Kategori: Siyaset

Uğur Tanyeli – Yıkarak Yapmak: Anarşist Bir Mimarlık Kuramı İçin Altlık (2017)

Uğur Tanyeli, mimarlık kuramına önemli katkılar sunan yeni kitabında, mimarlık bilgi alanındaki egemen iktidar yapılarını, yani mimarlık söylemlerini, önyargılarını, stereotiplerini ve inançlarını sorunsallaştırıyor.

Tanyeli’nin burada hesaplaştığı ikinci husus ise, mimarlık söylemlerindeki gizli totalitarizm.

Yazara göre, mimarlık düşüncesinin çoğu metninde, dünyanın kişisel bir beceriyle cennet kılınabileceği gibi totaliteryen bir beklentiden söz edilir.

Mimara fırsat verilirse, tüm sorunlarımızı rasyonel mesleki kavrayışıyla çözeceği inancının beyhude olduğunu düşünen Tanyeli, böyle bir inancın, örtük bir biçimde siyasal iktidarların diktatoryel tutumuna su taşıdığını söylüyor. Çünkü mimarın tasarımsal iktidarı ile siyasal yöneticinin toplum mühendisliği yapma iktidarı arasındaki mesafe çok kısadır ve her ikisi de toplumsallık üzerinde kurulması amaçlanan bir diktaya işaret etmektedir.

Kitabın öne çıkan kimi konularını şöyle özetleyebiliriz:

  • Mimarlık düşüncesinin altmetni olarak totalitarizm,
  • Yenilik, icat, yaratıcılık ve diğer mimarlık mucizeleri,
  • Mimarlıktaki kutsallık illüzyonları,
  • Anarşist mimarlığın imkânları…

Künye: Uğur Tanyeli – Yıkarak Yapmak: Anarşist Bir Mimarlık Kuramı İçin Altlık, Metis Yayınları, mimari, 376 sayfa

Ellen Meiksins Wood – Sermaye İmparatorluğu (2014)

Ellen Meiksins Wood, Oya Köymen’in yetkin çevirisiyle Türkçeye kazandırılan ‘Sermaye İmparatorluğu’nda, Doğu-Batı ekseninde tarihsel bir gezintiye çıkarak yeni ve eski emperyalizmin özgüllüklerini ortaya çıkarıyor.

Wood’un ayrıntıcı bakışının en iyi örneği diyebileceğimiz kitapta tartışılan kimi konular şöyle:

  • Kapitalizmde iktisadi ve siyasi güç arasındaki ilişkilerin dönüşümü,
  • Kapitalizmin iktisadi zorunluluklarının genişlemesi,
  • İngiltere’nin egemenliğinin İrlanda’ya ve denizaşırı Amerika’ya yayılması,
  • Tarihte Arap, Çin, Hollanda ve Roma gibi uygarlıklarda emperyalist güç ilişkileri,
  • Günümüzün ABD egemenliğindeki “küreselleşme” ve bu yeni emperyalizmin doğurduğu sonsuz savaş döngüsü.

Künye: Ellen Meiksins Wood – Sermaye İmparatorluğu, çeviren: Oya Köymen, Yordam Kitap, inceleme, 190 sayfa

Yevgeni Primakov – Politikanın Mayınlı Tarlası (2008)

Yevgeni Primakov’un anıları, Rus politik ve toplumsal yaşamının çok katmanlılığını göstermesiyle dikkat çekiyor.

Primakov, Rusya’da Dış İstihbarat Servisi Başkanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve Başbakanlık gibi önemli görevler üstlendi.

Gorbaçov ve Yeltsin dönemlerinde görev almış bir siyasetçi olan Primakov, Sovyetler Birliği’nin dağılmasına; toparlanma sürecinde yaşananlara; Çeçenistan ve Balkanlar’daki sıkıntılara; Körfez Savaşı’nda Rusya’nın diplomatik faaliyetlerine; Ortadoğu’daki gelişmelere ve Soğuk Savaş’ın ardından gelen yeni dünyaya tanık olmuş bir isim.

Kitap, bu çalkantılı dönemi yaşayan bir siyasetçinin birebir tanıklığını sunmasıyla önemli bir tarihi belge niteliğinde.

  • Künye: Yevgeni Primakov – Politikanın Mayınlı Tarlası, çeviren: Fatma Arıkan, Selis Kitaplar, anı, 464 sayfa

Ercan Çağlayan – Cumhuriyet’in Diyarbakır’da Kimlik İnşası (2014)

Ercan Çağlayan, tek parti iktidarında Diyarbakır’daki kimlik inşa sürecini, bu sürecin devlet ve halkın nazarında tekabül ettiği siyasal ve toplumsal düzlemi irdeliyor.

Cumhuriyet’in Diyarbakır’daki kimlik inşa sürecinin başta siyaset kurumu olmak üzere, umumi müfettişlikler, zorunlu iskân ve sürgün gibi demografik müdahaleler ile zorunlu eğitim, Türk Ocakları, Millet Mektepleri ve Halkevlerinin çalışmalarıyla gerçekleştirildiğini hatırlatan Çağlayan, Kemalist Cumhuriyet’in mekânı ve insanı ulusallaştırması üzerinden giriştiği kimlik inşasını Diyarbakır örneği üzerinden ortaya koymasıyla, alana önemli bir katkı sunuyor.

  • Künye: Ercan Çağlayan – Cumhuriyet’in Diyarbakır’da Kimlik İnşası, İletişim Yayınları, tarih, 319 sayfa

Nedim Şener – Hayırsever Terörist: Yasin El Kadı (2014)

Nedim Şener, AKP iktidarı ile Türkiye’nin gündemine giren gizemli isimlerden Şeyh Yasin El Kadı’nın karanlık hikâyesini anlatıyor.

Şener, El Kadı’nın ABD’ye göre El Kaide’ye finans desteği sağlayan işadamlarından biri olduğunu ve ABD’nin girişimi ile BM Güvenlik Konseyi’nin, El Kaide’yle bağlantısı nedeniyle 17 Ekim 2001 tarihinde El Kadı’nın malvarlığını dondurma kararı aldığını hatırlatıyor.

Şener, BM’nin söz konusu kararının kaldırılmasından sonra, bu sefer de 17 Aralık ve 25 Aralık yolsuzluk operasyonları ile gündeme gelen El Kadı’nın ilişkileri üzerinden, Türkiye’de Cemaat-Ticaret-Hükümet üçgeninin nasıl çalıştığını araştırıyor.

  • Künye: Nedim Şener – Hayırsever Terörist: Yasin El Kadı, Destek Yayınları, inceleme, 390 sayfa

Kolektif – İktidarın Şiddeti (2014)

‘İktidarın Şiddeti’ne katkıda bulunan yazarlar, AKP’nin neoliberal sistemle harmanlanmış İslamcı politikalarını tarih, sınıf ve toplumsal cinsiyet bağlamında ele alıyor.

Partinin iktidara gelişini, 1980 darbesi ve ardından yaşanan gelişmeleri merkeze alarak irdeleyen makaleler, uzlaşmaz gibi görünen bireycilik ve cemaatçiliğin AKP döneminde nasıl bir araya getirildiği, partinin hukuk sisteminde yaptığı değişiklikler, AKP’li yıllarda muhafazakâr milliyetçi politika tercihlerinin liberal değerlerle sentezlenmesi, İslamcı burjuvazinin demokrasiyle sınavı ve AKP’nin sosyal politikalar ve toplumsal cinsiyet meselesindeki rolünü tartışıyor.

  • Künye: Kolektif – İktidarın Şiddeti, hazırlayan: Simten Coşar ve Gamze Yücesan-Özdemir, Metis Yayınları, siyaset, 284 sayfa

Hasan Kösebalaban – Türk Dış Politikası (2014)

Hasan Kösebalaban, ulusal ve uluslararası kimlik politikaları bağlamında Türk dış politikasının yerini tespit etmeyi amaçlıyor.

Kösebalaban, yakın Türkiye tarihinde dış politikanın oluşturucusu olan ana aktörler olarak sekülarizm (Kemalizm), liberal sekülarizm, milliyetçi İslamcılık ve liberal İslamcılık şeklinde dört kimlik grubu tanımlıyor.

Yazar, sosyal kimlik gruplarının dış politika perspektiflerini, Osmanlı’nın çöküş dönemindeki entelektüel ve siyasi iklimi, tek parti döneminde genç Cumhuriyet’in yüzleştiği dış politika sorunlarını, Türk dış politikasının Soğuk Savaş döneminden bugüne inişli çıkışlı gelişimini inceliyor.

  • Künye: Hasan Kösebalaban – Türk Dış Politikası, çeviren: Hüsamettin İnaç, BigBang Yayınları, diplomasi, 431 sayfa

Steven Cook – Yönetmeden Hükmeden Ordular (2008)

Ortadoğu uzmanı Steven Cook, ‘Yönetmeden Hükmeden Ordular’da, askeri vesayetin siyaset üzerinde etkin olduğu üç Akdeniz ülkesini, Türkiye, Mısır ve Cezayir’i inceliyor. Cook, ilk bakışta farklı olduğu düşünülen bu ülkelerin silahlı kuvvetlerinin, ideolojik, siyasal, iktisadi ve stratejik konumları, kurumsal çıkarları ve misyonları düşünüldüğünde büyük benzerlikler gösterdiğini savunuyor.

Yazara göre kışlasından “gerektiğinde” çıkan ya da her an için çıkabilme ihtimali olan ordu kurumunun yarattığı vesayet, üç ülkenin silahlı kuvvetlerinin benzer paralellikleri.

Türkiye’de şu günlerde gündemde olan Ergenekon davası ve darbe günlükleri, Mısır’ın yeni bir darbenin eşiğinde olduğu iddiaları ve Cezayir’de bir türlü durulmayan siyaset-ordu ilişkileri düşünüldüğünde, kitabın, olayların perde arkasındakileri kavramak açısından önemli ayrıntılar sunduğunu söyleyebiliriz.

  • Künye: Steven Cook – Yönetmeden Hükmeden Ordular, çeviren: Bahar Şahin, Hayy Kitap, siyaset, 344 sayfa

İrfan Kaya Ülger – Avrupa Birliği Rehberi (2008)

İrfan Kaya Ülger, ‘Avrupa Birliği Rehberi’nde, Batı Avrupa’daki bütünleşme hareketinin ne olduğunu, oldukça basit ve anlaşılabilir bir biçimde anlatıyor.

Kitabın birinci bölümünde AB’nin nasıl kurulduğu; ikinci ve üçüncü bölümlerde Maastricht Antlaşması öncesi ve sonrası gelişmeler ele alınıyor.

AB’nin organlarına odaklanan dördüncü bölümde, bu konuda 2007 yılı sonuna kadar kaydedilen gelişmeler inceleniyor.

Beşinci bölüm ortak politikalarına, altıncı bölüm de AB hukuk düzenine ayrılmış.

Kitabın yedinci bölümü, Türkiye-AB ilişkileri ve tam üyelik müzakerelerine, sekizinci bölümü ise AB’nin en aktüel konularından olan gelecek tartışmaları ile Türkiye’nin Avrupa’nın geleceğinde ne şekilde yer alabileceğine odaklanıyor.

Kitabın sonuna da, günümüzde ve geçmişte bütünleşme hareketine katkı sağlayan siyasilerin kısa biyografilerine yer veren bir bölüm eklenmiş.

  • Künye: İrfan Kaya Ülger – Avrupa Birliği Rehberi, Umuttepe Yayınları, rehber, 310 sayfa

Mahir Çayan – Toplu Yazılar (2008)

Türkiye solunun öncü isimlerinden Mahir Çayan’ın ‘Toplu Yazılar’ı ilk kez, bundan tam otuz yıl önce, 1978 yılında yayınlanmıştı.

Marksist-Leninist düşünceyi Türkiye’ye özgü koşullara uyarlamak, Çayan’ın ekler de dâhil beş bölümden oluşan kitabının ana çerçevesini oluşturuyor.

Devrimci gençliğin parlak isimleri, günümüzde birer popüler kültür ikonuna dönüştürülmüş olsa da, Deniz Gezmiş ve arkadaşlarında da tanık olduğumuz gibi, sosyalist siyaset alanındaki asıl üretimlerini, taleplerini ve bakış açılarını, net ve tutarlı bir üslupla aktarmışlardır.

Çayan’ın buradaki yazıları da, bunun en somut örneklerinden biri olarak elimizde duruyor.

Çayan’ın, sol siyaset sorunlarıyla ilgili teorik araştırma ve yazıları, sosyalist hareketin gündeminde hâlâ güncelliğini koruyor.

  • Künye: Mahir Çayan – Toplu Yazılar, Su Yayınları, siyaset, 352 sayfa