John Farndon – Zeki Olduğunu Hâlâ Düşünüyor musun? (2015)

Wittgenstein her zaman haklı mıdır?

Başarılı bir devrimi nasıl örgütlersiniz?

Ovidius’un kız tavlama sanatı işe yarar mı?

Tarih, sanat, bilim, siyaset gibi alanlarda, Cambridge ve Oxford adaylarına bazı mülakatlarda sorulmuş yukarıdaki gibi akla ziyan sorular, bu kitapta.

Düşündüğü kadar zeki olup olmadığını öğrenmek isteyenlerin bakması gereken bir kitap.

  • Künye: John Farndon – Zeki Olduğunu Hâlâ Düşünüyor musun?, çeviren: Nurettin Elhüseyni, NTV Yayınları

Marianna Yerasimos – İstanbullu Rum Bir Ailenin Mutfak Serüveni (2019)

Rum mutfağı dünyanın en özgün yemeklerine sahiptir.

Bu kitabın yazarı Marianna Yerasimos da, İstanbul’un Rum azınlığına mensup ailesinin mutfak kapısından bakarak hikâyesini tarifler ve anılarla zenginleştirerek anlatıyor.

Çalışma beş bölümden oluşuyor.

İlk bölümde Yerasimos’un babaannesinden ve onun Kapadokya mirasından gelen yemekler anlatılıyor.

İkinci bölüm yazarın anneannesinden, üçüncü bölüm annesinden öğrendiği yemeklere yer veriyor.

Dördüncü bölüm babasından ve son bölüm ise akrabalardan öğrenilen yemeklerden oluşuyor.

Kitapta pırasalı patates çorbasından çiroz köftesine, gümüşbalığı omletinden midye salmasına, tavuk “milanez”den galatoburekoya birbirinden lezzetli tariflerle karşılaşıyoruz.

Yerasimos bununla da yetinmeyerek tariflerini ilginç hikâye ve anılarla da zenginleştiriyor.

Yeramimos’un kitabı, Rumların özgün kültürel yaşamlarına daha yakından bakmak için her yönüyle harika bir eser.

Kitabın sonunda ise, İstanbul Rumlarının dünyasını zengin bir bakışla izlediği bir yazısı ile 1950’lerin Yunanca popüler şarkılarından bir seçki de yer alıyor.

  • Künye: Marianna Yerasimos – İstanbullu Rum Bir Ailenin Mutfak Serüveni: Tarifler, Hikâyeler, Anılar, Yapı Kredi Yayınları, yemek, 304 sayfa, 2019

Serhat Güney – Zor İsimli Çocuklar (2015)

❝Kreuzberg, hayatı tersten kat edenlerin mekânı olmuştur hep; yoksulların, solcuların ve toplumun kıyısına savrulmuşların semti. Belki bu nedenle Türkiyeli göçmenler için en uygun sığınaktır.❞

Almanya’ya işçi göçünde önemli bir durak olan Berlin Kreuzberg’de doğup büyümüş Türkiyelilerin gurbet hikâyeleri.

Hem bu ilk diaspora kuşağının tarihini, iş yaşamını, gündelik hayatını, kaygı ve beklentilerini aydınlatan hem de onların müzik, spor, ticaret ve kültür alanlarındaki yaratımlarını ortaya koyan bir çalışma.

Serhat Güney’in çalışması, İkinci Dünya Savaşı sonrası yıkılan Kreuzberg’den başlayarak Türkiye’den işçi göçüne ve buradan da ilk diaspora kuşağının hayat akışına değinmesiyle çok büyük öneme haiz.

  • Künye: Serhat Güney – Zor İsimli Çocuklar: Bir Gurbet Hikâyesi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, sosyoloji, 178 sayfa, 2015

Ayfer Karakaya-Stump – Vefailik, Bektaşilik, Kızılbaşlık (2015)

Alevi dede ailelerinin özel arşivlerindeki belge ve yazmalara dayanan, Alevi kaynakları, tarihi ve tarihyazımı üzerine yeni bir perspektif sunan bir araştırma.

Kitapta irdelenen kimi konular şöyle:

  • yüzyılda Kızılbaş, Bektaşi ve Safevi ilişkileri,
  • Irak’taki Bektaşi tekkeleri,
  • Alevi Dede ailelerine ait buyruk mecmuaları,
  • Kızılbaş hareketinin oluşumu ve Anadolu’da Kızılbaş/Alevi topluluklarının Safevilerle ilişkileri,
  • Bir Alevi ocağı ve aşireti olarak Sinemilliler’in kökeni ve tarihi,
  • Vefailik, Bektaşilik ve Anadolu’da “Heterodoks” İslam’ın kökenleri meselesi,
  • Alevilik hakkındaki 19. yüzyıl misyoner kayıtları…

Ayfer Karakaya-Stumnp’ın çalışması, Anadolu dinsel kültürüne ilişkin yaygın kanıların pek çoğunu kökünden sarsıyor ve Alevi-Bektaşi tarihinin ana meseleleri hakkında bize yepyeni veriler sunuyor.

  • Künye: Ayfer Karakaya-Stump – Vefailik, Bektaşilik, Kızılbaşlık: Alevi Kaynaklarını, Tarihini ve Tarihyazımını Yeniden Düşünmek, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, tarih, 248 sayfa, 2015

Otto Jastrow – Mıhalmi Kültürü (2015)

Arapça ve Aramice alanında bir otorite olarak kabul edilen Otto Jastrow’dan, bugün Midyat ve çevresinde yaşamakta olan Mıhalmiler üzerine önemli bir etnografik inceleme.

Bu alanda Türkiye’de yaşanan kaynak eksikliğine ilaç olacak kitap, Mıhalmi topluluğunun sosyal yaşamını ve kültürel durumunu aydınlatıyor.

Mıhalmiler genelde yok sayılan, görmezden gelinen bir topluluktur.

Mıhalmileri ele alan, zaten sayıları oldukça az olan çalışmalar ise, daha çok bu halkın kökenlerini tartışma konusu yapıyor.

Jastrow’un kitabının ise, Mıhalmilere hak ettikleri değeri verdiğini ve ayrıca bu özgün topluluğu objektif bir gözle incelediğini söylemeliyiz.

  • Künye: Otto Jastrow – Mıhalmi Kültürü, çeviren: İhsan Çetin, Avesta Yayınları, inceleme, 224 sayfa, 2015

Feyzan Erkip – Piyasa Yapmanın Yeni Yüzleri (2019)

 

Bu kısa ama çarpıcı inceleme, kent kültürü, kamusal alan, kamusal alanın tanımı ve kullanımı, tüketim ve kent ilişkisi konusunda önemli saptama ve değerlendirmeler barındırıyor.

Feyzan Erkip’in çalışmasını benzerlerinden ayıran başlıca yön ise, AVM’lerin kent hayatını olumsuz etkilediğini yinelemek yerine, AVM’lerin beraberinde getirdiği olumsuzluklarla birlikte AVM’lerin neden kabul gördüklerini çok yönlü bir şekilde sorgulaması.

AVM’lerin hangi ekonomi-politik dönüşümlerin sonucu ortaya çıktığını izleyen Erkip, örgütlü sermayenin kentsel tüketime etkilerini, bunun beraberinde getirdiği toplumsal ve ekonomik sorunları, bu süreçte fiziksel çevreye duyarlılığın azalışı ve artan sokak korkusu gibi olumsuzlukları ve bunun gibi dikkat çekici konuları tartışıyor.

Erkip bununla da yetinmeyerek, AVM’lerin insanlara neden cazip geldiğini, özellikle kadınlar, çocuklar ve yaşlılar düşünüldüğünde nasıl bir yaşam alanı ve kamusallık imkânı sağladığını da irdeliyor.

  • Künye: Feyzan Erkip – Piyasa Yapmanın Yeni Yüzleri: AVM’ler, Sokaklar, Kentler, İletişim Yayınları, sosyoloji, 182 sayfa, 2019

 

Barbara H. Rosenwein ve Riccardo Cristiani – Duyguların Tarihi Nedir? (2019)

Duyguların “gizli yaşamı” nedir ve tarih boyunca duygularımız nasıl dönüştü?

Barbara H. Rosenwein ve Riccardo Cristiani imzalı bu ilginç çalışma, duygu meselesini tarih, biyoloji, sosyoloji ve siyasete uzanan geniş bir alanda izliyor.

Özellikle duygular fenomeni hakkındaki verili anlayışları eleştirel bir perspektifle tartışmasıyla dikkat çeken çalışma, konuyu sadece tarihçilik alanıyla değil neredeyse tüm disiplinlerin bakışıyla büyük öneme haiz.

Rosenwein ve Cristiani, duygunun çoğul anlamlarını tartışıyor, aynı zamanda “duygu standartları”, “duygu rejimleri”, “duygu toplulukları” ve “duygusal performans” gibi duygu araştırmalarında ağırlıklı yer tutan kavramları eleştirel bir gözle irdeliyor.

  • Künye: Barbara H. Rosenwein ve Riccardo Cristiani – Duyguların Tarihi Nedir?, çeviren: Kemal Özdil, Islık Yayınları, kültür, 212 sayfa, 2019

Esat Korkmaz – Anadolu Aleviliği (2015)

Anadolu Aleviliği felsefesi ve inancı konusunda kapsamlı bir rehber.

Bir bilgelik öğretisi, bir yaşama biçimi ve bir ütopya olarak Anadolu Aleviliği, Anadolu Aleviliğinde “cem” ve “on iki hizmet” yaklaşımının özellikleri, “görgü cemi”nin nitelikleri ve Anadolu Aleviliğinin aydınlanma, hümanizm ve etik boyutları hakkında aydınlanmak isteyenlere.

  • Künye: Esat Korkmaz – Anadolu Aleviliği, Berfin Yayınları

Rudolf Rocker – Milliyetçilik ve Kültür (2019)

Nazilerin tüm Avrupa’yı esir aldığı bir dönemde Amerika’ya kaçmak zorunda kalmış Rudolf Rocker, hayatı boyunca uluslararası anarşist hareketin ve anarko-sendikalizmin yetenekli bir propagandisti oldu.

Yazarın bizde daha önce ‘Anarko Sendikalizm’ adlı önemli kitabı yayımlanmıştı.

Şimdi de yine kendisine ait kült bir yapıtla, ‘Milliyetçilik ve Kültür’le karşı karşıyayız.

Rocker’in bu yapıtı, altı yıl süren çeviri, redaksiyon ve kontrol aşamalarının ardından yayımlanabildi.

1930’lar Almanya’sının felakete götüren koşullarında yazılan kitap, milliyetçiliğin kültür içindeki izlerini kılcal damarlarına kadar sürerken bütün bir Batı dünyasının kültür ve düşünce tarihini liberter bir gözle analiz ediyor.

Uzun bir tarihsel alanda gezinen çalışma, olağanüstü aydınlatıcı olmasının yanı sıra,  dönem Avrupa’sının iyi bir fotoğrafını çekmesi, devlet tapıncına sıkı eleştiriler getirmesi ve despotizmin insanlık için nasıl bir felaket anlamına geldiğini çarpıcı bir şekilde ortaya koymasıyla dikkat çekiyor.

Kitaptan birkaç alıntı:

Bir halkta siyasî iktidar arzusu ne kadar az gelişmişse kültürel yaşam biçimleri o kadar zengindir.

En iyi devlet anayasası bile kaçınılmaz olarak özgürlüğün deli ceketidir. Anayasaları yapan kodaman terziler, özgürlük kumaşını o kadar kırpmışlar ki, geriye kalandan giyilebilir bir gecelik bile çıkmaz.

Sorun nasıl yönetildiğimiz değil yönetiliyor olmamızdır.

  • Künye: Rudolf Rocker – Milliyetçilik ve Kültür, çeviren: Ali Çakıroğlu, Kaos Yayınları, inceleme, 704 sayfa, 2019

Deniz Gürsoy – Puro: Mavi Dumandaki Lezzet (2009)

Deniz Gürsoy’u, yeme/içme kültürü konusunda kaleme aldığı beğenilen kitaplarıyla biliyoruz.

Gürsoy’un, tiryaki kitap kurtlarını hedefleyen ‘Puro: Mavi Dumandaki Lezzet’ adlı elimizdeki kitabı da, puroya dair derli toplu bir çalışma olmasının yanı sıra, puroseverlere, bu yaşam tarzıyla ilgili temel bilgileri aktaran, rehber nitelikte bir eser.

Çalışmasına, tütünün batıya yolculuğuyla başlayan Gürsoy, puronun tarihi, el sarımı iyi purolar, tütün hasadı, puro aksesuarları, puro içme seremonisi, puro dumanı, puro ülkeleri, puro çeşitleri, bir yaşam tarzı olarak puro, Havana puro ebatları, puro ile ilgili adresler ve puro sözlükçesi gibi birçok konuyu anlatıyor.

  • Künye: Deniz Gürsoy – Puro: Mavi Dumandaki Lezzet, Oğlak Yayınları, kültür, 136 sayfa