Dipnotski

Hal Foster – Sanat-Mimarlık Kompleksi (2013)

SANAT-MİMARLIK KOMPLEKSİ, Hal Foster, çeviren: Serpil Özaloğlu, İletişim Yayınları, sanat, 365 sayfa

Sanat tarihi profesörü Hal Foster ‘Sanat-Mimarlık Kompleksi’nde, küreselleşme çağındaki sanat, mimarlık ve tasarım birliğini çözümlüyor. Foster incelemesine, Pop Art’tan günümüze mimarlıkta imgenin ve yüzeyin rolünü gözden geçirerek başlıyor. Sanatı kendine başlangıç noktası alan Zaha Hadid, Diller Scofidio + Renfro ve Jacques Herzog ile Pierre de Meuron gibi mimar ve tasarımcıların çalışmaları; sanatsal mecraların ekonomik ve siyasi güçlerin yön vermesiyle kendini nasıl sürekli tanımladığı, Foster’in irdelediği dikkat çeken konular. Çalışma, sanat ve mimarlık üzerine bir eleştiri olduğu kadar, kültür üzerine de bir eleştiri.

Kâzım Özdoğan ve Derviş Aydın Koç (der.) – Sol İlahiyat (2013)

SOL İLAHİYAT, derleyen: Kâzım Özdoğan ve Derviş Aydın Koç, Birikim Yayınları, siyaset, 392 sayfa

Birçok yazarın katkıda bulunduğu ‘Sol İlahiyat’, kapitalizmi sorgulamayan, sağa teslim olmuş dini, sol/sosyalist bir bakış açısıyla yorumluyor. Çalışma, din meselesini sorgulayıcı bir şekilde tartışmaya açıyor, öte yandan, solun dine ve ilahiyata ilişkin kavramlarını da yeniden ele alıyor ve güncelliyor. “Sol ilahiyat” kavramına yöneltilen eleştirilerin yanıtlanmasıyla başlayan kitap, din ve sosyalizm ilişkisini; siyasal İslam’ın Kürt ve Alevilere yaklaşımını; radikal solculuk ile dindarlık arasında süregelen çatışmaları; egemen sınıfların hâkimiyet aracı olarak dini kullanma mekanizmalarını tartışmaya açıyor.

Musa Anter – Hatıralarım

HATIRALARIM, Musa Anter, Aram Yayınları, anı, 404 sayfa

Elimizdeki kitap, 1992 yılında katledilen Kürt hareketinin simge isimlerinden Musa Anter’in anılarından oluşuyor. Anter anılarında, kendine has üslubuyla doğduğu Zivingê köyünü, Türkçeyle yaşadığı sorunları, Mardin’de geçen çocukluk günlerini, Adana Lisesi’ndeki öğrencilik yıllarını, İstanbul’a geldikten sonra buradaki Kürt şahsiyetlerle kurduğu ilişkileri, DP dönemindeki 49’lar davasını, ‘Qimil’ şiiri nedeniyle karşılaştığı baskıları, Türkiye solundan tanıdığı önemli isimleri, 1965 seçimlerinde yaşadığı hayal kırıklığını ve Kürt hareketinin 1980’lerden itibaren güçlenmesini sağlayan koşul, kurum ve kişilikleri anlatıyor.

Nicholas Goodrick-Clarke – Kara Güneş (2013)

KARA GÜNEŞ, Nicholas Goodrick-Clarke, çeviren: Kıvanç Güney, Kırmızı Kedi Yayınları, ezoterizm, 496 sayfa

Nicholas Goodrick-Clarke ‘Kara Güneş’te, Aryan kültleri ve ezoterik Nazizm gibi aşırı sağcı yeraltı örgütlenmelerini inceliyor. Irkçı Aryan fikirlerinin 2. Dünya savaşı sonrası sorunlara bir tepki olarak varlığını sürdürdüğünü söyleyen yazar, Nazizm ve faşizmin yenilgiye uğrayıp itibarını yitirişinden yarım yüzyılı aşkın zamandan sonra, aşırı sağın bir kez daha Batı demokrasilerinin liberal düzenine meydan okuduğunu belirtiyor. Çalışma, Batı’da 1980 ve 1990’da güçlenmeye başlayan ve çok kültürlülüğe, pozitif ayrımcılığa ve 3. Dünya’dan göç eden kitlelere yönelen bu hareketi kapsamlı bir bakışla ele almasıyla önemli.

Dan Ariely – Dürüst Olmamanın Ardındaki (Dürüst) Gerçek (2013)

DÜRÜST OLMAMANIN ARDINDAKİ (DÜRÜST) GERÇEK, Dan Ariely, çeviren: Asiye Hekimoğlu Gül, Optimist Kitap, iş dünyası, 253 sayfa

Davranışsal iktisat alanında çalışan Dan Ariely ‘Dürüst Gerçek’te, şirket yöneticilerinin hile ve sahtekârlıklarının ardındaki nedenler ile bunların kısa ve uzun dönemdeki sonuçlarını irdeliyor. Bireyin ahlaklı davranıp davranmamasını çoğu kez akıldışı güçlerin belirlediğini savunan Ariely, sahtekarlığın neden kimilerine daha cazip geldiğini, çıkar çatışmalarının ve aşırı hırsın bireyin algısını nasıl çarpıttığını ve iş dünyasında dürüstlüğün imkanlarını anlatıyor.

Mehmet Kanar – Çağdaş İran Edebiyatının Doğuşu ve Gelişmesi (2013)

ÇAĞDAŞ İRAN EDEBİYATININ DOĞUŞU VE GELİŞMESİ, Mehmet Kanar, Say Yayıncılık, inceleme, 288 sayfa

Mehmet Kanar ‘Çağdaş İran Edebiyatının Doğuşu ve Gelişmesi’nde, çağdaş İran edebiyatının doğuşu ve Pehlevi hanedanı döneminin başladığı 1925 yılına kadarki gelişmeleri ele alıyor, bu yıldan günümüze kadarki İran edebiyatının bir panoramasını veriyor. Modern İran edebiyatını sosyal gelişmeye paralel bir şekilde ele almasıyla dikkat çeken inceleme, Farsça nesrin 19. ve 20. yüzyılın ilk çeyreğinde uğradığı değişiklikleri; İran edebiyatında yeni bir tür olan roman, hikâye, çocuk edebiyatı ve tiyatro türlerinin ilk büyük temsilcilerini; klasik Fars şiirinde yeni şekil, konu ve mazmun arayışına girmiş şairleri ele alıyor.

Arsen Yarman ve Ara Aginyan – Sultan II. Mahmud ve Kazaz Artin Amira (2013)

SULTAN II. MAHMUD VE KAZAZ ARTİN AMİRA, Arsen Yarman ve Ara Aginyan, çeviren: Tomas Terziyan, Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi Vakfı Yayınları, tarih, 505 sayfa

Kazaz Artin Amira Bezciyan, Ermenice adıyla Harutyun Bezciyan, II. Mahmud’a hizmet etmiş, bilhassa Darphane-i Amire’nin idaresinde büyük başarılar göstermişti. Hatta II. Mahmud, bu hizmetleri ödüllendirmek amacıyla kendisini Tasvir-i Hümayun nişanıyla taltif etmişti. İşte elimizdeki kitap, Bezciyan’ın hayatını, yükselme dönemini, yapmış olduğu çalışmaları, II. Mahmud’la dostluğunu, Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi’ni kurmasını kapsamlı bir şekilde ele alıyor. Ara Aginyan’ın, Bezciyan’ın hayatını hikâye ettiği ‘Zafer Yolu’ adlı tarihi romanının yer aldığı kitap, barındırdığı çok sayıda belge ve resimle önemli bir tarihi kaynak.

Mahmut Sabah – O Gece Gemerek’te (2013)

O GECE GEMEREK’TE, Mahmut Sabah, Grifin Yayınları, anı, 216 sayfa

Mahmut Sabah, Deniz Gezmiş’in Sivas Gemerek’te yakalanışında yanında bulunan tek gazeteciydi. O zamanlar, dönemin Hürriyet gazetesinin Kayseri muhabiri olan Sabah ‘O Gece Gemerek’te’de, tarihe geçmiş bu önemli geceye, Gezmiş’in buradan alınarak Ankara’ya getirilişine ve Yusuf Aslan ile Hüseyin İnan’la birlikte yargılanma sürecine dair tanıklığını paylaşıyor. Çalışmasına Gezmiş, Aslan ve İnan’ın cezalarının infazından önce ailelerine yazdıkları mektuplara, kendileri hakkında değişik zamanlarda kaleme alınmış yazılara da yer veren Sabah’ın kitabı, çoğunluğu kendisi tarafından çekilmiş birçok fotoğraf da barındırıyor.

Alan Musgrave – Sağduyu, Bilim ve Şüphecilik (2013)

SAĞDUYU, BİLİM VE ŞÜPHECİLİK, Alan Musgrave, çeviren: Nur Küçük, İthaki Yayınları, felsefe, 384 sayfa

1970’ten beri Otaga Üniversitesi’nde bilgi kuramına giriş dersleri veren Alan Musgrave’in ‘Sağduyu, Bilim ve Şüphecilik’i, bilgi kuramını felsefe tarihini gözeten bir bakışla, derinlemesine ele alıyor. Tarafsız olmaktan ziyade, bir epistemolojik duruşu, yani eleştirel realizmi belli bir süreklilik içinde savunan Musgrave burada bilgi sorunu, şüpheciliğe yönelen saldırılar, duyular konusunda şüphecilik, ampirik psikoloji, ideacılık, görünüş ve gerçeklik, Locke’un birincil ve ikincil nitelikler kategorisi, Berkeley ve Hume’da ideacılık, Descartes ve rasyonalizm, Kant’ın idealizmi ve doğruluk kuramları konularını tartışıyor.

Ali Özuyar – Türk Sinema Tarihinden İlk Fragmanlar (2013)

TÜRK SİNEMA TARİHİNDEN İLK FRAGMANLAR, Ali Özuyar, Phoenix Yayınları, sinema, 287 sayfa

Ali Özuyar ‘Türk Sinema Tarihinden İlk Fragmanlar’da, Türkiye toplumunda siyasi ve toplumsal olayların baskın olduğu, bunun yanı sıra sinema alanında ilk gelişmelerin yaşandığı 1896-1945 dönemine odaklanıyor. Kitapta, Türkiye’de gösterilen ilk filmler, II. Meşrutiyet’in modernleşmenin bir göstergesi olan sinema üzerindeki etkileri, Enver Paşa’nın emriyle propaganda amaçlı kurulan Merkez Ordu Sinema Dairesi (MOSD), bir muallimin kamerasından Çanakkale Cephesi, Hilâl-i Ahmer’de gelir amaçlı sinema gösterileri, Adana Rum sineması, işgal yıllarında sinema ve Türkiye’de kurulan ilk sinema şirketleri gibi konular yer alıyor.