Kategori: Deneme

Artun Ünsal – Bezgin Martı ve Çılgın Kelebek (2009)

‘Bezgin Martı ve Çılgın Kelebek’, Prof. Dr. Artun Ünsal’ın gazete ve dergi yazılarını okurlara sunuyor.

Yaşama dair ayrıntılar, İstanbul’dan insan manzaraları, Türkiye insanı, yemek kültürü, portreler ve Türkiye’nin muhtelif mekânlarına dair izlenimler, buradaki yazıların çerçevesini oluşturuyor.

“Türkiye son yıllarda çok değişti. Ne var ki kimi gözlem ve izlenimlerimin bugün de bir ölçüde geçerli olduğunu sanıyorum. Çünkü her toplumda olduğu gibi bizim toplumumuzda da alışkanlık ve davranışlar moda deyimiyle ezberler kolay değişmiyor. Gene de gelecek konusunda iyimserliğimi hiç yitirmedim.” diyen Ünsal, okuru, Türkiye’de nelerin değişip, nelerin aynı kaldığını gözlemlemeye davet ediyor.

  • Künye: Artun Ünsal – Bezgin Martı ve Çılgın Kelebek, Yapı Kredi Yayınları, deneme, 317 sayfa

Jerome K. Jerome – Aylak Bir Adamdan Aylak Düşünceler (2015)

Baskıcı bir yüzyılda yaşamış Jerome K. Jerome, okurunu tefekkür ve başkaldırıyla inşa ettiği bir dünyaya davet ediyor.

Aşk, keder, beş parasızlık, gösteriş, kibirlilik, kediler, çekingenlik, köpekler, davranışlar ve kıyafetler gibi farklı pek çok konu üzerine, mizahi olduğu kadar yoğun da bir metin.

  • Künye: Jerome K. Jerome – Aylak Bir Adamdan Aylak Düşünceler, çeviren: Aykut Sığın, Maya Kitap

Sait Faik Abasıyanık – Bütün Eserleri (2009)

‘Bütün Eserleri’nde, Sait Faik Abasıyanık’ın hayattayken yayımlanmış tüm kitaplarıyla birlikte dergi ve gazetelerde kalmış, kitaplaşmamış öykü, şiir, deneme, yazı ve röportajları yer alıyor.

Eser için bir araya getirilen kitapların, Abasıyanık hayattayken yapılmış son baskıları esas alınmış.

Yazarın ölümünden sonra kitaplaştırılmış ya da süreli yayınlarda kalmış öykü, deneme, röportaj ve yazıların ise süreli yayınlardaki biçimleri korunmuş.

Abasıyanık’ın bütün eserlerini tek ciltte bulabileceğimiz elimizdeki edisyon, kaliteli ve şık baskısıyla da koleksiyonlara yakışır cinsten.

Bir yazı ustasının büyük külliyatını tek ciltte görmek isteyenler için iyi bir fırsat.

  • Künye: Sait Faik Abasıyanık – Bütün Eserleri, Yapı Kredi Yayınları, edebiyat, 1779 sayfa

Max Horkheimer – Alacakaranlık (2009)

Max Horkheimer ‘Alacakaranlık’ta, okuru, yaklaşık bir asır öncesinin Almanya’sına ve bir anlamda da geçen yüzyılın kapitalist dünyasına götürüyor.

Horkheimer’ın 1931-1934 yılları arasında kaleme aldığı kısa öykü ve denemelerinin bir derlemesi olan ‘Alacakaranlık’, kapitalizme, burjuva kültürü ve burjuva toplum düzenine sıkı eleştiriler getiriyor.

Horkheimer’ın bir yandan hummalı bir çalışma yürütürken, molalarda kâğıda döktüğü bu metinler konularını, o dönemin kapitalist düzenine özgü metafizik, karakter, ahlak, kişilik ve insan değeri anlayışı etrafında dönen eleştirilerden alıyor.

Yazarın kendi yaşamından hareketle yıllar önce kaleme aldığı bu metinlerin, bugün de bize birçok konuda ışık tutacağını söyleyebiliriz.

  • Künye: Max Horkheimer – Alacakaranlık, çeviren: İlknur Aka, Kırmızı Yayınları, deneme, 287 sayfa

Melih Cevdet Anday – Şiir Yaşantısı (2015)

Bir yazar olarak çok sevilmesi bir yana, gönüllerde hep şair olarak kalmış Melih Cevdet Anday’dan, şiirin farklı konularını irdeleyen metinler.

Yurtsever şiir, sanatta gelenekçiliğin önemi, şiirde anlam, biçim ve imge, şiir çevirisi ve bunun gibi ilginç konular, Anday’ın kitaplaşmış denemelerinden ve dergilerde kalmış yazılarından yapılmış bu seçkide.

  • Künye: Melih Cevdet Anday – Şiir Yaşantısı, hazırlayan: Yalçın Armağan, Everest Yayınları, şiir eleştirisi, 535 sayfa, 2015

Jale N. Erzen – Üç Habitus (2015)

Üç habitus olarak tanımladığı “yeryüzü”, “kent” ve “yapı”yı, semboller, metaforlar ve psikolojik etkiler açısından irdeleyen bir çalışma.

Jale Erzen, insanın yeryüzü ile kurduğu ilişkiyi, doğayı algılamamız ile sanat ya da insan ürünlerini algılamamız arasındaki farkı, su ve toprağın sembolik niteliklerini, kent yaşamının sosyal/biçimsel yönlerini tartışmakta.

  • Künye: Jale N. Erzen – Üç Habitus, Yapı Kredi Yayınları, sanat, 288 sayfa, 2015

Jeanette Winterson – Normal Olmak Varken Neden Mutlu Olasın (2015)

Jeanette Winterson’dan, samimi bir yüzleşme ve hesaplaşma metni.

Yazar buradaki otobiyografik denemelerinde, doğar doğmaz evlatlık verildiği tutucu aileyi, kendisini sevgisiz büyüten annesini, büyümenin sancılarını, özgürlüğe ulaşmak için verdiği olağanüstü mücadeleyi bizimle paylaşıyor.

Duygulu, mahrem ve mizahi bir büyüme hikâyesi.

  • Künye: Jeanette Winterson – Normal Olmak Varken Neden Mutlu Olasın, çeviren: Püren Özgören, Sel Yayıncılık, deneme, 215 sayfa, 2015

küçük İskender – Galileo’nun Pergeli (2009)

‘Galileo’nun Pergeli’, küçük iskender’in daha önce ‘Bisiklet’ ve ‘Makas’ kitaplarını yayımladığı, deneme-aforizma üçlüsünün son kitabı.

Şair aforizmaları ve şiirsel denemeleriyle, toplumu keskin, muhalif ve aykırı bir gözle irdelemeye devam ediyor.

küçük iskender’in çocukluk fotoğraflarıyla da zenginleştirilen kitaptan tadımlık:

“Yaşarsam kurtaracağım seni bu cennetten.”

“Herkes bir dine bağlı olabilir. Ancak o dinin peygamberi bir tanedir. Uğraşmaya değmez.”

“İnsan, yalnızlığıyla alay edebildiği sürece hayatta kalır. Bundan vazgeçer geçmez de ölür.”

“Acı, istihkakını aşmamalı.”

“Jiletle ağaç kesilmez. Üzülme.”

“Aşk, bozuk bir pusuladır; seni yanlış bedene götürür.”

“Acı, içini yakan bir ateşse eğer, söndürme onu; onunla ısınmayı öğren.”

“Beslediğim hayvanı yolluyorum kimilerine, onlara insanlık dersi versin diye.”

“İnsanın haklılık payı, tanrının yanılgı payına eşittir.”

  • Künye: küçük İskender – Galileo’nun Pergeli, Sel Yayıncılık, aforizma, 79 sayfa

Erendiz Atasü – Saldırganı Hoş Tutmak (2015)

Sözünü sakınmayan bir yazardan, 2004-2015 arası Türkiye’sine dair değerlendirmeler.

Erendiz Atasü’nün siyaset ve sanat yazılarından derlenen kitapta, gittikçe pervasızlaşan erkek şiddeti, kadına yönelik baskılar ve kadın bedeni üzerindeki tartışmalar, 12 Eylül referandumu sürecinde sanatçı ve toplum, hukuk kıyımları ve IŞİD terörü gibi konular tartışılıyor.

  • Künye: Erendiz Atasü – Saldırganı Hoş Tutmak, Can Yayınları

Hermann Hesse – Ağaçlar (2018)

‘Siddhartha’, ‘Demian’, ‘Bozkırkurdu’, ‘Narziss ve Goldmund’, ‘Doğu Yolculuğu’ ve ‘Boncuk Oyunu’ gibi unutulmaz eserlere imza atmış Hermann Hesse’nin kaleminden, yeryüzünün en görkemli, en muhteşem eserlerinden olan ağaçlara adanmış bir anlatı.

Hesse’nin düzyazı ve şiirlerinden yapılmış bir derlemeye dayanan ve çok güzel desenlerle zenginleşmiş kitap, okurunu ağaçların ve onlara eşlik eden kuşların, çiçeklerin ve insanların dünyasına, bu dünyanın özgün dili ve yaşayışına davet ediyor.

Hesse’nin tefekkürle örülü metinleri, ağaçlara, doğaya ve tabii ki kendimize farklı bir pencereden bakmamıza vesile olacak türden.

Kitaptan birkaç alıntı:

“Ağaçları dinlemeyi öğrenen, ağaç olmayı arzulamaz artık. Kendisi dışında başka bir şey olmayı arzulamaz. Yurt budur. Mutluluk budur.”

“Her şey beklemede, her şey hazırlık içinde, her şey ince ince, şefkatle dürten bir oluş heyecanıyla düş kurmakta, filizlenmekte tohum güneşe, bulut tarlaya, körpe otlar havaya doğru.”

“Yurdumu ne çok sevdiğimi, kalbimin, esenliğimin bu çatılara ve kulelere, köprülere ve sokaklara, ağaçlara, bahçe ve ormanlara derinden bağlı olduğunu ansızın yepyeni bir tedirginlikle hissettim.”

“Meydan ve sokak karman çorman üst üste atılmış gövde ve ağaçların enkazıyla kapanmıştı ve çocukluğumun ilk günlerinden beri sadece koyu, kutsal gölgeleriyle, ulu ağaç tapınaklarıyla bildiğim bu yerde yaşanan yıkıma gökyüzü boş boş bakıyordu. Sanki tüm gizli köklerimle birlikte beni de yerimden söküp almışlar, acımasız çiğlikteki günışığına tükürüp atmışlar gibi hissediyordum.”

“Her gün yanımızdan geçip gidiyor dünyanın bereketi; her gün açıyor çiçekler, parlıyor ışık, gülüyor sevinç. Bazen minnettarlıkla doyasıya içiyoruz bu bereketi, bazen de bıkıp hırçınlaşıyor, adını bile anmak istemiyoruz, oysa etrafımızda her daim bir dolu güzellik var.”

“Zaten sevincin en güzel tarafı, tesadüfi ve bedava olmasıdır; özgürdür sevinç ve Tanrı’nın armağanıdır herkese, ıhlamur çiçeğinin esip gelen kokusu gibi.”

  • Künye: Hermann Hesse – Ağaçlar, çeviren: Zehra Aksu Yılmazer, Kolektif Kitap, deneme, 104 sayfa, 2018