Meral Salman Yıkmış – Hacı Bektaş Veli’nin Evlatları (2014)

Hacı Bektaş Veli’nin soyundan gelen, Bektaşiliğin Çelebi koluna mensup Ulusoy ailesine odaklanan nitelikli bir etnografi çalışması.

Ailenin elde ettiği kutsal otoritenin Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçirdiği dönüşümü, Ulusoyların toplumdaki konumu ve Hacıbektaş ilçesi ile Ulusoy ailesi arasındaki dinamikleri izlemek isteyenlere.

  • Künye: Meral Salman Yıkmış – Hacı Bektaş Veli’nin Evlatları, İletişim Yayınları

Arif Tekin – Kur’an’ın Kökeni (2008)

Arif Tekin, uzun soluklu bir çalışmanın ürünü olan ‘Kur’an’ın Kökeni’nde, İslamiyet’in bu kutsal kitabının izini sürüyor.

Kitapta,

  • Muhammed’in yaşadığı dönemde Kur’an gibi bir kitabın insanlar tarafından hazırlanıp ortaya çıkmasının imkânsız mı olduğu, yoksa Kur’an’ı ortaya çıkarabilecek uygun bir sosyo-kültürel ortamın ve iyi bir yazar kadrosunun mu bulunduğu,
  • Muhammed’in iddia edildiği gibi okur-yazar olmadığı mı, yoksa kendini çok iyi yetiştirmiş, ekibini kurmuş, ayrıca dinler tarihi ve mitolojide uzman bir kişi mi olduğu,
  • Ve insanların kurtuluşu için tek alternatifin iddia edildiği gibi Kur’an’ın formülü mü olduğu sorularının yanıtı aranıyor.

Tekin, kitapta ele aldığı konuları başta Kur’an olmak üzere hadis, tefsir, siyer, tabakat ve İslam tarihi gibi kaynaklara dayandırıyor.

Çalışmanın 1999 Turan Dursun İnceleme ve Araştırma Yarışması’nda birincilik ödülüne değer bulunduğunu da belirtelim.

  • Künye: Arif Tekin – Kur’an’ın Kökeni, Berfin Yayınları, din, 314 sayfa

Hasan Harmancı – Alevi İlkeleri: Mitolojiden Felsefeye (2014)

Alevi-Bektaşi felsefesi ve inancında evrenin oluşumu, dünyanın kuruluşu, insanın varoluşu ve yaratılış nasıl tanımlanır?

Harmancı örtüyü kaldırıyor ve bu inancın varoluş tasarımının ayrıntılarını veriyor.

Alevilerin varoluş anlayışının “Big Bang” ile uyumlu olduğunu söyleyen Harmancı, Aleviliğin felsefi ve mitolojik köklerini de araştırıyor.

  • Künye: Hasan Harmancı – Alevi İlkeleri: Mitolojiden Felsefeye, Destek Yayınları, din, 280 sayfa

Terry Eagleton – Tanrı’nın Ölümü ve Kültür (2014)

Seküler çağda Tanrı yok olmadı, farklı kılıklara büründü.

Eagleton Tanrı’dan ziyade, onun gözden kayboluşunun yol açtığı krizle ve kültürün, Tanrı’nın yokluğundan kaynaklı boşluğu kapama vazifesi üstlenmesiyle ilgileniyor.

Düşünür bu tartışmasına da Aydınlanma ile başlayıp, radikal İslam’ın dinamikleri ve sözüm ona teröre karşı savaşın yükselişiyle çerçeveliyor.

  • Künye: Terry Eagleton – Tanrı’nın Ölümü ve Kültür, çeviren: Selin Dingiloğlu, Yordam Kitap, kültür, 272 sayfa

Kolektif – İslâmî Feminizmler (2014)

Feminizmi yalnızca Batı’ya ait gören yaygın inanca güçlü bir yanıt.

Hem de tümü İslâmî ülkelerde doğmuş kadınların yazılarıyla.

Dinin, kadın bedenini sömürgeleştirerek ataerkiye nasıl hizmet ettiğini tamı tamına kavrayan ve egemen feminizm anlayışına yeni ve güçlü bir boyut kazandıran tafsilatlı bir tartışma.

  • Künye: Kolektif – İslâmî Feminizmler, derleyen: Zahra Ali, çeviren: Öykü Elitez, İletişim Yayınları, feminizm, 204 sayfa

Şahin Filiz – Ahlakın Akli ve İnsani Temeli (2014)

Dinsel bir kavram olarak ortaya çıkıp insan aklı tarafından rafine edilerek yaşanabilir bir kıvama gelmiş ahlak konusunda yeniden düşünmeye ne dersiniz?

Ahlak kavramını detaylıca tartışan Filiz, ahlak için değil insan için olan bir ahlakın imkânlarını araştırıyor.

Hem de ahlakın dini temelleri ekseninde yürüttüğü bir sorgulama eşliğinde.

  • Künye: Şahin Filiz – Ahlakın Akli ve İnsani Temeli, Say Yayınları, felsefe, 160 sayfa

Francisco de Vitoria – Dersler (2017)

Modern hukuk ve siyasi düşüncenin gelişimine önemli katkılarda bulunmuş, Salamanca Üniversitesi’nin altın çağı olarak anılan döneminin önemli teologlarından Francisco de Vitoria, aynı zamanda ikinci skolastik akımının da öncüsüydü.

Üniversitede Tommaso d’Aquino’nun, daha aşina olduğumuz ismiyle Aquinolu Tomas’ın düşünceleri üzerine dersler veren de Vitoria’nın yayımlanmış hiçbir kitabı bulunmuyor.

Öğrencileri tarafından ders notlarının bir araya getirilmesiyle ortaya çıkan bu kitap, ilk kez Türkçeye çevriliyor.

de Vitorio burada, dediğimiz gibi Tommaso d’Aquino’nun dini düşüncelerini, bu düşüncelerin gelişimini ve etkilerini kapsamlı bir bakışla ele alıyor.

1546’da ölen de Vitoria’nın, İspanyolların Amerika’daki sömürgecilik faaliyetlerini ahlaki açıdan sorguladığı da biliniyor.

Bu kitabın önemli katkılarından biri de, de Vitorio’nun bu konuyu işlediği “İspanyolların Yerlilere Savaş Açma Hakkı Üzerine” başlıklı dersinin notlarını da barındırması.

Kitapta ayrıca, de Vitorio’nun “Yeni Keşfedilen Yerliler Üzerine” ile “Sivil İktidar Üzerine” başlıklı dersleri de yer almakta.

  • Künye: Francisco de Vitoria – Dersler, çeviren: Ali Dokuzlu, Cansu Muratoğlu ve Merve Sağıroğlu, Dost Kitabevi, din felsefesi, 278 sayfa

Galina Breitkreuz – Şeriata Karşı Kadınlar (2008)

‘Şeriata Karşı Kadınlar’, Afganistan’daki şeriat düzeninde varolmaya çalışmış ve bunu yaparken de büyük mücadeleler ortaya koymuş kadınlarla yapılmış röportajlardan oluşuyor.

  • Gazeteci Nahid Başardost,
  • Kabil Üniversitesi’nde doçent Nesrine Gross,
  • Afganistan’daki kadın-erkek ilişkilerinin aksine, oldukça rahat bir evlilik ilişkisi yaratan köylü kadın Devlet Begüm,
  • General Katul Muhammedsoy,
  • Polis memuru Malalay Kakar,
  • Hamamda çalışan on sekiz yaşındaki Meryem,
  • Beş çocuğuyla zor şartlarda yaşayan Kübra,
  • Ve halı dokuyarak kendi ayakları üzerinde duran Bibi, röportaj yapılan kadınlardan birkaçı.

Kitap, hem erkek egemen hem de şeriatla yönetilen bir ülkede, verili kadınlık anlayışına başkaldıran kahramanları karşımıza çıkarırken, aynı zamanda Afganistan toplumunun nitelikli bir panoramasını da sunuyor.

  • Künye: Galina Breitkreuz – Şeriata Karşı Kadınlar, çeviren: Evrim Tevfik Güney, Cumhuriyet Kitapları, röportaj, 224 sayfa

Philippe d’Iribarne – Demokrasi Karşısında İslâm (2017)

Sosyoloji, antropoloji ve çok kültürlülük alanında önemli çalışmaları bulunan Philip d’Iribarne, aynı zamanda Fransız Ulusal Bilimsel Araştırmalar Merkezi’nin (CNRS) eski başkanı.

d’Iribarne’ın dinlerarası karşılaştırmalar açısından büyük öneme haiz bu çalışması da, on Müslüman ülkede yaptığı araştırmalara dayanan ve Müslüman ülkelerin Batı demokrasisi karşısındaki tavırlarını, bu tavırların söz konusu ülkelerin tarihi ve dini yapılarıyla ilişkisini ayrıntılı bir bakışla serimliyor.

Analizinde, aynı zamanda İslamiyet’in temel metinlerinden, İslam felsefesinin önemli temsilcilerinin fikirlerinden ve İslam hukukundan da iyi yararlanan d’Iribarne, konuya dair bir başucu çalışmaya imza atmış diyebiliriz.

İslamiyet’in demokrasi ve genel olarak da modernlikle inişli çıkışlı ilişkisini daha iyi kavramak için şahane bir kaynak.

  • Künye: Philippe d’Iribarne – Demokrasi Karşısında İslâm, çeviren: Ahmet Arslan, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, siyaset, 156 sayfa

Franz Binder – Dalai Lama (2008)

Franz Binder’den, asıl adı Tenzin Gyatso olan, Tibet’in ruhani ve dünyevi önderi 14. Dalai Lama’nın kapsamlı bir portresi.

Binder,

  • Dalai Lama’nın doğumu esnasındaki kehanetleri,
  • Tibet tarihinde daha önceki Dalai Lamaları,
  • Dalai Lama’nın Lhasa’da geçen çocukluk ve gençlik yıllarını,
  • Uzun yıllar süren sürgünlük dönemini,
  • Ve dünya çapında kendisini ünlü bir figür yapan koşulları ayrıntılarıyla izlemekte.

Tibetlilerin, saygıyla atfettikleri unvanlardan biri “dilekleri yerine getiren mücevher” olan Tenzin Gyatso, daha barışçıl ve hoşgörülü bir dünya için bıkmadan verdiği çabaları, bunun için dünyanın birçok yerine yaptığı gezileri, yazdığı kitapları, verdiği konferansları ve dünyanın önde gelen siyasetçi, bilim adamı ve dini liderlerle yaptığı sohbetleriyle bilinir.

Kitap, Dalai Lama’nın barış ve hoşgörüye dayanan misyonunu açıklamasıyla önemli.

  • Künye: Franz Binder – Dalai Lama, çeviren: Nazife Mertoğlu, Arkadaş Yayınevi, biyografi, 182 sayfa