Dipnotski

Cem Terzi, Emel Yuvayapan ve Erkin Başer (haz.) – Kapitalizmin Kıskacında Doğa, Toplum ve Bilim: Onur Hamzoğlu Olayı (2013)

KAPİTALİZMİN KISKACINDA DOĞA, TOPLUM VE BİLİM: ONUR HAMZAOĞLU OLAYI, hazırlayan: Cem Terzi, Emel Yuvayapan ve Erkin Başer, Yordam Kitap, siyaset, 335 sayfa

Elimizdeki önemli çalışma, sanayi bölgesi Kocaeli-Dilovası’nda yaptığı araştırma neticesinde, doğaya ve halk sağlığına zarar veren bulgulara ulaşan ve bunu kamuoyuyla paylaştıktan sonra yerel ve merkezi yöneticilerin saldırılarına, karalamalarına hedef olan Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu’nun yaşadıkları üzerinden, Türkiye’deki bilimsel özgürlüğü tartışıyor. Kitapta Hamzaoğlu olayı; bilimin toplumsal işlevi, hukuk, bilimsel yöntem ve bilim etiği çerçevelerinden irdeleniyor. Kitapta ayrıca, tarih boyunca Türkiye’de bilimin karşı karşıya kaldığı baskıların bilançosu sunuluyor ve günümüz bilimini kuşatan kimi sorunlar da tartışılıyor.

Akif Poroy – Dünyada Cinsellik (2013)

DÜNYADA CİNSELLİK, Akif Poroy, Dharma Yayınları, cinsellik, 368 sayfa

Toplumsal seksoloji açısından önemli bir çalışma olan ‘Dünyada Cinsellik’, farklı kültürlerdeki cinsellik deneyimine dair bilinmeyenleri okurlarına sunuyor. Kitap, dünyanın değişik ülkelerinde pek akla gelmeyecek cinsel yaşamları ortaya koyduğu gibi, toplumların cinsellikle ilgili değer yargılarını açıklamasıyla konuyla ilgilenenler açısından iyi bir kaynak. Tarihten bugüne cinsellik konusunu ayrıntılı bir bakışla ele aldığı iki bölümle çalışmasına başlayan Akif Poroy, farklı toplumlarda cinselliği işlemesinin yanı sıra, sanat ve popüler kültürde cinselliği, yeni cinsel yaşam türlerini ve dikkat çeken cinsel sapmaları da ele alıyor.

Sibel Hürtaş – Kafesteki Türkiye (2013)

KAFESTEKİ TÜRKİYE, Sibel Hürtaş, İletişim Yayınları, siyaset, 191 sayfa

Nisan 2007’de Malatya’da Zirve Yayınevi’ne yönelik katliam, Trabzon’daki Rahip Santoro cinayeti ve Hrant Dink’in katliamıyla başlayan Hıristiyanlara yönelik saldırıların son halkasıydı. İşte Sibel Hürtaş, detaylı bir bakışla bu süreci başından sonuna analiz ediyor. Malatya’daki cinayeti, çalışmasının merkezine alan Hürtaş, bu cinayetin arkasındaki şebekenin ifşa edilmesi halinde, diğer cinayetlerin ardındaki sis perdesinin de aralanacağını söylüyor. Yazar, Ergenekon dava dosyalarını bu gözle yorumluyor, detaylı bir şekilde Malatya katliamını inceliyor ve Kafes Eylem Planı’nın Hıristiyan karşıtı kampanyalarla ilişkisini araştırıyor.

Hugh Collins – Marksizm ve Hukuk (2013)

MARKSİZM VE HUKUK, Hugh Collins, çeviren: Umre Deniz Tuna, Dipnot Yayınları, hukuk, 222 sayfa

Hugh Collins’in eldeki çalışması, Marksist hukuk teorileri üzerine titiz ve kolay anlaşılabilir bir metin. Marksist bir hukuk teorisinin olmadığı, sıklıkla dile getirilen iddialardan. Collins ise, Marksist analizin ana vurgusunun bir toplumdaki iktidar örgütlenmelerine ve ekonomik altyapıya yönelmekle birlikte, hukuk sistemlerinin; feodalizm ve kapitalizm gibi farklı toplumsal oluşumlar içinde oynadıkları rolden dolayı Marksistler açısından dikkate değer bir ilginin konusu olduğunu söylüyor. Kitapta sınıfsal baskı aracı olarak hukuk, ideoloji ve hukuk, Marksizmin altyapı ve üstyapı yaklaşımında hukuk konuları ele alınıyor.

Turgay Fişekçi – Ayrılık Sonu (2013)

AYRILIK SONU, Turgay Fişekçi, Sözcükler Yayınları, şiir, 127 sayfa

‘Ayrılık Sonu’, aynı zamanda ‘Sözcükler’ dergisinin de yayıncılığını yürüten Turgay Fişekçi’nin seçilmiş şiirlerinden oluşuyor. Şairin ‘Sevgi Bağları’ kitabında yer almış ‘Yeni Yıl’ başlıklı şiirinden bir alıntı: “Zamanlardan uzak / Bir elma ağacıyım bu dünyada / Her yıl bir neden bulur çiçeklenirim / Kimi yıl kar sularıyla beslenir köklerim / Kimi erkenden dökülür içimdekiler // Başka ağaçlar olmayı da özlerim / Ilık iklimlerin nemli topraklarında yaşamayı / Melih Cevdet’in yazlık evinde / Masasının üzerinde unuttuğu saatim / Sabahattin Eyüboğlu’nun duvarında bir kilim // İçimde büyüyen hücre / Ülkemin üzüntüsüdür (…)”

Teoman Ergül – Vahideddin-Mustafa Kemal Ekseninde Milli Mücadele (2013)

VAHİDEDDİN-MUSTAFA KEMAL EKSENİNDE MİLLİ MÜCADELE, Teoman Ergül, Akılçelen Kitaplar, tarih, 663 sayfa

Teoman Ergül, eldeki oylumlu çalışmasında, 1918-1922 arasında süren Milli Mücadele’yi belli başlı aktörleri ve dönüm noktalarıyla ele alıyor. Kitapta, İstanbul’un işgali, Mustafa Kemal’in Anadolu’ya gidişi, Anadolu’da gerçekleştirilen kongrelerin arka planında yaşananlar, Güney cephesinde yaşanan kanlı kent savaşları, Milli Mücadele’nin İtilaf Devletleri’nin dikkatini çekmeye başlaması, Sultan Vahdeddin’in Milli Mücadele hareketini zayıf düşürmek amacıyla Anadolu’yu ayaklandırma çabaları, TBMM’nin açılışı, Sevr anlaşmasının imzalanma sürecinde yaşananlar ve işgal güçlerinin Anadolu’dan çekilişi gibi konular ele alınıyor.

Ayşe Osmanoğlu – Babam Sultan Abdülhamid (2013)

BABAM SULTAN ABDÜLHAMİD, Ayşe Osmanoğlu, Timaş Yayınları, anı, 320 sayfa

1961’de hayata veda eden Ayşe Osmanoğlu, II. Abdülhamid’in altıncı kız çocuğuydu. Osmanoğlu anılarında, Osmanlı tarihinin en tartışmalı padişahlarından olan Abdülhamid’e ve dönemin Osmanlı dünyasına dair anılarını sunuyor. Yazar, Yıldız Sarayı’ndaki çocukluk günlerini, bir baba ve eş olarak Abdülhamid’i, Meşrutiyet devrinde yaşananları, Abdülhamid’in ev hapsinde tutulduğu Selanik’teki Alâtini Köşkü’nde geçen günlerini ve Abdülhamid’in eşlerini, çocuklarını anlatıyor.

Geoff Boucher – Yeni Bir Bakışla Adorno (2013)

YENİ BİR BAKIŞLA ADORNO, Geoff Boucher, çeviren: Yetkin Başkavak, Kolektif Kitap, felsefe, 144 sayfa

Geoff Boucher elimizdeki nitelikli çalışmasında, çağdaş düşünürler arasında en kışkırtıcı ve önemli, ama en az anlaşılmış olanlarından Theodor W. Adorno’nun düşünce dünyasını, modern sanatın dönüm noktalarını fon alarak yorumluyor. Çalışmanın ilgi çekiciliği, Adorno düşüncesini iki dünya savaşı arasındaki dönemde Ekspresyonizmi, savaş sonrası dönemde de Soyut Ekspresyonizmi doğuran bağlam içine yerleştiriyor olması. Boucher bu bağlamda, Adorno’nun toplumsal ve kültürel kuramını, Frankfurt Okulu’na katkılarını, müzikte sanat tarihini yeniden inşa edişini, estetik kuramını ve postmodern kültür bağlamındaki önemini irdeliyor.

Fatih Artvinli – Toptaşı Bimarhanesi: Delilik, Siyaset ve Toplum (2013)

Üsküdar’da Valide-i Atik Camii’nin hemen altında yer alan Toptaşı Bimarhanesi, Osmanlı’nın 1873-1927 yılları arasında hizmet veren bir akıl hastanesiydi.

Tıp tarihi alanında çalışan Fatih Artvinli, bimarhaneyle ilgili birçok kaynağı inceleyerek hazırladığı çalışmasında, Toptaşı Bimarhanesi’nin tarih içindeki kurumsal sürekliliğini takip ettiği gibi, bu dönemdeki toplumsal düzeni de betimliyor.

Bimarhanenin ıslah edilme çalışmaları; 2. Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinde bimarhanede gerçekleştirilen reformlar; gayrimüslimlerin, kadınların ve diğerlerinin bimarhanedeki durumları, kitaptaki ilgi çekici konulardan.

Künye: Fatih Artvinli – Toptaşı Bimarhanesi: Delilik, Siyaset ve Toplum, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, tarih, 308 sayfa

Demet Lüküslü ve Hakan Yücel (der.) – Gençlik Halleri (2013)

GENÇLİK HALLERİ, derleyen: Demet Lüküslü ve Hakan Yücel, Efil Yayınevi, sosyoloji, 316 sayfa

‘Gençlik Halleri’, son zamanlarda Gezi Direnişi’nden de tanık olunduğu şekliyle, büyük önyargılar ve klişelerle değerlendirilegelmiş gençliği, sosyal bilimlerin gözlüğünden inceliyor. Farklı yazarların katıldığı çalışma, gençliği sınıfsal boyutunu, kent yoksulu gençler ile üst-orta sınıf gençliğin dil kullanım pratiklerini, Türkiye’de rap müziğin yerel motiflerini, gençliğin edebi üretimini, Yahudi gençlerin kimlik stratejilerini, yeni toplumsal hareketlerde gençlerin siyasal angajmanlarını, internet kuşağının siyasal aktivizmini, öğrenci hareketinin sendikal faaliyetlerini ve buna benzer pek çok ilgi çekici detayı irdeliyor.