ezilenler (2013)

EZİLENLER, Necib Mahfuz, çeviren: Volkan Atmaca, Kırmızı Kedi Yayınevi, roman, 407 sayfa

Necib Mahfuz’un ustaca bir kurguyla kaleme aldığı ‘Ezilenler’, anne-babasız büyüyen Aşur El-Naci’nin hikâyesi yoluyla, açlık, sefalet ve zülmün çemberinde sınanan Mısır’ın yoksul kesimlerinin hayatta kalma mücadelesini hikâye ediyor. Romanın başkahramanı Aşur El-Naci, henüz bebekken, bir derviş tekkesinin duvar dibinde bulunur. Geçen zaman, El-Naci’yi halkın gözünde önemli bir lider haline getirir. El-Naci, çocukları ve torunları ile birlikte adı olmayan bir mahallede yaşarken, hayatın onları savurduğu garip yollarda, ülkesinin ekonomik, toplumsal çıkmazlarının derinleştiği zamanlarda kendisini ve ailesini korumaya çalışır.

Mohsin Hamid – Gönülsüz Köktendinci (2013)

GÖNÜLSÜZ KÖKTENDİNCİ, Mohsin Hamid, çeviren: Figen Yanık, Pegasus Yayınları, roman, 199 sayfa

Halen Londra’da yaşayan Pakistan Lahor doğumlu yazar Mohsin Hamid ‘Gönülsüz Köktendinci’de, 2001’deki 11 Eylül saldırılarından sonra yaşadığı Amerika’da hayatı alt üst olan Cengiz’in hikâyesini anlatıyor. Genç yaşında Pakistan’dan Amerika’ya göç etmiş Cengiz, birçok göçmenin hayal bile edemeyeceği başarı basamaklarını hızla tırmanmıştır. Princeton’da başarıyla taçlandırdığı bir eğitim görmüş olan Cengiz, şimdi büyük bir firmada çalışmakta, ayrıca kız arkadaşı Erica aracılığıyla Amerikan sosyetesine adım atmıştır. Fakat İkiz Kuleler’e yapılan 11 Eylül saldırıları, Cengiz’in bu mükemmel dünyasını darmadağın edecektir.

Ayşegül Çoruhlu – Tokuz Ama Açız! (2013)

TOKUZ AMA AÇIZ!, Ayşegül Çoruhlu, Doğan Kitap, sağlık, 208 sayfa

Ayşegül Çoruhlu ‘Tokuz Ama Açız!’da, sağlıklı beslenme önerileri sunuyor. Yanlış beslenmenin, günümüzün birçok hastalığının asıl sebebi olduğunu belirten Çoruhlu, gıda diye tüketilenlerin çoğunun gerçek besin olmadığını ve hastalıkların asıl sebebinin de bu olduğunu belirtiyor. Okurlarını işlenmiş hayvansal ürünler, alkol, kahve, kola, hazır gıda, bisküvi, kahvaltı gevreği ve şekerli içecekler gibi vücudu asitlendiren gıdalar hakkında uyaran Çoruhlu, kanser de dahil birçok hastalığın, temelde bir meyve-sebze eksikliğinden kaynaklandığını savunuyor; hem kilo vermeyi hem de zinde kalmayı sağlayacak bir beslenme rejimi sunuyor.

Sinan Hakan – Türkiye Kurulurken Kürtler (2013)

Sinan Hakan, çok sayıda Osmanlı ve Cumhuriyet arşiv belgesine dayandırarak hazırladığı eldeki çalışmasında, Kürt sorununun Osmanlı Devleti’nin yıkılışı sürecinde hangi temeller üzerinde modern dünyaya miras kaldığını aydınlatıyor.

Kitapta, Osmanlı’nın dağılmaya başladığı dönemde Kürdistan’da yaşanan önemli hadiseler; bölgedeki Kürt, Ermeni ve Nasturi halkları arasındaki ilişkiler; Kürt önde gelen şahsiyetlerinin o dönemdeki siyasi tavır ve hareketleri; Mustafa Kemal’in 1919’da Anadolu’da görevlendirilmesi süreci ve Mustafa Kemal ile dava arkadaşlarının, Kürt ve Kürdistan sorunu konusundaki yaklaşımları irdeleniyor.

Künye: Sinan Hakan, Türkiye Kurulurken Kürtler (1916-1920), İletişim Yayınları, tarih, 381 sayfa, 2013

Hilmi Tezgör – “Bin Atlı Akınlarda Çocuklar” (2013)

Hilmi Tezgör elimizdeki nitelikli çalışmasında, 1929-2005 zaman aralığında ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer almış şiirleri inceliyor.

Çalışma, söz konusu ders kitaplarında yer almış şiirleri ele aldığı gibi, Türk şiirinin geçirmiş olduğu evrelerle biçim ve içerikte ortaya çıkan yenilikleri saptamaya koyuluyor.

Türkçe eğitimin geçirdiği dönüşümlerle kitabına başlayan Tezgör, ardından Türkçe ve edebiyat öğretiminin genel amaç ve işlevlerini irdeliyor; bir edebi tür olarak şiiri, Türk şiirindeki akımları, öne çıkan şairleri ve şiirin Cumhuriyet’ten günümüze ders kitaplarında kendine nasıl yer bulduğunu araştırıyor.

• Künye: Hilmi Tezgör – “Bin Atlı Akınlarda Çocuklar”, İletişim Yayınları, inceleme, 208 sayfa

Sadık Erol Er (der.) – Nietzsche Paris’te (2013)

NIETZSCHE PARİS’TE, derleyen: Sadık Erol Er, Otonom Yayıncılık, felsefe, 352 sayfa

‘Nietzsche Paris’te, Fransız düşünürlerdeki Nietzsche izlerini sürüyor. Alan D. Schrift’in, Nietzsche’nin Fransız mirasını kuşatıcı bir şekilde ele aldığı makalesiyle açılan kitapta, Nietzsche’nin düşünceleri enine boyuna irdelendiği gibi, düşünürün Michel Foucault, Jacques Derrida ve Gilles Deleuze gibi çağdaş Fransız felsefesi aktörleri üzerinde ne gibi etkilerde bulunduğunu tartışıyor. Çalışma, Nietzsche’nin çağdaş yeniden okuma stratejilerinin en önemli odaklarından biri ve günümüzün kilit figürü haline gelişini, Fransız felsefe sahnesindeki dönüşümlerle olan yakın ilişkisi ekseninde ortaya koymasıyla önemli.

Kolektif – Dünya Mirası (2013)

DÜNYA MİRASI, kolektif, çeviren: Ahmet Fethi Yıldırım, Alfa Yayınları, gezi, 888 sayfa

Kaliteli bir baskıyla sunulan ‘Dünya Mirası’, UNESCO’nun ilan ettiği dünya mirası sit alanlarını kapsayan bir gezi rehberi. Çok sayıda fotoğraf ve haritayla zenginleşen çalışma, dünya çapında yaklaşık bin sit alanının bilgilerini barındırıyor. Kitapta, Hindistan’daki Tac Mahal, Tanzanya’daki Serengeti ve Peru’daki Machu Picchu gibi ikon statüsüne sahip sit alanları ile Çin’de yüzyıllara yayılan birkaç kültürden etkilenen mimarisiyle Eski Lijiang kenti; İzlanda’da 1960’larda oluşan volkanik Surtsey adası; Botswana’da Tsodilo’nun eski taş sanatı; ABD’de Olympic Ulusal Parkın altmış aktif buzulu gibi, daha az bilinenler de yer alıyor.

Okasha El-Daly – Kayıp Binyıl: İslam Dünyasında Hiyeroglifler ve Eski Mısır (2013)

KAYIP BİNYIL: İSLAM DÜNYASINDA HİYEROGLİFLER VE ESKİ MISIR, Okasha El-Daly, çeviren: Ümran Küçükislamoğlu, İthaki Yayınları, tarih, 263 sayfa

Okasha El-Daly ‘Kayıp Binyıl’da, Eski Mısır’ın kültür ve medeniyetini tasvir eden Orta Çağ Arap kaynaklarını inceleyerek, 7. yüzyılda Müslümanların ilhakından 16. yüzyıldaki Osmanlı fethine kadar Mısırbilim tarihinde ihmal edilmiş bin yıla ışık tutuyor. Kendi Mısırbilim eğitiminde, hiçbir Orta Çağ Arap katkısından bahsedilmediğini söyleyen El-Daly’nin amacı, Orta Çağ Araplarının Eski Mısır ile ilgilendiğini, Eski Mısır hakkında bilgileri olduğunu, kültürlerini yorumlamaya çalıştıklarını kanıtlamak. Kitap, klasik yazarlarla Avrupalılar arasındaki boşluğu doldurarak Eski Mısır çalışmasına katkıda bulunacak malzemeler sunuyor.

Marc Augé, – Çağdaş Dünyaların Antropolojisi (2013)

ÇAĞDAŞ DÜNYALARIN ANTROPOLOJİSİ, Marc Augé, çeviren: Hülya Uğur Tanrıöver, Dipnot Yayınları, antrpoloji, 198 sayfa

Marc Augé ‘Çağdaş Dünyaların Antropolojisi’nde, farklı kültürlerin aynı çağdaşlık süreçlerini deneyimlemesinden hareketle, yeryüzünün bütününde genelleşmiş bir antropoloji öneriyor. Augé, toplumsal antropolojinin, “geleneksel” olarak adlandırılan toplumları incelerken, hep bunların akrabalık, evlilik bağı ya da yerleşim kurallarına, dinsel ya da siyasal kurum ve ayinselliklerine, özetle söz konusu toplumların her birine özgü farklılıkları ortaya koymaya odaklandığını söylüyor. Yazar günümüzdeyse, farklı dünyaların aynı çağı paylaştığını ve bu nedenle de, bunların tümünü kapsayacak bir antropolojiye ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.

Vehbi Ersan – 1970’lerde Türkiye Solu (2013)

1970’LERDE TÜRKİYE SOLU, Vehbi Ersan, İletişim Yayınları, inceleme, 430 sayfa

Vehbi Ersan eldeki çalışmasında, 12 Eylül öncesi şeklinde anılan, 1974-1980 döneminin devrimci, sosyalist hareketlerini irdeliyor. Ersan çalışmasına, bu hareketin bir önceki dönemini oluşturan 1965-71 arasını analiz ederek başlıyor ve böylece iki dönemin birbiriyle bağlantısını ortaya koyuyor. Kitapta TSİP’ten TİP’e, TKP’den TKEP’e, TKP (ML)’den Devrimci Yol’a, TİKP’den TDKP’ye ve Kurtuluş’tan Devrimci Sol’a kadar, bu dönemde varlık göstermiş devrimci/sosyalist hareketlerin kuruluş, örgütlenme, siyaset geliştirme ve dönüşüm süreçleri ayrıntılı bir şekilde anlatılıyor. Kitap, dönemin belli başlı aktörleri hakkında iyi bir rehber.