2017 – Sayfa 57 – Dipnotski

Pierre Bourdieu – Karşı Ateşler (2017)

Sosyoloji, beşeri ve toplumsal bilimler alanlarında iz bırakmış çalışmalara imza atmış Fransız sosyolog Pierre Bourdieu’den neoliberal felakete karşı direnmeye çabalayan herkese gereken silahları hâlâ sağlayabileceğini gösteren bir kitap.

Bilimin iktidarların meşruiyetini sağlayabilecek bir araç olduğu kadar, sınıf mücadelesinin de güçlü bir aracı olabileceğini söyleyen Bourdieu, muhalifleri seslerini çıkarmaya, umutlarını diri tutmaya, farklı ve yenilikçi karşı çıkış yolları üretmeye davet ediyor.

Militan bir filozoftan, farklı zamanlarda ve farklı coğrafyalarda egemenlerin baskısına maruz kalmış tüm toplumsal hareketlere esin kaynağı olabilecek nitelikte bir eser.

Künye: Pierre Bourdieu – Karşı Ateşler: Neoliberal İstilaya Karşı Direnişe Hizmet Edecek Sözler, çeviren: Sertaç Canpolat, Sel Yayınları, siyaset, 140 sayfa

Haldun Bayrı (haz.) – Cihadcılık (2017)

CİHADCILIK: EFSANELER, GERÇEKLER, hazırlayan ve çeviren: Haldun Bayrı, Metis Yayınları, siyaset, 304 sayfa

Haldun Bayrı’nın 2015’in Ağustos ayından beri Fransız basınından okuyup çevirdiği, düzenli bir şekilde medyascope.tv sitesinde yayımlanan 120 makale ve söyleşinin arasından seçilmiş ve her biri cihadcılığın kendi cephesinden sağlam bir tasvirini sunan 12 makale. Kitap Scott Atran’dan Alain Badiou’ya, Régis Debray’dan Olivier Roy’a ve Etienne Balibar’dan Jean-Luc Nancy ve Giorgio Agamben’e pek çok önemli ismin yazılarını barındırıyor. Yazarlar, günümüzde dinlerin evrensel birliği anlamında krizin boyutlarını, fanatizmin kökenlerini, Fransız cihadçıların IŞİD’e katılmalarının altındaki dinamikleri, IŞİD ile küresel çapta mücadele etme yollarını, cihada katılanların din ile ilişkilerinin ne olduğunu ve cihadcılığın yayılışında ve katliamlarında devletlerin rolünün ne olduğu gibi birçok önemli konuyu irdeliyor.

Selçuk R. Şirin – Bir Türkiye Hayali (2017)

BİR TÜRKİYE HAYALİ, Selçuk R. Şirin, Doğan Kitap, eğitim, 242 sayfa

Eğitim ve psikoloji alanlarında çok sayıda çalışması bulunan Selçuk R. Şirin elimizdeki kitabında, daha müreffeh, daha huzurlu bir Türkiye’ dair hayaller kuruyor bu hayallere giden yolları anlatıyor. Bilimsel verilerden yola çıkan Şirin, Türkiye’de eğitim, kalkınma, girişimcilik, çocuk yetiştirme ve sağlık gibi farklı alanlarda hâlihazırda yaşanan sorunları saptıyor ve bunları aşmak için yapılması gerekenleri adım adım sıralıyor. Karamsar bir tablo çizmek yerine iyimser bir bakışla sorunları ele alan yazar, okurunu hayal kurmaya ve dönüşüme, değişime kendi cephesinden katkı sunmaya davet ediyor.

Ayşen Uysal – Sokakta Siyaset (2017)

SOKAKTA SİYASET, Ayşen Uysal, İletişim Yayınları, siyaset, 328 sayfa

Bir kolektif eylem biçimi olarak “sokağı”, “sokağın müdavimlerini” ve sokağın diğer aktörlerini irdeleyen, bu bağlamda yurttaş olarak siyaseti etkilemek için elimizde bulunan olanakları, yolları ve araçları inceleyen sağlam bir çalışma. Ayşen Uysal burada, sokak eylemlerinin frekans ve niteliğini, eylemcilerin toplumsal ve siyasi profilleri ile örgütlerini, protesto eylemlerindeki ritüeller ile kullanılan araçları ve buna benzer pek çok konuyu aydınlatıyor. Uysal’ın çalışmasının önemli bir katkısı ise, eylemlerin “diğer tarafı” olarak polisi de incelemesine tabi tutmayı ihmal etmemesi. Yazar burada da polis-siyaset ilişkisini, polisin denetim ve baskı repertuvarını, polisin eylem ve eylemci algılarını, polisin toplumsal ve demografik özelliklerini ve eylemcilerin gözünden polisi, kapsamlı bir bakışla inceliyor.

Jan Rehmann – İdeoloji Kuramları (2017)

İDEOLOJİ KURAMLARI, Jan Rehmann, çeviren: Şükrü Alpagut, Yordam Kitap, felsefe, 366 sayfa

Şu ana kadar pek çok tartışmaya konu olmuş ideoloji kavramını enine boyuna inceleyen ve bu alanda ortaya konmuş fikir ve yaklaşımları eleştirel bir bakışla irdeleyen, alan için eksiksiz bir başucu kitabı. Kitapta I. Napolyon’un “ideologlar” yönelttiği saldırılar; Marx ve Engels’in ideoloji kavramını farklı kullanımları; Gramsci’nin hegemonya, sağduyu ve ideoloji üzerine fikirleri; Louis Althusser’in tanımladığı şekliyle devletin ideolojik aygıtları ve boyun eğme; Ernest Laclau ve Chantal Mouffe’un ideolojiye post-Marksist yaklaşımı; Michel Foucault’nun Nietzscheci yörüngesi; Pierre Bourdieu’nün geliştirdiği “Alan”, “Habitus” ve “Simgesel Şiddet” kavramları ve Friedrich Hayek’in neoliberalizmin ideolojik boyutuna katkıları gibi bu alandaki önemli konular tartışılıyor. Jan Rehmann, halen New York’daki Union Theological Seminary ile Berlin Özgür Üniversitesi’nde felsefe ve toplumsal kuram dersleri veriyor.

Nermin Saybaşılı – Sanat Sahada (2017)

SANAT SAHADA, Nermin Saybaşılı, Metis Yayınları, sanat, 232 sayfa

Güncel sanat pratikleri ve eleştirel kuram gibi alanlarda çalışan Nermin Saybaşılı ‘Sanat Sahada’ başlıklı elimizdeki kitabında, bakmanın ve göstermenin kültürel ve günlük üretimi üzerine düşünüyor. Günümüz sanatı ve sanat eleştirisiyle görece yeni bir akademik alan olan Görsel Kültür çalışmalarından beslenen Saybaşılı, sanata bir “etnografik nesne” olarak yaklaşıyor. Yazar bunu da, ağırlıklı olarak antropolojik ve eleştirel araştırma metodu etnografiyi “kültürel eleştiri” olarak yeniden tanımlayan George E. Marcus ile Michael M. J. Fischer’in görüşlerine yaslanarak yapıyor. Görüntünün ya da görselliğin öğrenilen ve öğretilen, hatta empoze edilen ve terbiye edilen, kültürel bir yapı olarak üretilen başlı başına bir “teknoloji” olduğu, Saybaşılı’nın buradaki öne çıkan tezi.

Michael Heinrich – Kapital’e Giriş (2017)

KAPİTAL’E GİRİŞ, Michael Heinrich, çeviren: Koray R. Yılmaz, Yordam Kitap, iktisat, 272 sayfa

Marksist tartışmalara önemli katkılarda bulunan Heinrich’ten, Marx’ın teorisine yönelik esaslı bir yorum. Anlaşılabilir bir üslupla kaleme alınan kitap, ilk olarak Marksizmin işçi hareketleri içindeki yerini tartışıyor. Yazar ardından da Marx’ın Kapital’de ortaya koyduğu değer, artık değer, emek, para, sermaye, kapitalist üretim süreci, kâr, kâr oranlarının düşme eğilimi yasası, faiz, kredi, “hayali sermaye”, komünizm, kriz, devlet ve sermaye gibi hayati kavramlarını ayrıntılı bir şekilde açıklıyor. Benzer Kapital’e giriş çalışmalarının ne yazık ki Kapital’in ilk cildine odaklanmakla yetindikleri biliniyor. Bu kitabı söz konusu çalışmalardan farklı kılan husus ise Marx’ın Kapital’inin üç cildine dair bir giriş olması.

Özge Samancı – Bırak Üzülsünler (2017)

BIRAK ÜZÜLSÜNLER, Özge Samancı, İletişim Yayınları, 190 sayfa

Türkiye’de büyüme olgusunu çarpıcı, keyifli ve zekice düşünülmüş ayrıntılarla ortaya koyan bir grafik roman. 1975 doğumlu Özge Samancı, İzmir’de orta sınıftan bir aileye mensup. İzmir’den başlayıp İstanbul’da Fen Lisesi ve üniversite mezuniyetine uzanan bu hikâyesinde Samancı, mutlulukları, bocalamaları, pişmanlıkları ve hayalleriyle Türkiye’nin yakın tarihinden dönüm noktalarını birbiriyle harmanlıyor. Grafik romanımızın başkahramanı Özge, henüz küçük bir kız çocuğuyken otorite ile bu otoriteyi her gün yeniden üreten aile, toplum ve eğitim sistemiyle yüzleşecektir. Bu hikâyeye de, Dallas dizisinden Adidas ayakkabılara, Sony Walkman’lerden tek televizyonlu zamanlara, Işık Evleri’nden Fen liselerindeki gerici örgütlenmeye, Türkiye yakın tarihine damga vurmuş pek çok kişisel, toplumsal ve siyasi ayrıntı da eşlik ediyor.

Christopher H. Roosevelt – Lydia Arkeolojisi (2017)

Batı Anadolu’da Tunç Çağı’nın sonlarında başlamış, en büyük katkıları para olarak tarihe geçmiş Lidya uygarlığının kapsamlı bir arkeolojik incelemesi.

Şu an Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi (ANAMED) direktörü olan Christopher H. Roosevelt, Lidyalıların kökenlerini, erken Lidya dönemine ilişkin Antik kaynaklar ile arkeolojik verileri, Lidya’nın coğrafyasını, Sardes yerleşmesinin tarihsel gelişimini, merkezi Lidya’nın yerleşme yapısını, geçim ekonomisini, Lidya toplumunun geleneklerini ve bunun gibi pek çok aydınlatıcı bilgiyi okurlarıyla paylaşıyor.

Künye: Christopher H. Roosevelt – Lydia Arkeolojisi, çeviren: Hilal Gültekin Çatak, Koç Üniversitesi Yayınları, arkeoloji, 378 sayfa

Murat Sevinç ve Dinçer Demirkent – Kuruluşun İhmal Edilmiş İstisnası (2017)

KURULUŞUN İHMAL EDİLMİŞ İSTİSNASI, Murat Sevinç ve Dinçer Demirkent, İletişim Yayınları, hukuk, 432 sayfa

1921 Anayasası’nın Türkiye anayasalar tarihinde önemli bir yeri var. Hem hazırlandığı ve kabul edildiği Kurtuluş Savaşı yıllarının koşulları hem Birinci Meclis’teki tartışmaların içerik ve niteliği hem de günümüzdeki siyasal tartışmalarla ilgisi açısından. Son KHK ile üniversitedeki görevinden ihraç edilen, Türkiye’nin önde gelen anayasa hukukçularından Murat Sevinç ile Dinçer Demirkent’in elimizdeki ortak çalışması, 1921 Anayasası ve tutanaklarına yer veriyor. Yazarlar, 1921 Anayasası’na dair hazırlanmış akademik çalışmaların bir dökümünü yaptıkları gibi, bu çalışmaların eksik bıraktığı kimi yönleri de yorumluyor. Kitapta yer alan tutanaklar ise, anayasa ilkeleri ve kavramlarını kapsayan Meclis’teki canlı ve zengin tartışma ortamını gözler önüne seriyor.