Etiket: Dipnot Yayınları

Kolektif – Toplumsala Bakmak (2017)

‘Toplumsala Bakmak’, ‘Çağdaş Marksist Kuramda Tartışmalar’ dizisinin ikinci kitabı.

Hatırlanacağı gibi bu diziden yakın zamanda, ‘Yapılar, Sistemler, Süreçler’ adlı önemli bir kitap daha yayımlanmıştı.

Bu ikinci kitaba dönecek olursak, burada Marksizmin toplumsal biçimleri ele aldığı materyalist kuramına farklı yönlerden bakan makalelerden oluşuyor.

Kitapta yer alan yazılar,

  • Kapitalist üretimle sermayenin kimlik kategorilerini,
  • Toplumsal hiyerarşileri,
  • Toplumsal cinsiyeti,
  • Irk ve etnisite arasındaki bağlantıları,
  • Ve bunun gibi birçok önemli konuyu irdeliyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Étienne Balibar, Dipesh Chakrabarty, Maya Gonzalez, Jeanne Neton, Slavoj Žižek, Théorie Communiste ve Roswitha Scholz.

  • Künye: Kolektif – Toplumsala Bakmak, hazırlayan: Andrew Pendakis, Jeff Diamanti, Nicholas Brown, Josh Robinson ve Imre Szeman, çeviren: Döndü Şahin, Dipnot Yayınları, felsefe, 200 sayfa

Murray Bookchin – Spartakistlerden İspanya İç Savaşına (2014)

Devrimci halk hareketleri tarihinin son cildi, 20. yüzyıl devrimci döngüsünün doruk noktası olan İspanyol Devrimi’yle bitiyor.

Alman Devrimi ile Bavyera, Macaristan ve Avusturya’daki ayaklanmalar ve Rosa Luxemburg öncülüğünde Spartakistler gibi 20. yüzyılın diğer büyük halk hareketleri, onlar da burada.

  • Künye: Murray Bookchin – Spartakistlerden İspanya İç Savaşına, çeviren: Akın Sarı, Dipnot Yayınları, tarih, 304 sayfa

Frantz Fanon – Seçme Yazılar (2017)

Frantz Fanon’un postkolonyalizmden eleştirel kurama ve Marksizme pek çok alanı derinlemesine etkileyen ‘Yeryüzünün Lanetlileri’ adlı kült eseri,

sömürgeciliğin üçüncü dünyadaki psikolojik, politik ve kültürel sonuçlarını analiz etmesiyle çığır açmıştı.

Azzedine Haddour’un hazırladığı elimizdeki nitelikli çalışma ise, Fanon’un seçme yazılarını bir araya getirmesiyle düşünürün külliyatına önemli bir katkı sunuyor.

Fanon burada, sömürgeciliğin tarihsel etkilerinin bir analizi bağlamında,

  • Sömürgeciliğin bireysel, kültürel ve siyasi etkilerini,
  • Yüzyıllara yayılan bir geçmişe ve kurumsallaşmaya dayanmasıyla silinmez izler bırakan sömürgeciliğe karşı nasıl mücadele edilebileceğini,
  • Bu mücadelede şiddetin ve demokratik siyasetin hangi roller üstlenebileceğine,
  • Ve bunun gibi ilgi çekici konulara odaklanıyor.

Kitabı özgün kılan bir husus da, Azzedine Haddour’un Fanon’un düşünsel ve siyasi etkilerini analiz ettiği kapsamlı bir önsöz sunması.

Üçüncü dünyada sömürgecilik bütün pervasızlığıyla sürüyor.

Bu gerçek düşünüldüğünde, analizleri, yorumları ve önerileriyle Fanon’un halen güncelliğini koruduğu bariz bir gerçek olarak karşımızda duruyor.

  • Künye: Frantz Fanon – Seçme Yazılar, hazırlayan: Azzedine Haddour, çeviren: Utku Özmakas, Dipnot Yayınları, siyaset, 314 sayfa

Normand Baillargeon – Aklın ve Bilimin Işığında Eleştirel Düşünme Kılavuzu (2017)

Eleştirel düşünme, kuşkusuz şahsi bir yetenek.

Fakat bu yeteneğin ortaya çıkıp gelişmesi, demokrasi ile doğrudan ilişkili.

Zira demokratik toplumlarda insanlar düşüncelerini daha rahat, hiçbir baskı altında kalmadan ifade etme özgürlüğüne sahiptir.

Baskının olmadığı yerde birey de kendini daha rahat hisseder ve böylece düşüncesi eleştirel, ilerici bir nitelik kazanır.

Normand Baillargeon’un elimizdeki bu önemli kitabı, bize nasıl eleştirel düşünebileceğimizi adım adım anlatıyor.

Kitabın nitelikli oluşunu sağlayan başlıca husus, öncelikle bizi iktidarın ve medyanın manipülasyonlarından korunma yol ve yordamlarını göstermesi.

Yazar, köprü başını tutmuş, her yere sinmiş bu iki çıkar odağının, bizi yönlendirdikleri ve manipüle ettiklerini anlamak için hangi soruları soracağımızı adım adım açıklıyor.

Dil, mantık, görüntü ve ideolojilerin bizi nasıl tuzağa düşürdüğünü daha iyi kavramak ve ussal yöntemlerle bu engelleri nasıl alt edebileceğimizi görmek isteyenler için tam bir başucu kılavuzu.

  • Künye: Normand Baillargeon – Aklın ve Bilimin Işığında Eleştirel Düşünme Kılavuzu, çeviren: İbrahim Yıldız, Dipnot Yayınları, siyaset, 280 sayfa

 

Maurice Bloch – Ritüel, Tarih, İktidar (2014)

‘Ritüel, Tarih, İktidar’, Britanyalı antropolog Maurice Bloch’un farklı makalelerini bir araya getiriyor.

Bloch’un buradaki makalelerinde ele aldığı bazı konular şöyle:

  • Toplumsal değişimin kuramsal olarak açıklanmasının önündeki kimi engeller,
  • Simgeler, şarkı, dans gibi ifade etme biçimlerinde dilin gelişimi,
  • Bir süreç olarak iktidar ile toplumsal tabaka arasındaki bağlantısızlık,
  • Madagaskarlı Merinaların evlilik törenlerinde gözlemlenen eşitler arasındaki evlilik boyutu,
  • İlksel topluluk akrabalıklarında hiyerarşi ve eşitlik,
  • Ve antopolojik perspektiflerin biliş sistemlerine yaklaşımlarındaki farklılıklar…

Bunun gibi pek çok ilgi çekici konunun ele alındığı kitap, antropoloji alanına yapılmış büyük katkıların bir dökümü niteliğinde.

  • Künye: Maurice Bloch – Ritüel, Tarih, İktidar, çeviren: Ümit Hüsrev Yolsal, Dipnot Yayınları, antropoloji, 309 sayfa

Naci Kutlay – Osmanlı’dan Günümüze Kürtler (2014)

‘Osmanlı’dan Günümüze Kürtler’, Kürt tarihi alanında pek çok çalışması bulunan Naci Kutlay’ın Kürdoloji notlarını bir araya getiriyor.

Kutlay’ın kitabında öne çıkan konular şöyle:

  • Osmanlı Devleti’nde Kürdistan eyaleti bağlamında imparatorluğun eyalet sistemi,
  • Safevi gücü karşısında Osmanlı-Kürt uzlaşması,
  • Kürt tarihinde Mirler ve Şeyhler,
  • 20. yüzyılda ilk Kürt ulusal hareketinin oluşumu,
  • İttihat ve Terakki partisinin Kürtleri asimile etme çabaları,
  • Ermeni milli hareketi ile Kürtler arasındaki ilişki,
  • 1. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı’nda Kürtler,
  • Cumhuriyet tarihindeki Kürt isyanları,
  • Ve Türk solunun Kürtlere yaklaşımı…

Künye: Naci Kutlay – Osmanlı’dan Günümüze Kürtler, Dipnot Yayınları, tarih, 379 sayfa

James Finn Garner – Ötekileştirmeyen Masallar (2017)

Öyle masallar vardır ki, bilinçsiz de olsa, altan alta dilimize ve davranış kalıplarımıza eşitliksiz, eril ve homofobik önyargılar inşa eder.

Kırmızı Başlıklı Kız, Rapunzel, Külkedisi ve Pamuk Prenses gibi, bunların bir kısmının dünyanın en ünlü masalları oluşu da, işin en kötü tarafı.

Masallardaki bu ötekileştirici tavırdan korunmanın en iyi yolu, muhtemelen onları hiç okumamak.

Fakat James Finn Garner’ın daha yaratıcı bir fikri var:

Kendisi, hepimizin aşina olduğu masalları, tüm önyargı ve ayrımcılıklarından arındırarak yeniden anlatıyor.

Hem de okuruna zevkli anlar yaşatacak keyifli bir üslupla.

Bu alternatif masallar, yüzyıllardan bize miras kalan masalların cadılar, devler, yaratıklar ve hayvanlar üzerinden nasıl büyük ayrımcılık ve önyargılar inşa ettiğini; ırkçı, cinsiyetçi ve homofobik olduğunu gösteriyor, ayrıca bu ötekileştirici yaklaşımın hem masallardan hem de bilinçaltımızdan sürülmesinin ne denli elzem olduğunu ortaya koyuyor.

Masal tutkunlarına şiddetle tavsiye edilir.

  • Künye: James Finn Garner – Ötekileştirmeyen Masallar, çeviren: Devrim Evci, Dipnot Yayınları, masal, 132 sayfa

Kolektif – Bilim ve İktidar (2008)

Bu kitap, 8-10 Eylül 2006 tarihleri arasında, Karaburun’da toplanan ‘Bilim ve İktidar’ üst başlıklı Karaburun Bilim Kongresi’ne sunulan tebliğler ile davetli konuşmacıların metinlerinden oluşuyor.

Yazıların temelini, bilimsel bilginin kimler tarafından, ne amaçla, hangi önceliklere göre ve nasıl üretildiğini, ayrıca bunun ne gibi toplumsal sonuçlar doğurduğunu anlama çabası oluşturuyor.

Kitabın en ilgi çeken yanı da, iktidarı, bilim insanının kendini ve yaptıklarını sorgulama sürecinin en başına koyması.

Söz konusu iktidar ise, sadece toplumsal üretim ilişkileri bağlamında ortaya çıkan bir politik iktidar değil, bilimsel paradigmaların iktidarını da kapsıyor.

Kitap, genel olarak bilim-siyaset ilişkisini kapsamlı bir perspektifle irdelemesiyle önemli.

  • Künye: Kolektif – Bilim ve İktidar, Dipnot Yayınları, bilim, siyaset, 442 sayfa

Eric Williams – Kapitalizm ve Kölelik (2014)

Siyah radikal entelektüellerin önde gelen isimlerinden Eric Williams’tan kapitalizm ve kölelik arasındaki ilişkiye dair çarpıcı ayrıntılar.

İlk baskısı 1944 yılında yapılan ‘Kapitalizm ve Kölelik’, İngiltere’nin örnek teşkil ettiği erken kapitalizm ile Zenci köle ticareti, Zenci köleliği ve 17. ve 18. yüzyıllardaki genel sömürge ticareti arasındaki ilişkiyi tarihsel bir perspektife yerleştiriyor.

Zenci köleliğinin ve köle ticaretinin İngiltere’deki Sanayi Devrimi’ni finans etmedeki rollerini ve uygun sanayi kapitalizminin köle sisteminin yıkılışındaki rolünü iktisadi analizler eşliğinde araştıran Williams, ırkçılığın köleliğin sebebi değil sonucu olduğunu gözler önüne seriyor.

Muazzam bir alternatif tarih okuması.

  • Künye: Eric Williams – Kapitalizm ve Kölelik, çeviren: Anıl Tarar, Dipnot Yayınları, siyaset, 334 sayfa

Kolektif – Yapılar, Sistemler, Süreçler (2017)

Çağdaş Marksist düşünce, farklı kaynaklardan beslenme ve bu düşünce yapılarıyla diyaloga girerek onlardan öğrendikleriyle yoluna devam etme becerisine sahip.

Elimizdeki bu nitelikli kitap da, Marksist düşünceyi güncel görüşler bağlamında sorgulamaya açarak sağlam bir felsefi ve siyasal tartışma sunuyor.

Kitabın, bu bağlamda irdelediği kimi konular şöyle:

  • Teknolojik değişim,
  • Yeni jeopolitik oluşumlar,
  • Yeni ekonomi,
  • Güvencesizlik,
  • Neoliberalleşme,
  • Ekoloji

Bu güncel meseleleri kuram açısından irdeleyen kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Félix Guattari, Eric Alliez, Moishe Postone, Alan Lipietz, Paulin Hountondji, Maurizio Lazzarato, Silvia Federici ve Arif Dirlik.

  • Künye: Kolektif – Yapılar, Sistemler, Süreçler, hazırlayan: Andrew Pendakis, Jeff Diamanti, Nicholas Brown, Josh Robinson ve Imre Szeman, çeviren: Soner Torlak, Dipnot Yayınları, siyaset, 206 sayfa