Savaş Dizdar’ın Mülkiye yılları, dünyanın ve Türkiye’nin yoğun dönüşümler geçirdiği 1964-1970 arasını kapsıyor.
Dizdar, üniversiteye girdiğinde hem TİP’e hem fakültenin fikir kulübüne üye olmuş ve öğrenciliği boyunca gençlik hareketlerinin içinde bulunmuş.
Anılar bu yönüyle, 68 hareketini yaratan üniversite işgallerinin bir belgeseli niteliğinde.
Mehmet Rauf’un torunu olan İzzet Sedes, bir dönem Babıâli’de gazetecilik yapmasının yanı sıra, Avrupa Konseyi’nde basın sözcülüğü ve protokol müdürlüğü de yapmış.
İşte elimizdeki kitap, İzzet Sedes’in Babıâli’deki gazeteciliği ve Avrupa Konseyi’ndeki görevleri esnasında yaşadıklarına dair anılarından oluşuyor.
Kitabı ilgi çekici kılan başlıca unsur, Sedes’in içinde yer aldığı tarihi olayları anlatırken, aynı zamanda Türkiye yakın tarihine dair önemli bir tanıklık da sunmasıdır denebilir.
Türkiye gazeteciliğinin dönüm noktalarından, Avrupa Konseyi’nde tanık olunan olaylara kadar birçok ilgi çekici konu, Sedes’in renkli anlatımıyla okurun karşısına çıkıyor.
İkinci Meşrutiyet döneminde Debre mebusu olarak Osmanlı parlamentosunda görev yapmış Hasan Basri beyin anıları.
Kitap, Basri beyin parlamentoya dâhil olduğu 1909 başları ile Arnavut isyanının alevlendiği ve yaklaşık üç ay sonra Arnavutluk’un bağımsızlığını ilan edeceği 1912 arasındaki dönemde yaşanan siyasi olayları aktarmasıyla önemli.
Elias Canetti, otobiyografik üçlemesinin ilk kitabı olan ‘Kurtarılmış Dil’de, çok kültürlü ve çok dilli bir ortamda geçen, göçlerle ve acılarla şekillenen çocukluk ve ilk gençlik yıllarına dair anılarını bizimle paylaşıyor.
Canetti’nin dil ve edebiyatla kurduğu organik ilişkinin gelişimini ve dönüşümünü canlı bir şekilde takip edebileceğimiz kitap, yazarın Rusçuk, Viyana, Zürich, Manchester gibi Avrupa şehirlerinde deneyimlediklerini ve bunların yarattığı büyük travmaları adım adım izliyor.
Edebi derinliğiyle dikkat çeken ‘Kurtarılmış Dil’, Elias Canetti’nin entelektüel gelişimini ve onu var eden toplumsal ve siyasi koşulları daha iyi kavramak için şahane bir fırsat.
Kitaptan bir alıntı:
“Dünyaya geldiğim, aşağı Tuna üzerindeki Rusçuk, bir çocuk için harikulade bir kentti ve eğer yalnızca Rusçuk’un Bulgaristan’da bir kent olduğunu söylersem, onu yetersiz bir şekilde yansıtmış olurum. Çünkü orada, geçmişleri birbirinden çok farklı insan grupları yaşardı; tek bir gün boyunca, yedi sekiz dilin konuşulduğunu duyardınız. Genellikle kırsal kesimden gelen Bulgarlardan başka, kendi mahallelerinde oturan pek çok Türk vardı, onların mahallesinin yanında da İspanyol kökenli Yahudilerin oturduğu Sefardin ya da Sefaradlar mahallesi yani bizim mahalle bulunuyordu. Yunanlar, Arnavutlar, Ermeniler, Çingeneler vardı. Tuna’nın karşı kıyısından Romenler gelirdi; artık anımsamadığım bebeklik dadım Romendi. Orada burada Ruslar da vardı.”
Devrimci Yol hareketi içinde yer almış kadınlar konuşuyor.
1975-1985 yılları arasına odaklanan anlatımlar, Türkiye’nin çok önemli bir dönemine ışık tutuyor.
Bu anlatımlarda, 1970’li yıllarda Türkiye’de gelişmekte olan sosyalist mücadelenin farklı bölgelerde ve farklı alanlarda nasıl yaşandığına tanık oluyoruz.
Devrimci Yolcu kadınların, dönemin canlı bir resmini ortaya koydukları anlatımlarıyla Mamak başta olmak üzere Eskişehir, Ordu-Efirli, Amasya, Erzurum, Erzincan, Diyarbakır ve Burdur hapishanelerine giriyor; Ulucanlar, Niğde, Bartın, Çorum, İzmit, Urfa, Adıyaman, Antep hapishanelerine görüşe gidiyor ve İstanbul hapishaneleri önünde eylemlere katılıyoruz.
Kırk yıllık meslek hayatında karşılaştığı hukuki yanlışları açıklıkla ele alan ve böylece hukuk ve yargı konularındaki güncel sorunları gözler önüne seren anılar.
Eleştiri oklarını en çok hukuku ayaklar altına almış hukukçulara yönelten Sadık Erdoğan, tanık olduğu kimi yanlışları, renkli bir üslupla öyküleyerek bizlere sunmakta.
Yazar Orhan Kemal’in babası olan Abdülkadir Kemali Bey’in elimizdeki anıları, torunu Işık Öğütçü tarafından hazırlandı.
Abdülkadir Kemali Bey, bugün pek çok kaynakta karşımıza çıkan olaylara tanıklık etmiş, bu olayların içindeki kişilerle tanışmış, onlarla yakın ilişkiler kurmuş ve mücadeleye katılmış bir isim.
Kendisini özgün kılan hususların başında, sadece fikir üretmekle yetinmemesi, aynı zamanda düşüncelerini eylemlerinde gerçekleştirebilmesidir diyebiliriz.
Bir imparatorluğun çözülüşünden yeni bir devletin doğuşuna tanıklık eden Abdülkadir Kemali Bey’in anıları, Türkiye yakın tarihi açısından değerli bir kaynak.
Birinci Dünya Savaşı’ında Osmanlı Ordusu’nda ihtiyat zabitliği yapmış Mehmed Efendi’nin sürece ışık tutan anı ve tecrübeleri.
Kitap, Mehmed Efendi’nin İstanbul’daki talimgâhta başlayan, Irak Cephesi’nde devam eden askerliğini ve Kûtülamare kuşatmasındaki esaretini aktarmakta.
Kitapta, Mesut Uyar ve Ahmet Özcan’ın, Mehmed Efendi’nin anlattıklarından yola çıkarak dönemin kapsamlı bir fotoğrafını çektikleri birer yazısı da bulunuyor.
‘Ben Yaşarken’, Pakize Başaran’ın 27 Mayıs 1960 darbesinin öncesi ve sonrasına dair anılarından oluşuyor.
Başaran anılarında, İkinci Dünya Savaşı, tek partili dönemler, 1950’li yılların DP iktidarı ve 27 Mayıs 1960 darbesi gibi, Türkiye’nin yakın tarihinde tanık olduğu önemli olayları anlatıyor.
Yazar, darbe zamanında, birçok insan gibi, asılsız ihbarların sonucunda eşiyle birlikte İstanbul Emniyeti’nde sorgulandıklarını ve daha sonra yargılandıklarını anlatırken, bu dönemde korku ve endişe içinde geçen hayatlarını da okurla paylaşıyor.
Başaran anılarında, hayatının sancılı bir dönemini anlatırken, Türkiye yakın tarihinin dönüm noktalarını da ayrıntılı bir şekilde tasvir ediyor.
Duayen gazeteci Osman Saffet Arolat’ın 50 yıllık gazetecilik anıları.
Türkiye’nin inişli çıkışlı ve olaylarla örülü bir döneminde geçen bu anılar, Arolat’ın gazetecilik mesleğini icra ederken tanık olduklarını paylaştıkları gibi, bu dönemde değişen ve dönüşen Türkiye’nin, siyasetin ve ekonominin keyifle okunacak bir panoramasını da sunmakta.
