Etiket: Mahir Çayan

Mahir Çayan — Mahir Çayan Kitabı (2026)

‘Mahir Çayan Kitabı’, Türkiye sosyalist hareketinin en etkili figürlerinden biri olan Mahir Çayan’ın teorik ve politik mirasını bütünlüklü biçimde bir araya getiriyor. Kitap, yalnızca Çayan’ın kendi yazılarını sunmakla kalmıyor; aynı zamanda onun düşüncesini farklı açılardan değerlendiren metinlerle birlikte çok katmanlı bir okuma imkânı oluşturuyor. Böylece okur, hem bir devrimci pratiğin içinden doğan fikirleri hem de bu fikirlerin tarihsel yankılarını birlikte kavrıyor.

Metinler, Çayan’ın politik çizgisinin temelini oluşturan kavramlar etrafında şekilleniyor. “Politikleşmiş askeri savaş stratejisi”, “suni denge” ve “yeni-sömürgecilik” gibi başlıklar, Türkiye’nin toplumsal yapısını ve bağımlılık ilişkilerini anlamaya yönelik özgün bir çerçeve sunuyor. Çayan, emperyalizmi yalnızca dışsal bir baskı olarak değil, ülke içindeki sınıfsal ve yapısal ilişkilerle iç içe geçmiş bir olgu olarak ele alıyor. Bu yaklaşım, Türkiye solunun düşünsel yönelimini derinden etkileyen bir kırılma yaratıyor.

Kitapta yer alan yazılar, aynı zamanda 1960’ların sonu ile 1970’lerin başındaki devrimci hareketin teorik arka planını gözler önüne seriyor. FKF’den Dev-Genç’e ve THKP-C’ye uzanan süreç, yalnızca örgütsel bir gelişim değil, aynı zamanda bir düşünce pratiğinin dönüşümü olarak aktarılıyor. Bu bağlamda metinler, dönemin siyasal atmosferini anlamak isteyenler için önemli bir kaynak niteliği taşıyor.

Çayan üzerine yazılmış değerlendirme yazıları ise onun mirasının sonraki kuşaklar üzerindeki etkisini tartışıyor. Bu metinler, Çayan’ın düşüncesinin nasıl yorumlandığını, hangi açılardan eleştirildiğini ve neden hâlâ güncelliğini koruduğunu gösteriyor. Böylece kitap, yalnızca tarihsel bir derleme değil, aynı zamanda yaşayan bir tartışma alanı sunuyor.

Sonuç olarak eser, Türkiye sosyalist düşüncesinin en özgün teorik katkılarından birini sistemli biçimde ortaya koyarken, Mahir Çayan’ın hem bir düşünür hem de bir eylem insanı olarak neden merkezi bir figür olduğunu açık biçimde gösteriyor.

Mahir Çayan — Mahir Çayan Kitabı: Toplu Yazılar ve Üzerine Yazılar
Hazırlayan: Emir Ali Türkmen • Dipnot Yayınları
Siyaset • 480 sayfa • 2026

Kolektif – Devrimciler Ölmez (2015)

Henüz 23 yaşındayken, Mahir Çayanlarla birlikte Kızıldere’de katledilen Sinan Kâzım Özüdoğru’yu anma kitabı.

Kitaba katkıda bulunan Özüdoğru’nun arkadaşları, devrimci yoldaşları ve onu tanıyanlar, şiir, edebiyat, tiyatroyla ilgilenen; gençleri eğiten, gecekondularda çalışan bu örnek devrimcinin yaşamından önemli kesitler sunuyor.

  • Künye: Kolektif – Devrimciler Ölmez: Sinan Kâzım Özüdoğru Kitabı, derleyen: Füsun Özbilgen, Ayrıntı Yayınları

Barış Mutluay – Ziya Yılmaz (2014)

1970’lerin sonunda Fatsa başta olmak üzere Karadeniz’de atılıma geçen devrimci hareketin temellerini atan; Mahir Çayan, Ulaş Bardakçı ve Ömer Ayna ile cezaevinden tünel kazarak kaçan, THKP-C’nin gerçekleştirdiği banka soygunlarında görev alan ve iki kez idam cezasına çarptırılan Ziya Yılmaz’ın hayatı ve mücadelesi için kapsamlı bir kaynak.

Yılmaz’ın kendi anlatımlarından derlenmiş kitap, bir döneme ve bir kuşağa ışık tutuyor.

  • Künye: Barış Mutluay – Ziya Yılmaz, Nota Bene Yayınları

Ertuğrul Kürkçü – Pratiğin Aklı Teorinin Heyecanı (2014)

68 hareketinin önemli bir isminden, Ertuğrul Kürkçü’den, o dönemin dikkat çekici tasviri.

68’de devrimci olmamanın ayıp olduğunu, gençlerin bugünün dünyasında devrimci olmalarınınsa çok daha önemli olduğunu söyleyecek denli mütevazı olabilen Kürkçü’nün tanıklığıyla THKP-C, devrimci gençliğin efsanevi mücadelesi, Mahir Çayan ve yoldaşlarıyla Kızıldere…

  • Künye: Ertuğrul Kürkçü – Pratiğin Aklı Teorinin Heyecanı, Dipnot Yayınları, siyaset, 320 sayfa

Samim Kocagöz – Tartışma (2008)

Samim Kocagöz ‘Tartışma’da, 1960’lı yılların öğrencilerini, öğrenciler arasında gelişen ilerici-devrimci hareketi merkeze alıyor.

Kocagöz, başkahramanı Ekrem Mutaf’ın yaşadıkları üzerinden, 1960’ların öğrenci hareketinden 12 Mart darbesine giden süreci anlatıyor.

Roman, TİP’in yöneticisi ve tanınan bir avukat olan Mutaf’ın hayatı ekseninde, TİP içindeki gelişmeleri, aydınların uğradığı baskıları; Mutaf’ın çocukları ve yeğeni aracılığıyla da, 1968 gençliğinin ilk mücadelesini anlatıyor.

Kocagöz’ün kurgusu, öğrenci hareketinin yanı sıra, dönemin aydınlarını da olay örgüsünde önemli bir yere yerleştiriyor.

  • Künye: Samim Kocagöz – Tartışma, Literatür Yayıncılık, roman, 205 sayfa

Mahir Çayan – Toplu Yazılar (2008)

Türkiye solunun öncü isimlerinden Mahir Çayan’ın ‘Toplu Yazılar’ı ilk kez, bundan tam otuz yıl önce, 1978 yılında yayınlanmıştı.

Marksist-Leninist düşünceyi Türkiye’ye özgü koşullara uyarlamak, Çayan’ın ekler de dâhil beş bölümden oluşan kitabının ana çerçevesini oluşturuyor.

Devrimci gençliğin parlak isimleri, günümüzde birer popüler kültür ikonuna dönüştürülmüş olsa da, Deniz Gezmiş ve arkadaşlarında da tanık olduğumuz gibi, sosyalist siyaset alanındaki asıl üretimlerini, taleplerini ve bakış açılarını, net ve tutarlı bir üslupla aktarmışlardır.

Çayan’ın buradaki yazıları da, bunun en somut örneklerinden biri olarak elimizde duruyor.

Çayan’ın, sol siyaset sorunlarıyla ilgili teorik araştırma ve yazıları, sosyalist hareketin gündeminde hâlâ güncelliğini koruyor.

  • Künye: Mahir Çayan – Toplu Yazılar, Su Yayınları, siyaset, 352 sayfa

Turhan Feyizoğlu – Mahir (2011)

  • MAHİR, Turhan Feyizoğlu, Alfa Yayınları, biyografi, 807 sayfa

 

Turhan Feyizoğlu; Deniz Gezmiş, İbrahim Kaypakkaya, Sinan Cemgil ve Mustafa Suphi gibi, sol siyasetin simge isimlerin biyografilerini yazmıştı. Bu kitaplardan biri de, yeni bir baskıyla raflardaki yerini alan ‘Mahir’di. Yazar, Türkiye tarihinin önemli devrimcilerinden Mahir Çayan’ın biyografisini kaleme getiriyor. Kitap, Çayan’ın hayatının izini sürerken, Türkiye tarihinin en gerilimli zaman dilimini oluşturan 1965-1972 yıllarının nitelikli bir panoramasını da çiziyor. Çalışma böylece, Mahir Çayan’ın yanı sıra, o günlerin siyasal olaylarının içinde yer alanların, bu olaylardan etkilenenlerin ve o dönemin bir öyküsü olarak da okunabilir.