James W. Loewen – Öğretmenimin Söylediği Yalanlar (2015)

Amerikan resmi tarih tezinin oluşumunu tarih ders kitapları üzerinden izleyerek alternatif tarih eğitiminin imkânlarını irdeleyen bir kitap.

Dar görüşlü ders kitaplarını ters yüz edip, ırk, toplumsal cinsiyet ve sınıfları esas alarak Kolomb öncesi dönemden bugüne Amerikan tarihinin yeni baştan yazımı.

  • Künye: James W. Loewen – Öğretmenimin Söylediği Yalanlar, çeviren: Leyla Tonguç Basmacı, Alfa Yayınları

Kolektif – Yükseköğretimin Serbest Düşüşü (2015)

Kimi zaman “vakıf”, kimi zamansa “holding” veya “patron” üniversiteleri olarak tanımlanan özel üniversiteler gerçeğini çok yönlü bir bakışla irdeleyen bir derleme.

Kitapta irdelenen kimi konular şöyle:

  • Türkiye’de özel üniversitelerin ortaya çıkışı,
  • Yabancı şirketlerin özel üniversitelere girmesiyle birlikte özel üniversiteler ve yükseköğretimin dönüşümü,
  • Piyasa girdabında akademik yaşam,
  • Vakıf üniversitelerinde çalışan akademisyenlerin çalışma koşulları,
  • Özel üniversitelerin pazarlama ve tanıtım faaliyetleri,
  • Özel üniversitelerde gözetim ve kontrol,
  • Pazar girdabında magazinleşen özel üniversiteler,
  • Laureate Edu. Inc., İstanbul Bilgi Üniversitesi ve Sosyal–İş/DİSK örneği üzerinden, vakıf üniversitesinde akademik kapitalizm ve akademik sendikacılık,
  • Vakıf üniversitelerinde taşeronlaşma…

Bu üniversitelerin ortaya çıkışıyla neoliberal eğitim politikaları arasındaki ilişki ve “kar amaçlı üniversite modeli”nin çıkmazlarına dair sağlam bir tartışma.

  • Künye: Kolektif – Yükseköğretimin Serbest Düşüşü: Özel Üniversiteler, derleyen: Serdar M. Değirmencioğlu ve Kemal İnal, Ayrıntı Yayınları

Carlos Diaz – Değerler Eğitiminde On Anahtar Sözcük (2009)

Madrid’teki Universidad Complutense ve Meksika’daki Universidad Pontificia’da felsefe profesörü olarak görev yapan Carlos Diaz, ‘Değerler Eğitiminde On Anahtar Sözcük’te, tasavvuftan edebiyata, felsefeden dine, romanlardan mitoslara pek çok kaynağa referansta bulunarak kendi değer anlayışını ve dünya görüşünü on anahtar sözcük aracılığıyla açıklıyor.

Bilmek, iyi niyet, denemek, görev, yapabilmek, umut etmek, dua etmek, tapınmak, yapmak ve dinlemek, Diaz’ın on anahtar sözcüğü.

Yazar, günümüzde değerlerin, maddi gelişmelerin aksine düşüşe geçmesinden hareketle, değerlerin nasıl güçlendirilebileceğini bu on kavram aracılığıyla anlatıyor.

  • Künye: Carlos Diaz – Değerler Eğitiminde On Anahtar Sözcük, çeviren: Barış Yıldırım, Gün Yayıncılık, eğitim, 104 sayfa

Pasi Sahlberg – Eğitimde Finlandiya Modeli (2018)

Finlandiya’nın göz kamaştırıcı eğitim sistemi bilhassa son yıllarda, yalnızca ideolojik tercihlerin yön verdiği eğitim anlayışının egemen olduğu Türkiye’de değil, tüm dünyada büyük ilgi çekiyor.

Kendisi de Finlandiya’da uzun yıllar matematik ve fizik öğretmenliği yapmış Pasi Sahlberg’in çok açık bir üslupla kaleme aldığı bu kitap da, Finlandiyalıların Amerika’da John Dewey ve Howard Gardner gibi düşünürlerin geliştirdiği kuramları nasıl başarıyla kendi ülkelerindeki okullarda uyguladığını ve bunları disiplinli bir şekilde sürdürdüğünü anlatıyor.

Sahlberg, eğitim alanında benzer başarılara ulaşmak isteyenlere, altın değerinde şu dört öneride bulunuyor:

  1. Sağlam bir öğrenme deneyimi için düzenli teneffüs ve fiziksel aktivite kritik önemdedir.
  2. Eğitim alanında yapılacak kapsamlı değişiklikler için küçük veri, büyük veriye kıyasla genelde çok daha etkili bir araçtır.
  3. Eğitim kazanımlarını daha nitelikli kılmanın yolu hakkaniyeti sağlamaktan geçer.
  4. Finlandiya eğitim sistemine dair uydurma bilgiler ve şehir efsaneleri, daha iyi bir eğitim sistemi kurma yolunda verilen çabaları akamete uğratabilir.

Başka bir deyişle Sahlberg, teneffüs hakkını ihlal etmeyin, istatistikleri değil küçük veriyi kılavuz edinin, eşitliğin yanı sıra hakkaniyeti de hedefleyin ve şehir efsanelerine aldırmayın diyor.

Sahlberg çalışmasında, bu dört öneriyi, uygulama örnekleriyle de zenginleştirerek Finlandiya’nın eğitim sistemini başarılı kılan ilkeleri, fikirleri, uygulamalar ve stratejileri adım adım açıklıyor.

Kitap, öğrenim ve öğretim uygulamaları alanında ülkelerin birbirlerinden öğrenebilecekleri çok şey olduğunu gözler önüne seriyor.

Çalışmanın, ‘Beni Ödülle Cezalandırma’ kitabının yazarı Özgür Bolat’ın önsözü ve Üstün Ergüder’in kaleme aldığı arka kapak yazısıyla yayınlandığını da belirtelim.

Eğitim müfettişlerine, okullardaki idari heyetlere, müdürlere, öğretmenlere ve çocuğunun nitelikli eğitim almasını isteyen tüm ebeveynlere şiddetle tavsiye edilir.

  • Künye: Pasi Sahlberg – Eğitimde Finlandiya Modeli, çeviren: Cansen Mavituna, Metropolis Kitap, eğitim, 126 sayfa

Kemal Aytaç – Avrupa Eğitim Tarihi (2009)

Kemal Aytaç, kapsamlı çalışması ‘Avrupa Eğitim Tarihi’nde, Avrupa eğitim düşüncesinin Antik Çağ’dan 19. yüzyılın sonlarına kadarki safhalarını irdeliyor.

Söz konusu devirlerin ana eğitim akımları ile bunların başlıca temsilcilerine yer veren Aytaç, ele aldığı eğitim anlayışlarını da bağıntılı oldukları düşünce akımları içinde tanıtıyor.

Eğitim tarihinin, Avrupa düşünce tarihiyle ilişkisi ekseninde tanıtılmasının, eserin konuya getirdiği asıl özgünlük olduğunu söylemeliyiz.

Konuya dair genel ve bütünlüklü bir fikir sunan çalışma, eğitimin tek bir boyutunun olmadığını ve birbirini besleyen birçok aşamadan geçerek günümüze geldiğini gösteriyor.

  • Künye: Kemal Aytaç – Avrupa Eğitim Tarihi, Doğu Batı Yayınları, tarih, 303 sayfa

Kolektif – Albinizmli Bir Çocuk Yetiştirmek (2015)

Genellikle beklenmedik şekilde ortaya çıkışıyla ebeveynleri korkutan albinizm için teknik bilgilerin yanı sıra, çocuğun bu özel durum ile nasıl büyütüleceğine dair tavsiyeler sunan bir kılavuz.

Albinizm nedir, albinizmin görmeye ve gelişime etkileri nelerdir, tedavi seçenekleri nedir gibi birçok konuda bilgilenmek isteyenlere.

  • Künye: Kolektif – Albinizmli Bir Çocuk Yetiştirmek, çeviri: Albinizm Derneği Ekibi, h2O Kitap

Fatih Yazıcı – Azınlık Okullarında Tarih Eğitimi ve Çokkültürlülük (2015)

Cumhuriyet tarihini, farklılıkların ötekileştirildiği bir süreç olarak irdeleyen bir inceleme.

Çokkültürlü eğitim koşulları, Türkiye’nin kültürel farklılıklara karşı takındığı olumsuz tutumumun kökenleri, 1931-2012 yılları arasında tarih kitaplarında çokkültürlülüğe nasıl yer verildiği, kitabın konuları arasında.

  • Künye: Fatih Yazıcı – Azınlık Okullarında Tarih Eğitimi ve Çokkültürlülük, Yeni İnsan Yayınevi

Habib Bektaş – Söz Kulağa Yazı Uzağa (2015)

Atasözleri, kültürün ve yaşayışların aktarıcısı olduğu kadar, dilin rengidir.

Bektaş da atasözlerini, genç okurlar için özgün ve çağdaş öykülerle anlatıyor.

Kitap, Homeros’tan Orhan Murat Arıburnu’na, mitolojiden sözlü kültürün zenginliklerine, bu kültürün beslendiği ana kaynaklara sırtını yaslıyor.

Bolca deyim, deyiş ve yerel söyleyiş eşliğinde.

  • Künye: Habib Bektaş – Söz Kulağa Yazı Uzağa: Öykülerle Atasözleri, Tudem Yayın Grubu

Arnd-Michael Nohl – Eşya ve İnsan (2018)

Öğrenmede, eğitimde, özellikle de sosyalleşme ve yönelim geliştirme sürecinde maddi eşyanın vazgeçilmez bir önemi var.

Arnd-Michael Nohl da bu ilgi çekici çalışmasında, eşyayla kurduğumuz pratik ilişkinin felsefesi, pedagojisi ve sosyolojisi üzerine düşünüyor.

Nohl, kitabı boyunca şu soruların yanıtlarını arıyor:

  • Örneğin bisiklete binmekte olduğu gibi, eşya için, eşya ile ve eşya aracılığıyla nasıl öğreniriz?
  • Eğimli oturma yerine sahip ergonomik bir sandalye örneğindeki gibi, eşya bizi belli bir beden duruşu almaya nasıl zorlar?
  • İnternetin oluşum sürecinde görüldüğü gibi, eşya bizimle birlikte nasıl değişir, işlevsellikleri nasıl yeni boyutlar kazanır?
  • Üzerinde yazı yazdığımız masa örneğinde olduğu gibi, büyüme sürecimizde eşya nasıl sıradanlaşır?

Nohl, bu ve bunu gibi pek çok soruyu yanıtlıyor ve bunu yaparken de, insan ve eşya ilişkisindeki pedagojik temel süreçler hakkında aydınlatıcı ve keyifli ayrıntılar sunuyor.

  • Künye: Arnd-Michael Nohl – Eşya ve İnsan: Bir Pratik İlişkinin Felsefesi, Pedagojisi ve Sosyolojisi, çeviren: Özden Saatçi, Ayrıntı Yayınları, kültür, 240 sayfa, 2018

Oğuz İnel – Düşünmek Üzerine Düşünmek (2009)

‘Düşünmek Üzerine Düşünmek’te, Oğuz İnel’in, felsefenin yol göstericiliğinde, düşünmek ve düşünce konulu eleştirel denemelerinden oluşuyor.

Üniversitede onlarca yıl öğretim üyeliği yapmış İnel, eğitimcileri de, öğrencilere bir şeyler öğrettiklerini sanırken, aslında asli görevleri olan “düşünmeyi” doğru bir şekilde öğretemediklerini söylüyor ve böylece özeleştirisini yapmayı da ihmal etmiyor.

İnel kolay anlaşılabilir bir üslupla, düşünce tarihinin önemli kaynaklarından yola çıkarak, bazı temel düşünme yöntemleri üzerinde duruyor ve bazı yaygın düşünce hatalarına odaklanıyor; ayrıca, çoğu kişinin hayatında önemli yer tutan kavramları eleştirel bir bakışla değerlendiriyor.

  • Künye: Oğuz İnel – Düşünmek Üzerine Düşünmek, Sobil Yayıncılık, deneme, 168 sayfa