Tarih – Sayfa 259

A. Muhibbe Darga – Anadolu’da Kadın (2013)

ANADOLU’DA KADIN, A. Muhibbe Darga, yayına hazırlayan: Emine Çaykara, Yapı Kredi Yayınları, tarih, 360 sayfa

Hititolog ve dilbilimci A. Muhibbe Darga, ‘Eski Anadolu’da Kadın’ isimli çalışmasının genişletilmiş baskısı olan elimizdeki kitabında, eski Anadolu toplumunda kadının yerini geniş bir zaman diliminde araştırıyor. Darga çalışmasında, tarihte ana tanrıça kavramı, ilk Tunç Çağ’ında kadın, Anadolu tarihinde kadının iş hayatındaki yeri, kadın giysileri, takı kültürü, Hitit çağındaki kraliçeler, tarihteki güçlü kadınlar ve kült törenlerinde görevli kadınlar gibi ilgi çekici konuları ele alıyor. Kitapta Hitit medeniyetinin yanı sıra, Urartu, Frigler, Lidya, Yunan/Hellen, Roma ve Bizans gibi uygarlıklarda kadın konusu da işleniyor.

Abdurrahman Kurt – Bursa Sicillerine Göre Osmanlı Ailesi (2013)

BURSA SİCİLLERİNE GÖRE OSMANLI AİLESİ, Abdurrahman Kurt, Sentez Yayınları, tarih, 240 sayfa

Abdurrahman Kurt elimizdeki kapsamlı çalışmasında, 1839-1876 yıllarını kapsayan Bursa vilayeti sicillerine dayanarak Osmanlı ailesini sosyo-ekonomik yapısı ve gelenek, göreneklerle ilişkisi bağlamında irdeliyor. Kitapta, Osmanlı’da ailenin oluşumu, evlenmeye hazırlık, ailenin temel unsurları, boşanma türleri, aile tipleri, evlat edinme yöntemleri, ailelerde sosyal tabakalaşma ve toplumsal cinsiyetin din ve gelenekle bağlantısı gibi ilgi çekici konular ele alınıyor. İslam aile hukukunun Bursa özelinde sosyolojik tezahürlerini inceleyen çalışma, bugünün Türk aile tipinin tarihsel oluşumunu ortaya koymasıyla önemli bir katkı.

Emine Gürsoy Naskali ve Hilal Oytun Altun (ed.) – Arı ve Bal (2013)

ARI VE BAL, editör: Emine Gürsoy Naskali ve Hilal Oytun Altun, Tarihçi Kitabevi, tarih, 287 sayfa

Birçok yazarın katkıda bulunduğu ‘Arı ve Bal’, Türkiye tarihinde arı ve balcılık konusundaki kayıtları tespit etmeyi amaçlıyor. Türkiye kültüründe arı ve balcılıkla ilgili etnografik anlamda iyi bir kaynak olan kitapta, belli başlı arıcılık terimleri; tarih öncesinden Antikçağa arıcılık ve bal; Antikçağda Karia bölgesinde, Hititlerde, Karadeniz’de, Edirne’de ve Divriği’de arı ve bal kültürü, balarısının üremesi ve sosyal yaşantısı gibi ilgi çekici konular ele alınıyor.

Cahit Kayra – Cumhuriyet Ekonomisinin Öyküsü 1 (2013)

CUMHURİYET EKONOMİSİNİN ÖYKÜSÜ 1: Cahit Kayra, Tarihçi Kitabevi, iktisat tarihi, 455 sayfa

Cahit Kayra ‘Cumhuriyet Ekonomisinin Öyküsü’nde, devletçiliğin altın yılları olarak tanımladığı 1923-1950 yıllarına odaklanıyor. Kayra, 1923-1939 arasının, aslında iki farklı karakterde dönemden oluştuğunu, 1923’ten 1929 yılına kadar olan dönemin naif bir liberal ekonomi dönemi olduğunu belirtiyor. Yazara göre, bu dönem liberal görünmesine rağmen, bu esnada devletleştirme-millileştirme ve ciddi büyük yatırımların devlet tarafından yapılması Devletçiliğe zemin hazırladı. Çalışma, Mustafa Kemal Atatürk öncülüğünde Cumhuriyet’i kuran kadronun, Osmanlı’dan devraldıkları ülkeyi ekonomik anlamda nasıl dönüştürdüklerini inceliyor.

Cemal Kutay – Osmanlı’da Mizah (2013)

OSMANLI’DA MİZAH, Cemal Kutay, Acar Bilgi Merkezi Yayınları, tarih, 280 sayfa

Cemal Kutay ‘Osmanlı’da Mizah’ta, değerli arşivlerinden olan yüzyıl önceki mizah dergilerinden örnekler paylaşıyor. Meddahlık, Karagöz-Hacivat ve orta oyunu gibi Türk kültüründe göze ve kulağa hitap eden mizah geleneğiyle çalışmasına başlayan Kutay, devamında da ilk mizah dergisi Diyojen’in macerası, Namık Kemal’in mizahi şiirleri ve hicivleri, bu alanda öncü roller üstlenmiş Teodor Kasab’ın çalışmaları ve Tanzimat döneminde mizah dergileri üzerindeki devlet sansürü konularını ele alıyor. Kitap, yüz yıl önceki Türk toplumu ile mizah ve karikatür dergilerinin hangi konularla ilgilendiğini öğrenmek açısından iyi bir kaynak.

Arsen Yarman ve Ara Aginyan – Sultan II. Mahmud ve Kazaz Artin Amira (2013)

SULTAN II. MAHMUD VE KAZAZ ARTİN AMİRA, Arsen Yarman ve Ara Aginyan, çeviren: Tomas Terziyan, Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi Vakfı Yayınları, tarih, 505 sayfa

Kazaz Artin Amira Bezciyan, Ermenice adıyla Harutyun Bezciyan, II. Mahmud’a hizmet etmiş, bilhassa Darphane-i Amire’nin idaresinde büyük başarılar göstermişti. Hatta II. Mahmud, bu hizmetleri ödüllendirmek amacıyla kendisini Tasvir-i Hümayun nişanıyla taltif etmişti. İşte elimizdeki kitap, Bezciyan’ın hayatını, yükselme dönemini, yapmış olduğu çalışmaları, II. Mahmud’la dostluğunu, Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi’ni kurmasını kapsamlı bir şekilde ele alıyor. Ara Aginyan’ın, Bezciyan’ın hayatını hikâye ettiği ‘Zafer Yolu’ adlı tarihi romanının yer aldığı kitap, barındırdığı çok sayıda belge ve resimle önemli bir tarihi kaynak.

Enzo Traverso – Savaş Alanı Olarak Tarih (2013)

SAVAŞ ALANI OLARAK TARİH, Enzo Traverso, çeviren: Osman S. Binatlı, Ayrıntı Yayınları, tarih, 224 sayfa

Siyaset bilimi profesörü Enzo Traverso ‘Savaş Alanı Olarak Tarih’te, 20. yüzyılın zorbalıklarını eleştirel bir bilanço ve tarihyazımsal bir tartışma ekseninde yorumluyor. Yazar ilkin, 20. yüzyılı boydan boya katetmiş olan ve hâlâ bu yüzyılın başlıca tarihçisi olmaya devam eden Eric Hobsbawm’ın tarih anlayışına odaklanıyor. Son çeyrek yüzyılın faşizm tarihi yazımları; tarihçiler arasındaki Nazizmin tarihselleştirilmesi anlaşmazlığı; soykırım, antisemitizm, ırkçılık ve totalitarizm konusunda oluşturulan paradigmaları ele alan Traverso, Michel Foucault ve Giorgio Agamben’in fikirlerinin tarihyazımsal kullanımlarını da irdeliyor.

Kolektif – Uluslararası İlişkiler Tarihi, Cilt 5 (2013)

ULUSLARARASI İLİŞKİLER TARİHİ, 5. CİLT, kolektif, çeviren: Ali Rıza Dırık, Evrensel Yayınları, tarih, 864 sayfa

SSCB Bilimler Akademisi’nden profesörlerle, Paris Üniversitesi’ne bağlı Collège de France Institut de Droit International üyesi profesörlerin çalışmalarının ürünü olan ‘Uluslararası İlişkiler Tarihi’, dünya uluslararası ilişkiler tarihini 3 bin 500 yıllık bir zaman diliminde izliyor. Bugüne kadar yazılmış en kapsamlı uluslararası ilişkiler tarihi kitaplarından olan çalışmanın elimizdeki beşinci cildi ise, 1939-1945 yıllarına, yani 2. Dünya Savaşı’nı kapsayan tarihsel sürece odaklanıyor; Almanya’nın Polonya’yı işgal etmesinden Almanya’nın koşulsuz teslimiyeti kabul ettiği 8 Mayıs 1945’e kadarki süreci analiz ediyor.

Henry Charles Seppings-Wright – Hilal Altında İki Yıl (2013)

HİLAL ALTINDA İKİ YIL, Henry Charles Seppings-Wright, çeviren: Derin Türkömer, İş Kültür Yayınları, tarih, 281 sayfa

Dönemin önde gelen haber ajansları ve yayınlar için çalışmış İngiliz gazeteci H. C. Seppings-Wright ‘Hilal Altında İki Yıl’da, Osmanlı’nın savaştığı iki önemli cephe olan Trablusgarp ve Balkanlar’daki gözlemlerini sunuyor. İki bölgede bulunmuş Seppings-Wright kitabında, cephede yaşananları ayrıntılı bir şekilde anlattığı gibi, Türklerle bizzat yaşayarak cephe gerisindeki hayatı kendine has gözlem ve yorumlarıyla anlatıyor. Şahit olduğu olaylara duyarlıkla yaklaşarak söz konusu savaşları farklı bir bakış açısı ile sunan kitap, Seppings-Wright’ın doğayı ve insanları tasvir ettiği karakalem resimleriyle de ilgi çekiyor.

François Weil – New York (2013)

NEW YORK, François Weil, çeviren: Neslişah Başaran, Kitap Yayınevi, tarih, 350 sayfa

François Weil bu çalışmasında, dört yüz yıllık tarihi boyunca muazzam dönüşümler geçiren, Amerika’nın simge şehirlerinden New York’un tarihini sunuyor. Weil, 1620’lerde şehrin ortaya çıkışını; uzun süre ikinci planda kaldıktan sonra 18. yüzyıla dek yavaş ve kesintili bir şekilde büyümesini; 1750’den sonra hız kazanan savaşların ardandan kurtuluşunu ilan eden Amerika’nın güçlenerek New York’u kıtanın kapısı haline getirişini; şehrin genişleyerek Manhattan Adası’nı, kısa süre sonra da Brooklyn, Bronx, Queens ve Staten Island’ı fethetmesini ve kapitalizmin gelişimiyle şehre yönelen göçlerin yarattığı kültürel çeşitliliği anlatıyor.