Taner Timur – Habermas’ı Okumak (2008)

Taner Timur ‘Habermas’ı Okumak’ta, neredeyse tüm disiplinleri kuşatan kuramsal çalışmalarıyla bilinen Alman filozof Jürgen Habermas’ın sistemini konu ediniyor.

Habermas’ı, temel tezleriyle ele alan Timur, filozofun en önemli eserlerinden alıntılarla da kitabını desteklemiş.

Habermas, girift ifadelerden hoşlanan bir düşünür olması nedeniyle, okunması ve yorumlanması zor isimlerden.

Timur’un çalışması, bu zorluğu anlaşılabilir kılması, bunu yaparken entelektüel çerçeveyi geniş tutması ve Habermas’ın temel fikirlerine bir başlangıç olmasıyla ilgi çekiyor diyebiliriz.

Kitap, büyük bir ilginin odağı olmuş bu önemli ismi, en önemli fikirleriyle yeniden düşünmek için iyi bir fırsat.

  • Künye: Taner Timur – Habermas’ı Okumak, Yordam Kitap, felsefe, 283 sayfa

Haluk Yurtsever – Yükseliş ve Düşüş: Türkiye Solu 1960 – 1980 (2008)

Haluk Yurtsever’in, Türkiye’nin sol hareketini eleştirel bir gözle değerlendirdiği ‘Yükseliş ve Düşüş’ü, Türkiye solunu, güçlü olduğu ve düşüşe geçtiği yirmi yıllık zaman diliminde inceliyor.

Türkiye solunun gücünün doruğunda olduğu 1960-1980 arasına odaklanan Yurtsever, bu dönemin karakteristik özelliklerini; Türkiye’nin içinde bulunduğu toplumsal, siyasal ve ekonomik durumu analiz ediyor.

Solun o dönemde kaydettiği gelişmelerin kalıcı izler bıraktığını söyleyen Yurtsever’in çalışması, sıkıntılı bir dönem yaşayan Türkiye soluna, hareketin geçmişte kaydettiği başarıları aktardığı kadar, yanlış yapılanlar ve yapılmaması gerekenler konusunda da bir çerçeve sunuyor.

  • Künye: Haluk Yurtsever – Yükseliş ve Düşüş: Türkiye Solu 1960-1980, Yordam Kitap, siyaset, 332 sayfa

Paul Blackledge – Marksist Tarih Kuramı Üzerine (2017)

Karl Marx, kapitalizmin kalıcı olmadığını, kendisinden önceki köleci ve feodal toplumlar gibi tarihsel bir sürecin olduğunu ve misyonunu üstlenince tarih sahnesinden çekileceğini öngörmüştü.

Paul Blackdale de, bu şekilde özetlenebilecek Marksist tarih anlayışına, yeni siyasal ve toplumsal gelişmelerle değerlendirerek katkıda bulunuyor.

Blackdale, tarihin incelemesini amaçlayan Marksist yaklaşımı anlatmakla kalmıyor, aynı zamanda Marx ve Engels’in ölümünden sonra başta Lenin, Troçki ve Lukács olmak üzere, Marksist kuramcıların bu yaklaşıma getirdikleri özgün bakış açılarını da kapsamlı bir biçimde ortaya koyuyor.

Yazar bununla da yetinmeyerek tarihin hareketinde yapı ve öznenin etkinliği sorununa dair Sartre ve Althusser arasında geçen tartışmadan günümüzün dönemleştirilmesi konusunda Marksistlerin yürüttüğü güncel yaklaşımlara kadar uzanıyor.

Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:

  • Marx, Engels ve tarihsel maddecilik,
  • Kautsky, Plehanov, Lenin, Troçki, Lukács ve Boris Hessen’in Marksist tarihçiliğe katkıları,
  • Üretim tarzları ve toplumsal geçişler,
  • Sartre’ın mekanik maddeciliğe karşı varoluşçu isyanı,
  • Edward Thompson’da etkin öznenin yeniden vurgulanması,
  • MacIntyre ve Callinicos’ta etkin öznenin sentezi,
  • Postmodern süreçte Marksizm…

Tarih meraklılarının yanı sıra, siyaset bilimine ilgi duyanların ve genel olarak da tüm kapitalizm karşıtlarının muhakkak okuması gereken bir eser.

  • Künye: Paul Blackledge – Marksist Tarih Kuramı Üzerine, çeviren: Şükrü Alpagut, Yordam Kitap, tarih, 336 sayfa, 2017

Taner Timur – Mutlak Monarşi ve Fransız Devrimi (2017)

1789 Fransız Devrimi, feodal monarşiyi yenilgiye uğratarak dünya tarihinde büyük bir kırılmaya vesile oldu.

Taner Timur da, kısa süre içinde ikinci baskıya ulaşan bu önemli kitabında, Fransız Devrimi’ni yaratan dinamiklere odaklandığı gibi, devrim sürecinde ya da sonra İngiltere ve Almanya’da yaşanan dönüşümleri de ayrıntılı bir perspektifle irdeliyor.

Bu bağlamda mutlak monarşi, aydınlanma, materyalizm, cumhuriyet, sınıf kavgası, terör ve özgürlük, din ve vicdan özgürlüğü gibi kavramları yeniden tartışmaya açan Timur, Fransız Devrimi’ni Batı Avrupa’daki diğer gelişmelerle karşılaştırıyor ve insanlığın aydınlanma serüvenindeki bu önemli durağı hakkında merak edilenleri yanıtlıyor.

“Batı Avrupa’da sermaye birikimi, burjuvazinin doğuşu ve Aydınlanma süreçleri incelenmeden, dün ‘sömürge/yarı sömürge’, bugün ise ‘gelişmekte olan ülkeler’ denilen toplumları anlamak zordur.” diyen Timur’un çalışması, bu süreçte yaşanan tarihsel gelişmeleri bizzat karşılaştırma yöntemini kullanarak irdelemesiyle öne çıkıyor.

  • Künye: Taner Timur – Mutlak Monarşi ve Fransız Devrimi, Yordam Kitap, tarih, 336 sayfa, 2017

Fyodor Mihayloviç Dostoyevski – Karamazov Kardeşler (2017)

Dünya edebiyatında çok az roman ‘Karamazov Kardeşler’ kadar güçlü olabilir.

Dostoyevski’nin bu son romanı, Karamazov kardeşlerin görkemli çöküşünü anlatır ve bunu yaparken dini karmaşaları ve ne Doğulu ne de Batılı olmanın yarattığı çelişkileriyle Rus bireyinin muazzam bir tasvirini sunuyor.

Karamazov ailesinden baba ile kardeşler Alyoşa, İvan ve Mitya, birbirinden apayrı dünyalara sahip karakterlerdir ve roman da, bu karakterlerin acımasızca ve adım adım birbirini tüketişinin hikâyesidir.

Hem insani hem de dini bir krizin muhteşem bir üslupla işleyen roman, asla eskimeyecek bir güce sahip.

Yordam Kitap ise, bu klasik yapıtı yeni bir çeviriyle Türkçeye kazandırdı.

  • Künye: Dostoyevski – Karamazov Kardeşler, çeviren: Leyla Soykut, Yordam Kitap, roman, 2 Cilt, 1236 sayfa, 2017

Maksim Gorki – Seyirciler (2008)

‘Seyirciler’, Rus edebiyatının önemli isimlerinden Maksim Gorki’nin on iki öyküsünü bir araya getiriyor.

Gorki’nin 1893-1935 yılları arasında, hayatının farklı dönemlerinde kaleme aldığı bu öyküler, gözleme dayalı olmaları, muhalif nitelikleri ve yazarın özgün anlatım tarzıyla öne çıkıyor.

Kitap, Gorki’nin ‘Şahin Türküsü’, ‘Soytarı’ ve ‘Strasti-Mordasti’ gibi bilinen öyküleri kadar, bazılarına göre yazarın ilk öyküsü olan ‘Yemelyan Pilyay’ gibi daha az bilinen öykülerini de barındırıyor.

Öyküler, Gorki’nin yazı serüveninin önemli birer aşaması olmalarıyla ilgi çekiyor.

  • Künye: Maksim Gorki – Seyirciler, çeviren: Ayşe Hacıhasanoğlu, Yordam Kitap, öykü, 320 sayfa

Kolektif – Kadının Görünmeyen Emeği (2008)

Gülnur Acar-Savran ve Nesrin Tura Demiryontan tarafından derlenen ‘Kadının Görünmeyen Emeği’nin ilk baskısı 1992 yılında yapılmıştı.

Yeni bir baskıyla okurun karşısına çıkan çalışma, kadının ezilmişlik tarihini sosyalist feminist bir çerçeveden irdeliyor; erkek egemenliğinin tarihsel kökenlerini araştırıyor; özgül bir üretim tarzı olarak patriyarkanın işlevini inceliyor ve ev emeği, patriyarka ve kapitalizm ilişkisini değerlendiriyor.

Kadınların ezilmişliğinin maddeci bir tahlilini yapmayı ve kadının görünmeyen, yok sayılan emeğini görünür kılmayı amaçlayan çalışma, kadınlarla erkekler arasındaki maddi çatışmalar çerçevesinden bunu analiz ediyor.

Derleme, patriarka ya da erkek egemenliğinin tarihsel kökenleri, patriarka ve kapitalizm, ev emeği ve Marksizmle feminizm arasındaki ilişkiye dair yürütülegelen tartışmalara daha yakından bakmak için çok iyi bir fırsat.

Kitapta, Stephanie Coontz ve Peta Henderson’ın “Sınıflı ve Devletli Toplumların Kökenindeki Mülkiyet Biçimleri, Politik İktidar ve Kadın Emeği”, Christine Delphy’nin “Baş Düşman”, Maxine Molyneux’nun “Ev Emeği Tartışması ve Ötesi” ve Heidi Hartmann’ın “Marksizmle Feminizmin Mutsuz Evliliği” başlıklı yazıları yer alıyor.

Bilenler bilir, feminist tahlilin oluşmasında köşe taşları olarak okunabilecek bu metinler, feminist tahlillere yıllardır önemli katkı sunuyor.

  • Künye: Kolektif – Kadının Görünmeyen Emeği: Maddeci Bir Feminizm Üzerine, hazırlayan: Gülnur Acar-Savran ve Nesrin Demiryontan, Yordam Kitap, feminizm, 206 sayfa, 2008

Carlos Reyes ve Rodrigo Elgueta – Çizgilerle Şili’de Allende’li Yıllar (2017)

Şili’de seçimle iktidara gelen ve emperyalist bir darbeyle düşürülen Salvador Allende’nin kişiliği ve mücadelesinin çizgili hikâyesi.

Yazar Carlos Reyes ve çizer Rodrigo Elgueta’nın bu belgesel çalışması, sol siyasette büyük dönüşüm ve tartışmalara vesile olmuş ve etkileri bugün de yoğun olarak devam eden Şili deneyimini başından sonuna izliyor ve bize her sayfasını ilgiyle okuyacağımız bir metin sunuyor.

Sosyalistlerin iktidara gelmesini sağlayan, Allende önderliğindeki Halk Birliği’nin (Unidad Popular) ortaya çıkma süreci, Allende’nin sıra dışı liderlik becerileri, sosyalizmin Şili’deki iktidar yılları, emperyalist güçlerin askeri darbe gerçekleştirerek verdikleri tepki, Allende’nin katledilmesi ve askeri darbe sonrasında Şili’de yaşananlar, kitabın çerçevesini oluşturuyor.

Kitap, son ana kadar yoldaşlarıyla askerlere karşı direnen Allende’nin hikâyesini anlatmakla yetinmiyor.

Aynı zamanda Şili’nin yakın tarihinde yaşananları da kapsamlı bir perspektifle kayda alıyor.

  • Künye: Carlos Reyes ve Rodrigo Elgueta – Çizgilerle Şili’de Allende’li Yıllar, çeviren: Barış Yıldırım, Yordam Kitap, çizgiroman, 128 sayfa, 2017

Oktar Türel – Küresel Tarihçe, 1945-79 (2017)

1945-1979 zaman aralığında yaşanan küresel dönüşümler, bugünkü dünyayı daha iyi kavramak açısından büyük önem arz ediyor.

Zira Oktar Türel’in de ortaya koyduğu gibi, ekonomik gelişmelerin çok hızlı geliştiği bu dönemde, büyük bir krizle boğuşan uluslararası ekonomik düzen yeniden yapılandırılarak işlerliğe kavuşturulmuştu.

Türel, bu süreçte tanık olunan siyasal/ekonomik gelişmelerin kapsamlı bir dökümünü yaptığı kitabında,

  • İki kutuplu uluslararası siyasetin oluşumu,
  • Truman Doktrini ve Marshall Planı’nı ortaya çıkaran dinamikler,
  • Emekçi sınıfların güç kaybetmesinin temel nedenleri,
  • Üçüncü Dünya’daki ekonomik ve siyasi gelişmeler,
  • İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra yapılanan uluslararası ekonomik kurumsallaşma,
  • İktisatta Keynesyen paradigmanın çöküşünün temel nedenleri ve sonuçları,
  • Ve “çevre”nin bu çöküşe verdiği tepkiler ile buna uyum göstermesi süreci gibi, ilgi çekici konular irdeleniyor.

Türel’in çalışması, bilhassa siyasal iktisada ilgi duyanların kaçırmak istemeyeceği yetkin bir eser.

  • Künye: Oktar Türel – Küresel Tarihçe, 1945-79, Yordam Kitap, iktisat tarihi, 352 sayfa, 2017

Denis O’Hearn – Yarım Kalmış Bir Şarkı (2017)

Bu anlamlı ve güzel kitap, adını, Nâzım Hikmet’in Bursa Cezaevi’ndeyken yazdığı bir şiirden alıyor.

Denis O’Hearn burada, birincil kaynaklara ve birebir görüşmelere dayanarak, Long Kesh Hapishanesi’nde açlık grevi yaparken ölen böylece siyasi tutsaklar için efsanevi bir direniş örneği sergileyen IRA üyesi Bobby Sands’in hayatını ve mücadelesini anlatıyor.

  • Künye: Denis O’Hearn – Yarım Kalmış Bir Şarkı, çeviren: Deniz Gedizlioğlu, Yordam Kitap