Etiket: Korku

Robert Peckham – Korku: Alternatif Bir Dünya Tarihi (2025)

Değişimin en itici güçlerinden biri korkudur.

Bu kitap, dünya tarihini alışılmışın dışında bir perspektifle ele alıyor.

Kitap, insanlık tarihini şekillendiren en güçlü duygulardan biri olan korkuyu merkezine alarak, bu duygunun tarihsel olaylar üzerindeki derin etkilerini inceliyor.

Robert Peckham, korkunun sadece bireysel bir duygu olmadığını, aynı zamanda toplumları, devletleri ve hatta dünyayı şekillendiren güçlü bir güç olduğunu savunuyor.

Kitapta, korkunun;

  • Siyasi kararları nasıl etkilediği,
  • Toplumsal hareketleri nasıl tetiklediği,
  • Savaşların ve çatışmaların başlamasına nasıl neden olduğu,
  • Kültürel ve dini inançları nasıl şekillendirdiği gibi birçok konuya değiniliyor.

Peckham, korkunun sadece olumsuz bir duygu olmadığını, aynı zamanda insanları harekete geçiren ve değişim yaratan bir güç olduğunu vurguluyor.

Kitapta, tarih boyunca yaşanan birçok önemli olayın temelinde korkunun yattığını gösteriyor. Örneğin, Kara Veba salgını, Fransız Devrimi, Soğuk Savaş gibi büyük olayların korku psikolojisiyle yakından ilişkili olduğunu iddia ediyor.

Kara Veba: Orta Çağ’da Avrupa’yı kasıp kavuran veba salgını, insanların ölüme olan korkusunu artırarak toplumsal ve dini yapıları derinden etkiledi.

Cadı Avları: Cadılara yönelik korku ve düşmanlık, Orta Çağ ve erken modern dönemde birçok insanın hayatına mal oldu.

Savaşlar: Savaşların çıkmasında ve devam etmesinde korkunun önemli bir rol oynadığına dikkat çekiliyor.

Totaliter Rejimler: Totaliter rejimlerin yükselişi, insanların güvensizlik ve gelecek kaygılarını sömürerek korku iklimi oluşturmasıyla ilişkilendiriliyor.

Yazar, tarihsel olayları sadece siyasi, ekonomik veya sosyal faktörlerle değil, aynı zamanda psikolojik bir boyutla da değerlendiriyor. Korkunun insan davranışları üzerindeki etkilerini anlamak için tarihsel olayları farklı bir açıdan görmemizi sağlıyor.

  • Künye: Robert Peckham – Korku: Alternatif Bir Dünya Tarihi, çeviren: Feyza Öz, Literatür Yayıncılık, tarih, 400 sayfa, 2025

İrfan Polat – Türk Masal ve Efsanelerinde Olağanüstü Güçler ve Varlıklar & Türkiye Sahasının Demonoloji ve Diabolojisi (2020)

Korku, yalnızca bireysel bir mesele değil, ondan da öte, toplumu bir araya getiren bir olgudur, harçtır.

Masallar ve efsaneler ise, geçmişten günümüze korkularımızı toplumsal alanda en çok yansıtan folklor ürünleridir.

İşte İrfan Polat, Türk masal ve efsanelerinde korkunun nasıl işlendiğini ayrıntılı bir bakışla irdeliyor.

Bu masal ve efsanelerde, korkunun olağanüstü güçler ve varlıklar şeklinde nasıl cisimleştiği, korkuların mahiyeti ve korkuların işlevi konusunda aydınlatıcı bilgiler veren çalışma, bununla da yetinmeyerek bunları halkbilimin teorik zenginliğinden yararlanarak çok yönlü bir şekilde analiz ediyor.

Kitap, binlerce yıllık Türk anlatı geleneği içinde masal ve efsane temelli zengin bir korku haritası ve belleği olarak okunabilir.

  • Künye: İrfan Polat – Türk Masal ve Efsanelerinde Olağanüstü Güçler ve Varlıklar & Türkiye Sahasının Demonoloji ve Diabolojisi, Selenge Yayınları, folklor, 464 sayfa, 2020

Kolektif – Siyasetteki Gölge: Korku (2019)

Korku, bireyi, toplumu ve siyaseti nasıl esir alır?

Elimizdeki derlemede, farklı alanlardan gelen sosyal bilimciler hem bu sorunun yanıtını arıyor hem de korkunun bireyi, toplumu ve dolayısıyla siyaseti esir almaması için neler yapılabileceğine kafa yoruyor.

  • Korkunun siyasetteki rolünün ne olduğu,
  • Siyaset felsefesinde korkunun yeri,
  • Gündelik hayatta deneyimlenen korkunun göçmen karşıtlığına evrilmesinin altındaki başlıca dinamikler,
  • Korkunun egemenliğini besleyen faktörler olarak terör ve faşizm olguları ile popülist söylemlerin korkuyu üretmedeki etkileri,
  • Kadın düşmanlığıyla kadın korkusu arasındaki ilişki,
  • Akademik dünyada kaygı, korku ve sansür,
  • Korkuyla yüzleşme ve onu aşmanın yolları,
  • Ve bunun gibi konular tartışılıyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Erdoğan Altun, Hacı Çevik, Kadir Dede, Tuğçe Erçetin, Özgür Olgun Erden, Emre Erdoğan, Utku Özmakas ve Pınar Uyan Semerci.

  • Künye: Kolektif – Siyasetteki Gölge: Korku, editör: Pınar Uyan Semerci ve Emre Erdoğan, İthaki Yayınları, siyaset, 256 sayfa, 2019

Salman Akhtar – Acının Kaynakları (2017)

Acı çekmek, korku, açgözlülük, suçluluk, kandırma, ihanet, intikam…

Psikiyatri alanının önde gelen isimlerinden Profesör Salman Akhtar bu önemli çalışmasında, geniş bir alana yayılan psikanalitik kuramlardan yola çıkarak “gereksiz, patolojik ama dermanı olan acılar” şeklinde tanımladığı yukarıdaki duyguları irdeliyor.

Bu duyguları sadece psikanalitik açıdan değil, aynı zamanda fenomenolojik ve sosyokültürel açılardan da yorumlaması, çalışmayı insani kılan en önemli husus.

Akhtar’ın çalışması, psikanalistin bu duyguları ifşa etmesi ve yıkıcı amaçlarını çözümlemesi için çok sayıda vaka örneği de sunuyor.

Kitap klinisyenler için olduğu kadar psikodinamik psikoterapistler için de bir başucu kitabı olmaya aday.

Çalışmanın Türkçe baskısına ek olan Pandora’nın Kutusu isimli bölümün, Gülgün Alptekin’in Salman Akhtar’ın bu eseri üzerinden anlattığı bir vaka çalışmasını konu edindiğini de ayrıca belirtelim.

  • Künye: Salman Akhtar – Acının Kaynakları: Korku, Açgözlülük, Suçluluk, Kandırma, İhanet ve İntikam, çeviren: Elif Okan Gezmiş, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, psikanaliz, 228 sayfa, 2017