Erden Akbulut ve Mete Tunçay – Türkiye Komünist Partisi’nin Kuruluşu (2020)

Kapsamıyla dikkat çeken, Türkiye Komünist Partisi’nin kuruluşu üzerine muazzam bir katkı.

Çalışma, bugün yüzüncü yaşına giren parti tarihine belgeler arasında yapılan bir yolculuk.

Kitapta,

  • Ekim Devrimi ve partileşme süreci,
  • Mustafa Suphi ve Doktor Şefik Hüsnü’nün özgün rolleri,
  • Diğer komünist önderler ve neferler,
  • Kurtuluş ve Aydınlık dergileri,
  • İlk genel işçi toplantıları ve eylemler,
  • 1 Mayıs kutlamaları,
  • Teşkilat planları,
  • Dönemin komünist gençlik çalışmaları,
  • Komintern’le ilişkiler ve farklı Kongrelere katılım,
  • Doğu Seksiyonu’ndaki tartışmalar,
  • Millî mücadeleyle ve Cumhuriyet hükümetiyle ilişkiler ve bunun gibi pek çok konu ele alınıyor.

Raporlar, mektuplar, kongre sunumları, bildiriler, gazete yazıları, mahkeme tutanakları ve her tür belgenin yer aldığı kitap, konuyla ilgilenen herkesin kitaplığında bulunmalı.

  • Künye: Erden Akbulut ve Mete Tunçay – Türkiye Komünist Partisi’nin Kuruluşu, 1919-1925, Yordam Kitap, tarih, 704 sayfa, 2020

Erden Akbulut ve Mete Tunçay – Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası (2016)

1920-1923 arasında, Türkiye’nin Milli Mücadele savaşı verdiği dönemde varlık göstermiş bir sol partinin hikâyesi…

TBMM’nin ilk yıllarında Anadolu’daki sol akımlar, Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası’nın kuruluşu, ilk dönemleri, Ankara hükümetinin partililere uyguladığı tutuklama, yargılama ve hapis uygulamaları, kitabın ilgi çekici konuları arasında.

  • Künye: Erden Akbulut ve Mete Tunçay – Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası, İletişim Yayınları

Erden Akbulut ve Mete Tunçay – Beynelmilel İşçiler İttihadı (2016)

Daha çok Rum işçilerin örgütlendiği, mütareke İstanbul’unda 1920’de kurulmuş Beynelmilel İşçiler İttihadı’nın (Bİİ) serüveni.

Çalışma, Bİİ’nin kuruluşu ve kapatılışına uzanan süreci kapsamlı bir şekilde takip ediyor, bunun yanı sıra örgütün TKP ile ilişkileri ve Bİİ’de Roland Ginzberg dönemi gibi önemli konuları aydınlatıyor.

  • Künye: Erden Akbulut ve Mete Tunçay – Beynelmilel İşçiler İttihadı, İletişim Yayınları

Serge Wolikow – Komünist Enternasyonal (2016)

Komünist Enternasyonal, 20. yüzyıl sosyalizm tarihinin önemli bir parçasıdır, dönüm noktasıdır.

1990’dan sonra açılan Sovyet arşivlerini didik didik eden Serge Wolikow’un bu enfes çalışması da, dünya olaylarındaki rolüyle bugün de tartışılan Komintern’i öğrenmek, bu tarihin yaratıcıları olan kadınları ve erkekleri daha yakından tanımak için biçilmiş kaftan.

  • Künye: Serge Wolikow – Komünist Enternasyonal, çeviren: Erden Akbulut, Yordam Kitap

Kolektif – 100 Yılın Ötesinde Ekim Devrimi ve Türkiye (2020)

Ekim Devrimi, yalnızca Rusya İmparatorluğu’nun değil, bütün bir dünyanın kaderini yeni baştan belirledi.

Yirminci yüzyılın bu en önemli toplumsal-tarihsel gelişmesi, çok özgün şartlar neticesinde ortaya çıktı.

Bizim açımızdan bu büyük devrimi ayrıca dikkat çekici kılan husus ise, o dönemde Ankara hükümeti kadar, başta Enver Paşa olmak üzere faaliyetlerini yurtdışında sürdüren İttihatçılar da Bolşeviklerle temas halinde olmasıydı.

İşte bu özenli derleme, hem yüz yılı aşkın süre önce gerçekleşmiş Ekim Devrimi’nin dinamiklerini hem de bunun dönemin Türkiye’si üzerindeki etkilerini çok yönlü bir şekilde izlemesiyle dikkat çekiyor.

Kitap ayrıca, milli mücadele döneminde Türkiye komünist hareketinin Bolşevikler ve Komintern ile bağlantı halinde nasıl şekillendiğini, başka bir deyişle Ekim Devrimi’nin yarattığı özgün bağlamın gerek Türkiye’nin ve gerek Türkiye komünist hareketinin kuruluş sürecine ne gibi etkilerde bulunduğunu ortaya koyuyor.

Kitapta,

  • Ekim Devrimi ve Osmanlı-Türk basınında Lenin,
  • Osmanlı hariciyesinin Ekim Devrimi’ne nasıl baktığı,
  • Devrimin Kars gibi sınır illerindeki yankıları,
  • Beyaz Ordu ve 1917’den sonra Rus diasporasında devrim karşıtı siyaset,
  • İttihatçılar ve Asya’da devrimci diplomasi,
  • Georgiy Çiçerin, Sovyet dış politikası ve Türk ihtilali,
  • Ekim Devrimi’nden sonra Türkiye’de komünist hareketin biçimlenişi,
  • Ve Mütareke döneminin başlarında İstanbul’da sol hareketler gibi ilgi çekici konular irdeleniyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Zafer Toprak, Cengiz Yolcu, Alexander E. Balistreri, Pınar Üre, Alp Yenen, Samuel J. Hirst, Erden Akbulut ve Erol Ülker.

  • Künye: Kolektif – 100 Yılın Ötesinde Ekim Devrimi ve Türkiye, derleyen: Erden Akbulut ve Erol Ülker, Sosyal Tarih Yayınları, tarih, 238 sayfa, 2020

Taline Ter Minassian – Komintern’in Seyyar Militanları (2019)

1920’lerden başlayarak Sovyetler Birliği’nin dış politikası Ortadoğu, Akdeniz, Yakın Asya ve azınlıklara nasıl bakıyordu?

Fransız tarihçi Taline Ter Minassian ‘Komintern’in Seyyar Militanları’nda, bu konuyu tüm ayrıntılarıyla ve 1920’lerden Soğuk Savaş’a ve günümüze uzanarak irdeliyor.

Kitapta,

  • Sovyet şarkiyatında azınlıkların yeri,
  • İran’daki Sovyet politikasında kilit bir azınlık olarak Ermeniler,
  • Sovyetler ve Meşhed Devrimci Komitesi,
  • Yirmili yıllarda Suriye ve Lübnan Komünist partilerinin iç yapıları ve dış ilişkileri,
  • Sovyetler’in Kuzey İran işgali ve beraberinde getirdiği sorunlar,
  • Ortadoğu’da komünist partilerin kuruluşunda azınlıkların rolü,
  • İran Azerbaycan’ında Sovyet etkisi,
  • Mahabad Kürt Cumhuriyeti ile Sovyetler arasındaki ilişkiler,
  • Sovyetlerin Ortadoğu’da azınlıkların korunması politikasının yıllar içindeki dönüşümü,
  • Ve bunun gibi, çok önemli konular irdeleniyor.

Şunu da özellikle belirtelim:

Minassian’ın kitabı, geniş kapsamının yanı sıra, azınlıklar arasından gelip Sovyet ütopyasının “Seyyar militanları” olarak görev üstlenmiş kişilerin sıra dışı hikâyelerini anlatmasıyla da dikkat çekiyor.

  • Künye: Taline Ter Minassian – Komintern’in Seyyar Militanları: Sovyetler Birliği ve Ortadoğu’daki Azınlıklar, çeviren: Erden Akbulut, Yordam Kitap, tarih, 381 sayfa, 2019

Volin – Bilinmeyen Devrim (2017)

Asıl adı Vsevolod Mihayloviç Eyhenbaum olan Volin, 1911’de anarşist fikirlerle tanıştı.

Rusya’da 1917 Şubat Devrimi’nden sonra anarko-sendikalist Golos Truda (Emeğin Sesi) gazetesinin redaktörlüğünü yapan Volin, Ekim Devrimi’nden sonra Bolşevik yönetime eleştirel tavır takındı.

Volin’in, ilk baskısı yazarın ölümünden sonra, 1947’de yapılan elimizdeki önemli çalışması ise, 1917 Ekim Devrimi’nin öncesi ve sonrası hakkında en önemli kaynaklardan biri.

Volin bu kapsamlı kitabında,

  • Çarlık Rusya’sında 1825-1925 zaman aralığında Devrim’i sağlayan ön koşullar,
  • Çarlığın yenilgisi ve devrimin yükselişi,
  • Gapon efsanesi ve genel grev,
  • Bolşevizm ve anarşizm arasında çelişki ve çatışmalar,
  • Bolşevik anlayışın nedenleri ve sonuçları,
  • Ekim öncesinde Bolşeviklerin ve anarşistlerin tutumu,
  • Ekim devrimi karşısında anarşistlerin konumu,
  • Bolşevik iktidarında Bolşeviklerle anarşistler arasındaki anlaşmazlıkların nedenleri,
  • Sovyetlerdeki anarşist örgütlerin çalışmaları,
  • Ve Rus devriminde anarşist basın, gibi önemli konular ele alınıyor.

Volin’in kapsamıyla dikkat çeken kitabı, hem hareketin bütününün anlaşılmasını sağlaması hem hareketin aslî öğelerinin altını çizmesi hem de kimi değerlendirmelere ve çıkarsamalara olanak vermesiyle, Ekim Devrimi’ne yakından bakmak açısından büyük öneme haiz.

  • Künye: Volin – Bilinmeyen Devrim, çeviren: Erden Akbulut, Ayrıntı Yayınları, tarih, 672 sayfa, 2017

Kolektif – Osmanlı’dan Günümüze Darbeler (2017)

Türkiye’de demokrasinin kurumsal hale gelememesinin başlıca nedeni, askerin darbeler yoluyla siyaseti ve toplumu düzenleme çabasından kaynaklanıyor.

15 Temmuz’da yaşanan da, tamı tamına bu yönde bir girişimdi.

Üstelik bu durum, sadece çok partili dönemin sorunu da değil.

Bu kitabın da gösterdiği gibi, Osmanlı’da da darbe ve darbe girişimlerinden geçilmiyordu.

Alanında bilinen çok sayıda ismin katkıda bulunduğu bu kitap, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e ve günümüze darbe ve darbe girişimlerinin ardındaki dinamikleri inceliyor.

Hatırlanacağı gibi Toplumsal Tarih dergisi, özel bir sayıda bu toprakların darbe geçmişine odaklanmıştı.

İşte bu kitap da, derginin darbe özel sayısından yola çıkarak Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde yaşanan darbe ve darbe girişimlerinin siyasi, toplumsal kültürel yansımaları ile karikatürler ve şarkılar gibi popüler alandaki izdüşümlerini irdeliyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Altan Öymen, Aydan Çelik, Burak Onaran, Doğan Gürpınar, Edhem Eldem, Erden Akbulut, Evren Balta, Gülay Yılmaz, Güven Gürkan Öztan, İsmet Akça, Kaya Erdem, Levent Ünsaldı, M. Zafer Üskül, Mehmet Ö. Alkan, Murat Meriç, Noémi Lévy-Aksu, Selim Sezer, Taha Akyol, Turgut Çeviker, Y. Doğan Çetinkaya ve Zihni Çetiner.

  • Künye: Kolektif – Osmanlı’dan Günümüze Darbeler, hazırlayan: Mehmet Ö. Alkan, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, tarih, 352 sayfa