Andrew Nikiforuk – Mahşerin Dördüncü Atlısı (2018)

Bu aralar bütün dünyayı etkisi altına almış Corona virüsünü daha iyi anlamak konusunda bu kitap birebir.

Andrew Nikiforuk, vebadan frengiye, tüberkülozdan gribe, tifüsten AIDS ve Ebola’ya uzanarak salgın hastalıkların tarihsel macerasını kapsamlı bir bakışla anlatıyor.

Nikiforuk, insanın çevreyle kurduğu yanlış ilişkinin, onun hem sağlığını hem de geleceğini nasıl büyük bir tehlikeye attığını gözler önüne seriyor.

Kitapta,

  • Amerika’nın sömürgeleştirildiği dönemde o zamana değin Yeni Dünya’da bilinmeyen çiçek hastalığının, kıtanın yerlileri olan Kızılderilileri nasıl kırdığı,
  • Feodalizmin sonunun gelişi ve kapitalizmin ortaya çıkışıyla veba arasındaki ilişki,
  • Köle ticaretinin gelişiminde sıtmanın rolünün ne olduğu,
  • Frenginin seksi nasıl tehdide dönüştürdüğü ve peruğun ortaya çıkışına nasıl etki ettiği,
  • Salgın hastalıkların önlenmesi için üretilen antibiyotiklerin mikroorganizmaların direnç geliştirmeleri nedeniyle etkinliklerinin azalması,
  • Antibiyotiklerin insanlar tarafından gereksiz nedenlerle tüketilmesinin neden olduğu büyük tehlikeler,
  • Bakteri direncinin nasıl oluştuğu,
  • Ve bunun gibi pek çok ilgi çekici konu ele alınıyor.

Nikiforuk’un dikkat çeken tezler de barındıran eseri, okurunu mikroorganizmalar, antibiyotikler ve salgın hastalıklar üzerine yeniden düşünmeye davet ediyor.

  • Künye: Andrew Nikiforuk – Mahşerin Dördüncü Atlısı: Salgın ve Bulaşıcı Hastalıklar Tarihi, çeviren: Selahattin Erkanlı, İletişim Yayınları, tarih, 286 sayfa, 2018

Ben Goldacre – Sağlıklı Yaşam Yalanları (2010)

Doktor Ben Goldacre ‘Sağlıklı Yaşam Yalanları’nda, özellikle son zamanlarda arzı endam eden yaygın tıbbi safsataları masaya yatırıyor.

Goldacre, diyetisyen saçmalıklarını, sahte doktorlar ve beslenme uzmanlarını, medyanın güvenilmez sağlık haberlerini, detoks hakkındaki gerçekleri, felaket tellalı gazetecileri, çarpıtılmış istatistikleri, çıkarcı ilaç firmalarını, kısacası sağlıklı yaşam ile ilgili pek çok yalan ve dalavereleri okurlarına sunuyor.

Goldacre, 30 milyar pound değerindeki gıda sanayindeki yanıltmalar, 300 milyar pound gücündeki ilaç sanayinin kötülükleri ve insanları yanıltmak üzere hazırlanmış bilimsel haberler ve istatistikler konusunda uyarıyor.

  • Künye: Ben Goldacre – Sağlıklı Yaşam Yalanları, çeviren: Mesut Şenol, Epsilon Yayıncılık, sağlık, 381 sayfa

Zeki Tez – İlaç ve Parfümün Sihirli Dünyası (2010)

Zeki Tez ‘İlaç ve Parfümün Sihirli Dünyası’nda, tarihte eczacılık, güzel kokular ve kozmetik konularını irdeliyor.

Eskiçağdaki şifalı bitkileri, ilk kimyasal ilaçları ve zehirleri, ilk sabunları ve kozmetiğin belkemiğini oluşturan kınanın işlenmesini anlatan Tez, ilaç ve parfümü ilk ortaya çıktıkları tarihten günümüze uzanan bir süreçte araştırıyor.

Topraktan hazırlanan ilaçlar, Ortaçağ’da şifa aracı olarak kullanılan taşlar, kutsal mekânların nasıl parfümlendiği, İslam dünyasının eczacılık anlayışı, Osmanlı ve Cumhuriyet Türkiye’sindeki ilaç bilimi, Avrupa’daki parfüm üretimindeki gelişmeler ve koku sınıflandırmasındaki püf noktalar, kitaptaki ilginç konulardan bazıları.

  • Künye: Zeki Tez – İlaç ve Parfümün Sihirli Dünyası, Hayy Kitap, tarih, 303 sayfa

Haldun Soygür – Uykusuz Çocuklar (2010)

‘Uykusuz Çocuklar’, halen Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Klinik şefi olarak çalışan Haldun Soygür’ün şizofreniyi konu edinen yazılarını bir araya getiriyor.

Buradaki yazıların ayırt edici özelliği, belirli bilimsel kuramlara dayanmalarının yanı sıra, aynı zamanda şizofreniye yaklaşımlarında duygu boyutunu ihmal etmemeleridir diyebiliriz.

Şizofreninin bir beyin hastalığı olduğunu söyleyen Soygür, aynı zamanda bunun bir insanlık hali olduğunun da altını çiziyor.

Yazar, toplumsal bir sorun olan şizofreniye dair bilinmesi gerekenleri, tedavi sürecinde gözden kaçırılmaması gereken aşamaları, anlaşılabilir bir dille ve ilgi çekici detayları ihmal etmeden ele alıyor.

  • Künye: Haldun Soygür – Uykusuz Çocuklar: Şizofreni Yazıları, Okuyanus Yayınları, psikoloji, 138 sayfa

Gonca Şenözen – 99 Sayfada Tüp Bebeği Beklerken (2010)

Bir tüp bebek merkezinde görevli ve doğal yolla çocuk sahibi olmakta güçlük çeken çiftlere psikolojik danışmanlık yapan Gonca Şenözen, ’99 Sayfada Tüp Bebeği Beklerken’de, bu sürece dair merak edilenler hakkında okurlarını aydınlatıyor.

Tüp bebek tedavisinin daha çok psikolojik yönleriyle değerlendiren Şenözen, tüp bebek tedavisine karar verme döneminde çifti nelerin beklediğini; tedavideki uygulamaları; bu süreçte motivasyonun nasıl sağlanabileceğini; kadının hazır olmasının neden önemli olduğunu; tedavi sürecinde kadın ve erkeğin neler hissettiğini, gebeliğin oluşmaması halinde çiftin ilişkisinin bu durumdan nasıl etkileneceğini ve bunun gibi konuları detaylı bir şekilde anlatıyor.

  • Künye: Gonca Şenözen – 99 Sayfada Tüp Bebeği Beklerken, söyleşi: Nur Onur, İş Kültür Yayınları, psikoloji, 102 sayfa

Samuel Hahnemann – Organon: İyileştirme Sanatı (2019)

Samuel Hahnemann, bugün homeopati olarak bilinen alternatif tedavi yönteminin babasıdır.

Tıp eğitimini 1779’da tamamlayan Hahnemann, kısa süre doktorluk yaptıysa da, çok geçmeden mevcut tıp anlayışı ve uygulamalarıyla ilgili hoşnutsuzluğu nedeniyle mesleğini terk etti, bilim ve tıp kitapları çevirmeye başladı.

Aynı dönemde ilaç denemeleri yapmaya ve “benzer benzeri iyileştirir” ilkesine dayalı bir şifa yöntemi olan homeopatiyi geliştirmeye başladı.

1791’de çalışmaları nedeniyle Leipzig Bilim Akademisi Ödülü’ne değer görüldü.

1810’da, ‘Rasyonel İyileştirme Sanatı Organon’un ilk baskısı yayımlandı.

Hahnemann, homeopatinin temel ders kitabı kabul edilen bu eser üzerinde ölümüne kadar çalışmaya devam edecek ve her defasında yeni çalışma bulgularını ekleyerek toplam altı baskı hazırlayacaktı.

Kitap, Hahnemann’ın hastalıklar, sağlık, tıp ve tedaviyle ilgili ilgili, yaklaşımının teorik zeminini oluşturan 70 aforizmasıyla açılıyor ve devamında da,

  • Homeopatinin genel ilkelerini,
  • Homeopatik dozların ilkelerini (Farmakoterapi),
  • Homeopati ilaçlarının hazırlanmasını (Farmakopraksi),
  • Homeopatik ilaçların uygulanmasını (Farmakonomi) kapsamlı bir şekilde ortaya koyuyor.

Homeopatinin felsefesini ve uygulamalarını anlatan en temel kitaplardan biri olan eser, homeopati eğitimi görenler kadar bu alanda hâlihazırda çalışanlar için de çok önemli bir kaynak.

  • Künye: Samuel Hahnemann – Organon: İyileştirme Sanatı, çeviren: Nurten Özkoray, İletişim Yayınları, sağlık, 188 sayfa, 2019

Robert Aronowitz – Risk Tıbbı (2019)

Çağdaş tıp, semptomları gidermek ve hastalıkları iyileştirmek yerine, daha çok risk azaltmaya mı odaklanıyor?

Robert Aronowitz’in bu kitapta, durumun tamı tamına böyle olduğunu savunuyor.

Kanser tarama programlarının her zaman bizim daha iyi yaşamamızı sağlamadığını, olur olmaz yapılan ameliyatların da sağlıklı dokuların alınmasına neden olduğunu belirten Aronowitz, son otuz kırk yıl içinde sağlık sektöründe, doktorların semptomları gidermek veya hastalıkları iyileştirmek yerine riski azaltmaya yönlendiren dönüşümlerin peşine düşüyor.

Aronowitz burada çok çarpıcı bir saptamada bulunuyor.

Yazara göre, bu dönüşümün önemli bir nedeni, ürünlerini nüfusun belli bir hastalıktan gerçekten mustarip ufak bir yüzdesi yerine, risk grubuna giren daha büyük bir yüzdesine pazarlamak isteyen ilaç şirketleri bulunuyor.

Kanser tarama programları ve çeşitli önleyici aşılar gibi örneklerden yola çıkan yazar, günümüzde pek çok müdahalenin asıl amacının, gerçek tedavi yerine korkuları ve belirsizliği azaltmak olduğunu savunuyor.

‘Risk Tıbbı’, modern tıbbın risk takıntısına dikkat çekiyor, bunun yanı sıra risk azaltıcı müdahalelerin daha sıkı denetlenmesi ve sağlık sektörünün, hastalıklardan mustarip insanların tedavisine ve ıstıraplarının dindirilmesine odaklanması çağrısında bulunarak çok önemli bir rol üstleniyor.

  • Künye: Robert Aronowitz – Risk Tıbbı: Korkuyu ve Belirsizliği Tedavi Etme Arayışımız, çeviren: Zeynep Alpar, Koç Üniversitesi Yayınları, bilim, 336 sayfa, 2019

Zeki Tez – Tıbbın Gizemli Tarihi (2010)

Bilim tarihi alanındaki çalışmalarıyla bilinen Zeki Tez, ‘Tıbbın Gizemli Tarihi’nde, buluşlarıyla insan hayatını kökten değiştiren tıbbın kültür tarihini inceliyor.

Tıpta din uluları; ilkel tıp; yılanın hekimlik simgesi olarak kabul edilişi; Mezopotamya, Mısır, eski Hint, Çin, Roma ve İslam tıbbı; Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde tıp; ortopedi; anatomi tekniği; sünnet ve iğdiş etme; anestezi; halk sağlığı; mikrobiyoloji; halk hekimliği; plastik cerrahi; alternatif tıp; Hipokrat yemini; diş hekimliği; veteriner hekimlik ve deontoloji, Tez’in kapsamlı çalışmasında karşımıza çıkan konulardan birkaçı.

Tez çalışmasında ayrıca, hastaneler ve sağlık kuruluşlarının tarihini de ele alıyor.

  • Künye: Zeki Tez – Tıbbın Gizemli Tarihi, Hayy Kitap, tıp tarihi, 304 sayfa

Ahmet Toptaş – Çocuklarda Bitkilerle Modern Tedavi (2015)

AB bitkisel ilaç standartlarına göre hazırlanmış, çocuklar için çok sayıda bitkisel tedavi seçeneği sunan bir çalışma.

Rehber, çocuklardaki solunum yolları, sindirim sistemi, böbrek ve idrar yolları, sinir, kulak ve göz hastalıkları için adaçayından bodur otuna, çuhaçiçeğinden ekinezyaya pek çok bitkisel tedavi alternatifini sunuyor.

Kitabın ilk bölümünde, yüzlerce tıbbi bitki, bitki esansı ve karışım halinde kullanılan bitkisel ilaçlar yer alıyor.

Bunların özellikleri, etkileri, kullanıldığı yerler, istenmeyen etkileri, kullanım miktarı, kullanım şekli ve süresi anlatılıyor.

Kitabın ikinci bölümünde ise, bu bitkisel ilaçların modern tıbbi tedavideki uygulamaları ele alınıyor.

  • Künye: Ahmet Toptaş – Çocuklarda Bitkilerle Modern Tedavi, Kaynak Yayınları, tıp, 320 sayfa, 2015

Joanna Rourke – Ağrının Hikâyesi (2019)

Ağrıyla kurulan ilişki bireyden bireye, kültürden kültüre değişir.

Tarih profesörü Joanna Rourke’un kaleme aldığı bu kitap ise, ağrı ile ilgili derin bir kavrayışa sahip olmak isteyen okurları hedefliyor.

Ağrıyı hastalık üzerinden değil, bizzat ağrı çeken bedendeki etki ve izleri üzerinden izlemesiyle dikkat çeken kitabında Rourke, ağrı çeken insanların kullandığı dilleri, jestleri, ağrının anlamlarını, ağrı kliniklerini ve ağrının dindirilmesi gibi ilgi çekici konuları ele alıyor.

  • Ağrının verdiği acı hastalar, doktorlar ve hemşireler arasında nasıl rol oynar?
  • Ağrı çeken bir insanın kıvranışlarına tanık olduklarında kimi insanlar neden buna sırtını döner?
  • Ağrıyı algılamamızda tarihsel değişiklikler olmuş mudur?

Bourke, bu ve bunun gibi soruların yanıtlarını ortaya koyarken, üç yüzyıllık Batı literatürünü kat ediyor ve ağrı pratiğinin, dil, kültür ve beden arasındaki dinamik iç bağlantılar sürecinde

inşa edilme ve yeniden kurulma biçimlerini tarihsel olarak inceliyor.

  • Künye: Joanna Rourke – Ağrının Hikâyesi: Duadan Ağrıkesicilere, çeviren: Ebru Kılıç, Koç Üniversitesi Yayınları, tıp, 375 sayfa, 2019