2013 – Sayfa 33 – Dipnotski

Ayşe Çavdar ve Pelin Tan (der.) – İstanbul: Müstesna Şehrin İstisna Hali (2013)

İSTANBUL: MÜSTESNA ŞEHRİN İSTİSNA HALİ, derleyen: Ayşe Çavdar ve Pelin Tan, Sel Yayıncılık, sosyoloji, 239 sayfa

‘İstanbul’, karmaşık bir tarihsel ve toplumsal geçmişe sahip bu şehirde, kentsel dönüşümün üzerine bina edildiği hegemonik çerçeveyi irdeleyen makalelerden oluşuyor. Kitaba katkıda bulunan yazarlar, kent hukuku kapsamında İstanbul’daki kentsel dönüşüm çalışmalarını, neoliberal yeniden yapılanmanın İstanbul’daki yansımalarını, kentsel dönüşüm uygulamalarında belirleyici bir rol üstlenen TOKİ’nin kimliğini, kentsel dönüşüm üzerinden üretilen korku siyasetini, kentsel dönüşümü meşrulaştırmak için uygulamaya konan stratejileri ve kentsel dönüşümün alt, orta, üst sınıf dinamiklerinde ne gibi dönüşümler yarattığını irdeliyor.

B. I. Suslakov ve L. A. Yakovleva – Felsefe El Kitabı (2013)

FELSEFE EL KİTABI, B. I. Suslakov ve L. A. Yakovleva, çeviren: Serkan Mutlu, Yordam Kitap, felsefe, 192 sayfa

‘Felsefe El Kitabı’, bilimsel sosyalizmin temelini oluşturan diyalektik ve tarihsel materyalizm konusunda bir rehber. Kitapta, Marksizm öncesi felsefede materyalizm, Marksist felsefenin gelişiminde Lenin’in rolü, bilincin kökeni ve özü, diyalektiğin temel yasaları, materyalist tarih anlayışı, toplum gelişiminin temeli olarak maddi üretim, toplumsal yapı, sınıflar ve sınıf ilişkileri, insan topluluklarının tarihsel biçimleri, tarihte yığınların ve kişilerin rolü, toplumsal bilinç, toplum ve doğa gibi konular ele alınıyor. Çalışma bilhassa, Marksizm-Leninizmin felsefi temellerine vakıf olmak isteyenler için nitelikli bir kaynak.

Thomas Paine – Ortak Akıl, İnsan Hakları ve Tarımsal Adalet (2013)

ORTAK AKIL, İNSAN HAKLARI VE TARIMSAL ADALET, Thomas Paine, çeviren: Faruk Gültekin, Doruk Yayınları, siyaset, 432 sayfa

Elimizdeki kitap, Aydınlanmanın önde gelen yazar ve devrimcilerinden Thomas Paine’in üç kitabını bir araya getiriyor. Paine, Amerikan Devrimi’ne ilham veren ‘Ortak Akıl’da, soydan gelen krallık anlayışını eleştiriyor ve kendi kendine yeterli, bağımsız bir cumhuriyeti savunuyor. Paine, Fransa Meclisi’nde, Fransız olmayan üç üyeden biriydi. Düşünürün ‘İnsan Hakları’ kitabı, Fransız Devrimi’nin beraberinde getirdiği değerlere bir methiye niteliğindeyken, Fransa Cumhuriyeti Yasama Meclisi’ne hitaben kaleme aldığı ‘Tarımsal Adalet’ ise, tarımdaki tekelleşmeye karşı çıkıyor, insanın sosyal durumunu iyileştirecek kimi öneriler sunuyor.

Johan Galtung – İnsan Hakları (2013)

İNSAN HAKLARI, Johan Galtung, çeviren: Müge Sözen, Metis Yayınları, siyaset, 212 sayfa

Barış araştırmaları alanında önemli bir isim olan Johan Galtung, ilgi çekici çalışması ‘İnsan Hakları’nda, insan haklarının ne derece Batılı olduğunu ve insan haklarını daha evrensel kılmak için ne yapılabileceğini irdeliyor. Günümüzde sahip olduğumuz birinci ve ikinci kuşak insan haklarının, tümüyle Batılı olduğunu ve bunun her zaman Batılı eşittir evrensel denklemi anlamına gelmediğini söyleyen Galtung, bu hakların evrenselliğinin, başka kültürler ve yapılarla uyumluluğunda aranması gerektiğini savunuyor. Yazar buradan hareketle, Batılı olan insan hakları yaklaşımının, nasıl evrenselleştirilebileceğine odaklanıyor.

İbrahim Temo – İttihat ve Terakki Anılarım (2013)

İTTİHAT VE TERAKKİ ANILARIM, İbrahim Temo, Alfa Yayınları, anı, 287 sayfa

İbrahim Temo, henüz Tıbbiye’de öğrenciyken İshak Sükûti, Mehmet Reşit ve Abdullah Cevdet ile birlikte İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin çekirdeğini oluşturan İttihat-ı Osmanî Cemiyeti’nin kuruluşuna katılmış, sonra bu cemiyetin Romanya’da ve Balkanlar’da yayılması için çalışmalar yürütmüş. Şerif Mardin’in, Jön Türkler arasında demokratik ideallerini saptırmadan savunabilmiş az kişiden biri olarak tanımladığı Temo, bu kitabında, doğduğu ve büyüdüğü Manastır’ı, tahsil yıllarını, eğitim için İstanbul’a gelişini, buradaki siyasi faaliyetlerini, Romanya ve Paris’teki sürgün yıllarını ve dönemin Osmanlı aydınlarını anlatıyor.

N. A. Smirnov – Sovyet Rusya’da İslam Tarihi İncelemeleri (2013)

SOVYET RUSYA’DA İSLAM TARİHİ İNCELEMELERİ, N. A. Smirnov, çeviren: Arif Berberoğlu, Evrensel Yayınları, din, 328 sayfa

N. A. Smirnov bu çalışmasında, Rusya’da Ekim Devrimi’nden önce ve sonra yapılmış İslam tarihi alanındaki incelemeleri araştırıyor. Yazar, kitabının ilk bölümünde, Ekim Devrimi’ne kadar olan dönemi ele alan yazılı Rus İslam araştırmaları kaynaklarına, ikinci bölümünde de, İslam dini üzerine, Sovyet döneminde yapılmış bilimsel çalışmalara yer veriyor. Kitapta, feodal dönemin Rus yazılı kaynaklarında İslamiyet, kapitalizm döneminde İslam öğretisi, Sovyetler Birliği’nin dine karşı tutumu ve Müslüman Asya halklarına yaklaşımı, Karl Marx, Friedrich Engels, Lenin ve Stalin’in İslama bakışları gibi dikkat çekici konular yer alıyor.

Sırrı Çınar – Parola: Suriye, İşaret: Türkiye (2013)

PAROLA: SURİYE, İŞARET: TÜRKİYE, Sırrı Çınar, Ares Yayıncılık, siyaset, 184 sayfa

Sırrı Çınar elimizdeki çalışmasında, son dönemde merak konusu olan Suriye’yi, tarihsel bir perspektiften bugüne uzanarak anlatıyor. İşgal yıllarından sonra Suriye’nin bağımsızlığına kavuşması, Müslüman Kardeşler’in ülkedeki konumu, Esad’ın Suriye Kürtlerine karşı yürüttüğü katliamlar, Baas Partisi’nin Suriye’deki konumu ve etkileri, Nusayrilik ve Vahhabilik; Rusya, İran ve İsrail’in bölgeye hâkimiyet stratejileri, Hizbullah’ın etkisi, Büyük Ortadoğu Projesi (BOP) özelinde Suriye, ülkede İslami örgütlerin kullanılması, Suriye’deki iç savaş ve muhalif güçler, Türkiye’nin Suriye stratejisi, kitapta yer alan kimi konular.

Lev Nikolayeviç Tolstoy – Kreutzer Sonat (2013)

KREUTZER SONAT, Lev Nikolayeviç Tolstoy, çeviren: Ayşe Hacıhasanoğlu, İş Kültür Yayınları, roman, 140 sayfa

Kısa olmakla birlikte, Tolstoy’un en tartışılan eserlerinden olan ‘Kreutzer Sonat’, kıskançlığı nedeniyle hayatında büyük bir çöküş yaşamış bir adamın hikâyesini anlatıyor. Romanın baş kahramanı Pozdnişev, gençliğinde yaşadığı sefih hayatın etkisiyle, kadınlardan nefret eden bir adam haline gelmiştir. Bu döneminden pişmanlık duyan Pozdnişev, çareyi evlenmekte bulmuştur. Fakat bir süre sonra uyanan kadınlara dair olumsuz düşünceleri, eşiyle arasında büyük bir nefretin uyanmasına neden olacaktır. Pozdnişev’in nefret duygusuna kıskançlığın ve şüphelerin de eklenmesi, onun için büyük bir çöküşün ilk adımları olacaktır.

Emine Seçeroviç Kaşlı – Kurşunların da Rengi Var (2013)

KURŞUNLARIN DA RENGİ VAR, Emine Seçeroviç Kaşlı, Alfa Yayınları, roman, 170 sayfa

Gazeteci Emine Seçeroviç Kaşlı, 1992’de başlayan Bosna-Hersek savaşında henüz dokuz yaşındaydı. Çocukluğu savaş tarafından zehirlenmiş Kaşlı, bu acımasız dönemi, ailesinin yaşadıklarını eksen alarak elimizdeki romanında okurlarıyla paylaşıyor. Romanı ilgi çekici kılan hususların başında, savaş ve Boşnak halkına uygulanan soykırımı, bir çocuğun dünyasından, kendine has düşünüş biçiminden sunuyor olması. Bir belgesel çalışma olarak da değerlendirilebilecek kitapta okur, ağabeyini savaşta kaybeden ve evsiz kalan bir çocuk aracılığıyla, Saraybosna’nın kuşatılmasına, şehirdeki sivillerin korkulu bekleyişlerine tanık oluyor.

Richard P. Feynman – Başkalarının Ne Düşündüğünden Sana Ne (2013)

BAŞKALARININ NE DÜŞÜNDÜĞÜNDEN SANA NE, Richard P. Feynman, derleyen: Ralph Leighton, çeviren: Lale Aykent Tunçman ve Tuna Aykent Tunçman, Alfa Yayınları, bilim, 234 sayfa

‘Başkalarının Ne Düşündüğünden Sana Ne’de, Nobel Ödüllü fizikçi Richard P. Feynman’ın kişisel hayatındaki belli başlı dönüm noktaları ile kimi bilimsel çalışmalarda başından geçen ilginç olayları anlatıyor. Kitap, Feynman’ın çocukluk dönemi, ailesi ve arkadaşlarına dair anlatımlarıyla başlıyor. Onun üzerinde önemli izler bırakmış figürler olarak annesi, babası ile erken yaşta hayata veda etmiş ilk aşkı Arlen anıların omurgasını oluşturuyor. Kitabın ikinci bölümünde de, Feynman’ın 1986’daki Challenger felaketini araştırmak amacıyla gittiği Washington’da başından geçenleri ve on yıl süren kanserle savaşını anlatıyor.