Din mücadelesinde kadına hangi roller biçildi?
Kadınlar dini ne kadar dönüştürdü?
İslamcı kadın hareketinin geçirdiği dönüşümün derinlikli bir tahlili, burada.
Zehra Yılmaz’ın çalışmasını özgün kılan bir husus da, yalnızca İslam dünyasının yerel dinamiklerini değil, küresel değişimin yarattığı etkiler ile İslami feminizm tartışmalarını da konuya dâhil etmesi.
‘Dinin Geleceği’, teolog Gianni Vattimo ile kendini laik-demokrat olarak tanımlayan Richard Rorty arasındaki diyaloğa dayanıyor.
Aynı zamanda, Vattimo’nun ‘Yorum Çağı’ ve Rorty’nin ‘Dinsel Zümre Karşıtlığı ve Ateizm’ başlıklı birer yazısı ile kitabı derleyen Santiago Zabala’nın çerçeve metni ‘Teistleri ve Ateistleri Olmayan Bir Din’ başlıklı bir yazısından oluşan kitap, metafizikten sonra dinin geleceğine dair dillendirilen soruları yanıtlamayı amaçlıyor.
Rorty ve Vattimo, insanlığın Aydınlanma öncesinde Tanrı’ya karşı, Aydınlanma’dan sonra ise akla karşı ödevleri olduğu gerçeğinden yola çıkıyor.
İki ismin buluştuğu ortak zemin ise, ontolojik hakikate dayanma iddiasından arındırılmış postmodern düşünme tarzıdır.
Kitabın, teoloji ve Batı felsefesi arasındaki ilişki konusunda da bir başvuru kitabı olabileceğini söyleyebiliriz.
Bizde din, temel felsefe ve değerlerinden ziyade, özellikle son yıllarda yazık ki siyasetin konusu haline gelen bir olgu olmaya, daha açık bir deyişle siyasal aktörler tarafından siyasi ve toplum mühendisliği anlamında işlev üstlenen bir araca dönüştürülmeye başlandı.
Peki, bu durum bizde gerek bireysel ve gerekse toplumsal alanda din olgusunu yaşanma biçimini nasıl dönüştürdü?
İşte Gözde Aynur Mirza’nın bu sağlam çalışması, tam da bu sorunun yanıtını aramasıyla, bu alanda yapılacak çalışmalar için öncü bir yapıt olmaya aday.
Geniş bir konu analizi ve kapsamlı bir bibliyografya barındıran ‘Yeni Dinselleşme Eğilimleri ve Maneviyat Arayışları’, aynı ailedeki gençler ile yaşlıların dine yaklaşımları arasındaki farklılıkların, dinselliklerini farklı şekillerde tanımlamalarının ve ibadetlerini farklı şekillerde gerçekleştirmelerinin altındaki faktörlerin izini sürüyor.
Çalışma, bilhassa genç kuşakların dine bakışlarını, onların yeni dinselleşme biçimlerini ve bunun yarattığı yeni anlam dünyası üzerinden düzene ve hakikate nasıl baktıklarını daha iyi kavramak isteyenlere kesinlikle önerilir.
Malcolm Barber ‘Tapınak Şövalyelerinin Yargılanışı’nda, tarihte ve bugün Tapınakçılar aleyhinde öne sürülen suçlamaların ne ölçüde doğru olduğunu inceliyor.
Yaklaşık iki yüzyıl boyunca haçlı seferlerinde savaşan Tapınak Şövalyeleri, Fransa Kralı IV. Philippe’in emri ile tutuklanır.
Barber, şövalyelerin, İsa’yı reddetmek, kutsal haçın üzerine tükürmek, uygunsuz biçimde öpüşmek, eşcinsellik ve putlara tapınmak gibi ciddi suçlarla itham edilmesinden, beş yıl süren yargılamalar sonucunda tarikatın feshedilmesine kadar uzanan süreci inceliyor.
Yazar, kazığa dikilerek yakılma ve ömür boyu hapse mahkûm edilme gibi cezalarla sonuçlanan yargılamaları inceliyor.
Bilinenin aksine, Alevi toplumunda da kadın erkekle eşit değildir.
Eşitlik algısını yaratan asıl etken, Alevi inancında yer bulan eşitlik söyleminin, toplumsal ya da gündelik hayat pratiğinde de aynı şekilde devam ettiği yanılgısıdır.
Gerçek olan şudur ki, Sünni kesimlerdeki kadınlardan daha az ezilseler de, Alevi kadınları da toplumsal eşitsizlikten ve özgürlük yoksunluğundan ziyadesiyle nasibini almaktadır.
İşte bu çok önemli çalışma, eleştirel bir perspektifle konuya yaklaşan yazarların, Alevilikte kadın sorununu farklı yönleriyle irdeledikleri makalelerini bir araya getiriyor.
Yazarlar, “Bizde kadın-erkek yok, can var” mitinin, kadın özgürlüğü söz konusu olunca, özünde inançla toplumsal pratik arasındaki büyük uçurumu nasıl gizlediğini gözler önüne seriyor.
Kitap, yalnızca Alevi kadınları konusunda değil, genel olarak Türkiye’de toplumsal cinsiyet eşitsizliği alanında ve kadın sorunu konusunda yapılmış çalışmalara da önemli katkı sunuyor.
Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Fatmagül Berktay, Ayfer Karakaya Stump, Gülsüm Depeli, Tahire Erman, Aylin Demir, Şehriban Kaya, Nimet Okan ve Kelime Ata.
1990’larda Kürt coğrafyasındaki insanlık dışı faaliyetleriyle hatırlanan Hizbullah’ın bir sosyal olgu olarak serüveni, bu çalışmada kapsamlı bir şekilde izleniyor.
Hizbullah’ın kurulduğu tarihsel şartlardan Hizbullah üyelerinde gündelik yaşam pratiklerine ve Hizbullah hikâye ve romanlarında toplumsal belleğin inşasına pek çok ilginç ve önemli konu, birebir görüşmelerle de zenginleşmiş bu sosyolojik çalışmada ele alınıyor.
El Kaide’nin 11 Eylül 2001 tarihinde gerçekleştirdiği saldırılar, gerek ABD ve gerekse Dünya tarihinde eşi görülmemiş sarsıcı bir olay olarak yerini aldı.
ABD Senatosu 11 Eylül Komisyonu’nun bin 200’den fazla kişiyle görüşerek hazırladığı bu rapor da, uçakların kaçırılmasından yeni küresel terörün özelliklerine kadar, sürecin baştan sona bir analizini yapmasıyla önemli.
Aleviliğe dair kimlik tartışmalarının yoğunlaştığı son zamanlarda, bu tartışmaya tarihsel ve güncel boyutuyla Kızılbaş Aleviliğini inceleyerek katkıda bulunan ilgi çekici bir inceleme.
Aleviliğin toplumsal, inançsal ve siyasal değişimi, Cem Vakfı çizgisi, demokratik Alevi hareketi ve Kürt sorunu, Ali Haydar Saygılı’nın burada tartıştığı kimi konular.
Klasik sonrası dönem İslam düşünürlerinden Seyyid Şerif Cürcânî’nin Şerhu’l-Mevâkıf eserini merkeze alarak İslam düşüncesinin aldığı seyri irdeleyen makaleler.
Bu kapsamlı çalışma, İslam düşüncesinin klasik döneminde kelâm, felsefe ve tasavvuf gibi alanlardaki gelişmeler ile bunun sonraki dönemi nasıl etkilediğini görmek için iyi bir vesile.
Şakir Kocabaş’ın bu çalışması, Kur’an’da birçok açıdan önemli yer tutan “emr”, “kadr”, “izn”, “sahhara”, “sultan”, “akl” ve “ruh” gibi kavramların gramerini inceliyor, ayrıca bu kavramların ayetlerde hangi çerçevelerde anlam kazandığını irdeliyor.
Kitap, Kur’an hakkında günümüzde yaygın hale gelmiş yorumların bir nevi sınırlarını tespit etmesiyle, alanında önemli.
Dipnotski 