Bilim – Sayfa 83 – Dipnotski

Matt Ridley – Akılcı İyimser (2013)

AKILCI İYİMSER, Matt Ridley, çeviren: Mehmet Doğan, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, bilim, 400 sayfa

Matt Ridley ‘Akılcı İyimser’de, insan toplumunun, tüm hayvan türlerinden farklı olarak yaşadığı hızlı, daimi ve kesintisiz değişime odaklanıyor. Geçmişten bugüne takas ve uzmanlaşma, mal değiş tokuşu, geliştirilen kurallar ve aletler, dünya çapında yürütülegelen ticari faaliyetlerin evrimi, nüfus artışı, sanayi devrimi, 20. yüzyılı etkisi altına alan karamsarlık ve günümüzün iklim sorunu, Ridley’nin ele aldığı konulardan birkaçı. Çağımıza egemen olan ekonomik karamsarlığın aksine, kendisini insanın geleceği konusunda akılcı iyimser olarak tanımlayan Ridley, bizi bekleyen gelecek konusunda bir dizi öngörüde de bulunuyor.

Joseph Ben-David – Bilim İnsanının Toplumdaki Rolü (2013)

BİLİM İNSANININ TOPLUMDAKİ ROLÜ, Joseph Ben-David, çeviren: Melek Dosay Gökdoğan ve Cüneyt Coşkun, Epos Yayınları, bilim, 269 sayfa

Bilim tarihi ve bilim sosyolojisi alanlarında önemli bir isim olan Joseph Ben-David eldeki çalışmasında, hem bilim insanının kim olduğunu hem de onun toplumsal alanla ilişkisini tartışıyor. Kitapta, Antik ve Ortaçağların geleneksel toplumlarında bilimsel bilgiyi yaratan ve aktaran insanların toplumsal rolü; bilim insanı rolünün, 17. yüzyıl Avrupa’sında öteki entelektüellerin rollerinden ayrılmasına, ayrıca 19. ve 20. yüzyıllarda bilimin profesyonelleşmesine yol açan koşullar ve bilim akademileri, bilimsel üniversiteler ve araştırma enstitüleri gibi bilimsel çalışma kuruluşlarının gelişmesindeki temel aşamalar inceleniyor.

Frans de Waal – Köken Ağacı (2013)

‘Köken Ağacı’, primat davranışlarını inceliyor ve bu davranışların insan evrimi konusunda nasıl fikirler verebileceğini tartışıyor.

Şempanzelerde toplumsal yapılanma ve üreme; bonobolar ve insanın toplumsal evrimiyle ilişkileri; kuyruksuz maymunlarda et yeme, et paylaşımı ve bunun insan evrimiyle benzerlikleri; atalarımızın evriminin yediklerine ne kadar bağlı olduğu; primat zekâsının toplumsal ve teknik biçimleri ve primat iletişimi ile insan dili arasındaki benzerlik ve farklılıklar gibi ilgi çekici konuların yer aldığı kitap, türümüzün diğer primatlarla ilgili bilgilerimize uyuşup uyuşmadığını irdelemesiyle önemli.

Künye: Frans de Waal – Köken Ağacı, çeviren: Dilek Eylül Dizdaroğlu, Alfa Yayınları, bilim, 365 sayfa

Richard P. Feynman – Başkalarının Ne Düşündüğünden Sana Ne (2013)

BAŞKALARININ NE DÜŞÜNDÜĞÜNDEN SANA NE, Richard P. Feynman, derleyen: Ralph Leighton, çeviren: Lale Aykent Tunçman ve Tuna Aykent Tunçman, Alfa Yayınları, bilim, 234 sayfa

‘Başkalarının Ne Düşündüğünden Sana Ne’de, Nobel Ödüllü fizikçi Richard P. Feynman’ın kişisel hayatındaki belli başlı dönüm noktaları ile kimi bilimsel çalışmalarda başından geçen ilginç olayları anlatıyor. Kitap, Feynman’ın çocukluk dönemi, ailesi ve arkadaşlarına dair anlatımlarıyla başlıyor. Onun üzerinde önemli izler bırakmış figürler olarak annesi, babası ile erken yaşta hayata veda etmiş ilk aşkı Arlen anıların omurgasını oluşturuyor. Kitabın ikinci bölümünde de, Feynman’ın 1986’daki Challenger felaketini araştırmak amacıyla gittiği Washington’da başından geçenleri ve on yıl süren kanserle savaşını anlatıyor.

Vural Altın – Dünya ve Enerji (2013)

DÜNYA VE ENERJİ, Vural Altın, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, bilim, 328 sayfa

‘Dünya ve Enerji’, 2012 yılında aramızdan ayrılan Vural Altın’ın bilim yazılarından oluşuyor. Enerji mühendisliği alanında uzun yıllar ders vermiş Altın, yazılarıyla TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi’ne de katkı sunmuştu. Altın yazılarında, temel bilim standartları, Dünya’nın atmosferi, atmosfer ve iklim, sera gazları, zamanın denklemi, fosil yakıtları, doğalgazın taşınması, alternatif enerji sistemleri, güneş panelleri, nükleer silah yapımı standartları, uranyum döngüsü, nükleer santralın tehlikeleri, Çernobil kazasının gösterdikleri ve evlerde yedek su tertibatının kurulması gibi pek çok bilgiyi okurlarıyla paylaşıyor.

Gaston Bachelard – Bilimsel Zihnin Oluşumu (2013)

BİLİMSEL ZİHNİN OLUŞUMU, Gaston Bachelard, çeviren: Alp Tümertekin, İthaki Yayınları, felsefe, 317 sayfa

Gaston Bachelard ‘Bilimsel Zihnin Oluşumu’nda, Batı’nın modern bilimsel anlayışının, başka bir deyişle Batı aklının oluşumunu tarihsel bir çerçeveden irdeliyor. Felsefenin rolünün, bilimi temellendirecek bir bilgi veya özne kuramı oluşturmak değil, bilimsel pratiği derinlemesine kavramak ve bunun iç işleyişini aydınlatmak olduğunu söyleyen Bachelard, bu bağlamda Husserl’in pozitivizm yaklaşımını eleştiriyor; Comte’un “üç hal yasası”na alternatif olarak ortaya “üç bilimsel hal” koyuyor. Bachelard’ın bir amacı da, bilimsel kavramların incelenmesini amaçlayan yeni bir akılcılık ve tarihsel bir epistemoloji inşa etmek.

Ioan James – Büyük Matematikçiler (2013)

‘Büyük Matematikçiler’, 18. ve 19. yüzyıllar ile 20. yüzyılın ilk yıllarında doğmuş kimi büyük matematikçilerin hayat hikâyelerini, teknik ayrıntılara boğmadan okurlarına sunuyor.

Matematiğe düşünceleri ve eğitmenlikleri ile katkıda bulunmuş altmış ismi barındıran ve bu matematikçilerin başarılarından ziyade, ilgi çekici yaşam öykülerini merkeze alan kitap, özellikle matematiğin yıllar içinde hangi toplumsal koşullarda geliştiğini ortaya koymasıyla dikkat çekiyor.

Leonhard Euler, Pierre-Simon Laplace, Joseph Fourier, Jean Victor Poncelet, Georg Cantor ve John von Neumann, kitapta karşımıza çıkan matematikçilerden birkaçı.

Künye: Ioan James – Büyük Matematikçiler, çeviren: Cumhur Öztürk, İş Kültür Yayınları, bilim, 611 sayfa, 2013

Maria Rosa Antognazza – Leibniz (2013)

LEIBNIZ, Maria Rosa Antognazza, çeviren: Orhan Düz, İş Kültür Yayınları, biyografi, 611 sayfa

Maria Rosa Antognazza elimizdeki dikkat çekici çalışmasında, matematik, metafizik ve mantık alanlarında önemli düşünceler geliştirmiş Alman filozof Gottfried Wilhelm Leibniz’in kapsamlı bir biyografisini sunuyor. Leibniz’in çocukluk dönemi, eğitim yılları, aile çevresi, üniversite yılları ve Leipzig, Nürnberg, Frankfurt ve Mainz’deki hayatının ayrıntılı bir şekilde ele alındığı kitapta, Leibniz’in bugünkü hesap makinesinin atası sayılan Calculus’u icat etme süreci ve devamındaki gelişmeler ile düşünürün metafizik, etik, teoloji, hukuk bilimi, siyaset, mantık ve matematik alanlarındaki çalışmaları da anlatılıyor.

Richard Phillips Feynman – “Eminim Şaka Yapıyorsunuz Bay Feynman” (2013)

“EMİNİM ŞAKA YAPIYORSUNUZ BAY FEYNMAN”, Richard Phillips Feynman, çeviren: Tuncay İncesu, Alfa Yayınları, bilim, 346 sayfa

Nobel Ödüllü fizikçi Richard Phillips Feynman, 20. yüzyılda büyük hız kazanan bilimsel ilerlemenin en özgün karakterlerinden biri. Feynman bu kitabında, bilim dünyasındaki çalışmalarının yanı sıra, hayatının belli dönemlerinde yaşadığı sıra dışı olayları okurlarıyla paylaşıyor. Kitabın ilgi çekici tarafı, Feynman’ın yetkin mizah anlayışı. Yazar burada, iyi saklandığı söylenen nükleer sırların bulunduğu kasalara nasıl ulaştığı, kuantum fiziğinin gizemleri, bir Yunanlıyla kumar hakkındaki konuşmaları, bongo davuluyla baleye eşlik edişi ve barda kadınlara içki ısmarlamanın kendince püf noktaları gibi anekdotlar paylaşıyor.

Marcus Crown – Büyük Patlamanın Işığı (2013)

BÜYÜK PATLAMANIN IŞIĞI, Marcus Crown, çeviren: Başak Çiğdem Çevrim, Alfa Yayınları, bilim, 232 sayfa

Marcus Crown elimizdeki popüler bilim kitabında, Büyük Patlamadan arda kalan ısının izini sürüyor, bilim dünyasında bununla ilgili yapılmış çalışmalar ile NASA’nın, ateştopu ışınımı üzerine çalışmak için Dünya yakınındaki bir yörüngeye yerleştirdiği COBE uydusunun araştırmalarını anlatıyor. Kitabına, Büyük Patlamayı, onun bilim dünyasınca keşfediliş sürecini anlatarak başlayan Crown, Hubble teleskobunun evrenin ana bileşenleri olan galaksileri tanımlamayı başarmasını, ateştopu ışınımının uzun araştırmalar sonucunda bulunmasını ve COBE uydusuna göre galaksi oluşumu ve evrenin yapısı gibi ilgi çekici konuları ele alıyor.