Lev Nikolayeviç Tolstoy

Lev Tolstoy, Sophia Tolstaya – Tolstoy ve Tolstaya (2025)

Andrew Donskov’un derlediği bu çalışma, Lev Tolstoy ile eşi Sophia Tolstaya arasındaki yoğun mektuplaşmayı merkezine alıyor ve bu yazışmalar üzerinden hem bir evliliğin hem de bir edebi dehanın iç dünyasını görünür kılıyor. Mektuplar, sevgi, hayranlık, kırılganlık ve gerilim arasında salınan bir ilişkinin duygusal haritasını çiziyor ve Tolstoy’un ahlaki arayışları ile Tolstaya’nın pratik gerçekliği nasıl uzlaştırmaya çalışıyor olduğunu gösteriyor.

Dosya, yalnızca romantik bir anlatı sunmuyor, aynı zamanda yazarın yaratı süreci, vicdan muhasebesi, mülkiyet karşıtlığı ve dini dönüşümü üzerine düşünsel izlerini de açığa çıkarıyor. Tolstaya’nın sabrı, emeği ve eleştirel sesi, Tolstoy’un manevi radikalizmiyle çatışıyor, bu çatışma aile içi rollerin, fedakarlığın ve üretim ilişkilerinin sorgulanıyor olduğunu ortaya koyuyor.

Mektuplar boyunca iki karakterin psikolojik derinliği, gündelik hayatın yükleriyle ve tarihsel bağlamın baskısıyla iç içe geçiyor, böylece özel olan ile düşünsel olan arasındaki geçirgenlik belirginleşiyor. Kitap, edebiyat ile yaşam arasındaki sınırların sürekli yeniden tanımlanıyor olduğunu hissettiriyor ve okuru, büyük bir yazarın arkasındaki görünmeyen emeği, duygusal emeği ve süreklilik talebini fark etmeye çağırıyor.

‘Tolstoy ve Tolstaya: Mektuplarla Bir Hayatın Portresi’ (‘Tolstoy and Tolstaya: A Portrait of a Life in Letters’), özel hayatın mahremiyeti ile kamusal üretimin gerilimini birlikte ele alıyor ve edebi metnin, ev içi emek ve duygusal dayanıklılık olmadan var olamıyor olduğunu sezdiriyor. Tolstoy’un idealleri ile Tolstaya’nın somut yaşam gerçekliği arasında kuruluyor olan bu ilişki, modern yazarlık mitinin arka planındaki insanî kırılganlığı açığa seriyor ve biyografinin, düşünce tarihine kişisel tanıklıklar üzerinden yeni bir derinlik kazandırıyor. Bu yaklaşım, mektubun hem tarihsel belge hem de etik bir yüzleşme alanı olarak işlev görüyor olduğunu bile düşündürüyor.

Künye: Lev Tolstoy, Sofia Tolstaya – Tolstoy ve Tolstaya: Mektuplarla Bir Hayatın Portresi, derleyen: Andrew Donskov, çeviren: Özge Özdemir, İletişim Yayınları, mektup, 595 sayfa, 2025

Lev Nikolayeviç Tolstoy – Sanat Nedir ve Edebiyat Üzerine Yazılar (2022)

Tolstoy’un sanat ve edebiyatı irdelediği harikulade metinleri bu kitapta.

Kitap, bu büyük yazarın çağının sanatını yakından izleyen ve toplumcu sanatın ilk örneklerini saptayan bir düşünür olduğunu ortaya koyuyor.

Tolstoy estetik ve sanat tarihi üzerine düşüncelerini ‘Sanat Nedir?’ adlı çalışmasında bir senteze ulaştırmıştı.

Bu çalışmada sanatın halk kökenlerinden kopması, zengin sınıfın ve onun emrine giren kilisenin eğlencesi haline gelmesi, anlaşılmaz bir dekadanlığa doğru sürüklenmesi anlatılır.

Tolstoy’a göre çağdaş sanat illüzyon ve efekt sanatı haline gelmiştir ve bundan uzak durabilen, kendisi dahil, çok az sanatçı vardır.

Dostoyevski, Dickens gibi sanatçılar bunun ender örneklerini verebilmiştir.

Bu çalışma dini içeriğinden dolayı çarlık döneminde yasaklanmış, Sovyet döneminde de göz ardı edilmiş olmasına rağmen uluslararası etki yarattı.

Tolstoy’un ‘Sanat Nedir?’ dışındaki sanat ve edebiyat yazıları, Shakespeare mitinin çürütülmesinden, Maupassant eleştirisinden, halk için sanatın ve yayıncılığın nasıl yapılacağına dair çözümlerin önerilmesine kadar uzanır.

Bu yazılarda Tolstoy’u çağının sanatını yakından izleyen ve toplumcu sanatın ilk örneklerini saptayan bir düşünür olarak görürüz.

Künye: Lev Nikolayeviç Tolstoy – Sanat Nedir ve Edebiyat Üzerine Yazılar, çeviren: Sabri Gürses, Alfa Yayınları, sanat, 480 sayfa, 2022

Sophie Laffitte – Tolstoy ve Çağdaşları (2016)

Bir biyografi veya teorik bir denemeden ziyade, Tolstoy fenomenini yeniden irdeleyen ilginç bir çalışma.

Tolstoy’u hem Rus edebiyatının büyük ustaları Turgenyev, Dostoyevski ve Çehov’la karşılaştıran hem de Tolstoy’un karşıtları Gorki ve Lenin’in yazara dair tutumlarını aydınlatan sağlam bir kaynak.

Künye: Sophie Laffitte – Tolstoy ve Çağdaşları, çeviren: Selahattin Bağdatlı, Alfa Yayınları

Lev Nikolayeviç Tolstoy – Sivastopol Öyküleri (2016)

Genç bir topçu astsubayı olarak Sivastopol Cephesi’nde savaşmış Tolstoy’dan, bu savaşın görkemli bir tasvirini yapan öyküler.

Yazarın edebi yolculuğunda önemli bir noktayı temsil eden öykülerin bu baskısına, dönemin kapsamlı bir kronolojisi, David McDuff imzalı bir sonsöz ve öykülere dair harikulade görseller eşlik ediyor.

Künye: Lev Nikolayeviç Tolstoy – Sivastopol Öyküleri, çeviren: Ergin Altay, İletişim Yayınları

Lev Nikolayeviç Tolstoy – Sahte Para Kuponu (2020)

Tolstoy öylesine büyülü bir yazar ki, ondan ne okusak bizi etkiliyor.

‘Sahte Para Kuponu’ da, yazarın son dönem öyküleriyle torununa yazdığı bir masaldan oluşan, böylesine harika kitaplardan.

Viktor Şklovski’nin önsözü ve Isaiah Berlin’in sonsözüyle ayrıca zenginleşen kitapta, Tolstoy’un kitaba adını veren öyküsünün yanı sıra, ‘Fakir İnsanlar’, ‘Düşümde Ne Gördüm’, ‘Çocukluğun Gücü’, ‘Yolcuyla Sohbet’, ‘Yabancı ve Köylü’, ‘Bereketli Topraklar’ ve ‘Kurt’ adlı eserleri yer alıyor.

Öyküler, ağırlıklı olarak kötülüğün iyilik sayesinde yok edilebileceği ana temasını işliyor.

Yazar, küçük bir suçun tıpkı kartopunun çığa dönüşmesi gibi büyük bir felakete yol açabildiğini kendine has kurgusu ve okuru etkisi altına alan sade üslubuyla anlatıyor.

Öyküler ayrıca, dönemin Rus toplumu ile ülkedeki siyasi ve fikri çalkantılar hakkında okuruna fikir de veriyor.

Künye: Lev Nikolayeviç Tolstoy – Sahte Para Kuponu, çeviren: Varol Tümer, İletişim Yayınları, öykü, 191 sayfa, 2020

Lev Nikolayeviç Tolstoy – Öyküler (2016)

Okurunu, Tolstoy’un dehasına bir kez daha tanık olmaya davet eden, yazarın zenginlik ve yoksulluk, mutluluk ve keder, doğa ve sanat gibi evrensel temalar etrafında gelişen öykülerini bir araya getiren nitelikli bir kitap.

Sekiz öyküden oluşan kitapta, Tolstoy’un ünlü hikâyelerinden Efendi ve Uşağı da yer almakta.

Künye: Lev Nikolayeviç Tolstoy – Öyküler, çeviren: Mehmet Özgül, İletişim Yayınları

Lev Nikolayeviç Tolstoy – Savaş ve Barış (2010)

Tolstoy, dev eseri ‘Savaş ve Barış’ta, bilindiği gibi Napoleon’un Rusya’yı işgal edişini hikâye ediyor. Roman, bu işgali çok yönlü ve yetkin bir üslupla işlemesi kadar, Rus toplumuna dair ayrıntılı ve mükemmel gözlemler barındırmasıyla da dikkat çekiyor.

Rostov ve Bolkonik ailelerinin kaderleri etrafında 19. yüzyılın ilk çeyreğinde Rus toplumunun bir tablosunu çizen yazar, diğer yandan da 1800’lerin Rusya askeri tarihini anlatıyor.

Prens Andrey Bolkonski, Nataşa Rostov, Piyer Bezuhov, Anatoliy Kuragin ve Yelena Kuragin gibi, hepsi birbirinden canlı ve çarpıcı şekilde tasvir edilmiş karakterler arasındaki karmaşık ilişkiler, Napoleon’un işgaliyle başa çıkmaya çalışan bir ülkenin mücadelesi ekseninde hikâye ediliyor.

Dünya edebiyatının bu dev isminin dev romanı, Zeki Baştımar ve Nâzım Hikmet’in muhteşem çevirileriyle Türkçede.

Künye: Lev Nikolayeviç Tolstoy – Savaş ve Barış, çeviren: Zeki Baştımar ve Nâzım Hikmet, Can Yayınları, roman, 2 Cilt, 1704 sayfa

Lev Nikolayeviç Tolstoy – Savaş ve Barış (2010)

Son zamanlarda büyük ilgi çeken çizgiroman uyarlamalarına, Rus edebiyatının büyük kalemlerinden Tolstoy’un, dolu dolu beş senesini alan ‘Savaş ve Barış’ romanı da dâhil oluyor.

Bu romanında, Rostov ve Bolkonski ailelerinin kaderleri etrafında 19. yüzyılın ilk çeyreğinde Rus toplumunun tablosunu çizen Tolstoy, aynı zamanda 1805-1812 dönemi Rusya askeri tarihini anlatıyor.

Roman, bir yandan Prens Andrey Bolkonski, Nataşa Rostov, Piyer Bezuhov, Anatoliy Kuragin ve Yelena Kuragin gibi dikkat çeken karakterleri arasındaki karmaşık ilişkileri, öte yandan tüm bu ilişkilere yoğun şekilde etki edecek Napoleon’un Moskova’ya saldırısını hikâye ediyor.

Künye: Lev Nikolayeviç Tolstoy – Savaş ve Barış, çizer: Thomas Campi, uyarlama: Frederic Bremaud, çeviren: Ulaş Candaş ve Murat Yurdakul, NTV Yayınları, çizgiroman, 104 sayfa

Lev Nikolayeviç Tolstoy – Hacı Murat (2009)

Büyük Rus yazarı Lev Nikolayeviç Tolstoy’un 1896-1904 yılları arasında yazdığı ‘Hacı Murat’ yazarın olgunluk dönemi eserlerinden kabul edilir.

On dokuzuncu yüzyılın Kafkas halkları arasında efsaneleşen Şeyh Şamil’le çekişen Hacı Murat’ın hikâyesini kaleme alan Tolstoy, zayıflıklarının ve gücünün farkında olan bir kahramanı anlatıyor.

Hacı Murat yurt edinme, hayata tutunma, bağımsızlık, tutsaklık, ihanet ve iktidar sarmalında biçimlenen bir davanın kahramanıdır.

Rus Çarı I. Nikolay ile dağlı halkların önderi Şeyh Şamil arasında fark görmeyen Tolstoy romanında, dağların gözüpek savaşçısı Hacı Murat’ın, Çar ve Şeyh Şamil’le mücadelesini ve trajik sonunu hikâye ediyor.

Künye: Tolstoy – Hacı Murat, çeviren: Günay Çetao Kızılırmak, İmge Kitabevi, roman, 159 sayfa

Lev Nikolayeviç Tolstoy – İlkgençlik (2015)

Tolstoy’un yirmili yaşlarında yazdığı, otobiyografik yönleri ve karakter çizimleriyle dikkat çeken Çocukluk, İlkgençlik, Gençlik üçlemesinin ikinci romanı.

Kendi hayatından yola çıkan büyük yazar, varlıklı bir ailenin oğlu olan Nikolenka’nın iç dünyasını, manevi gelişimini göz alıcı tasvirlerle ortaya koyuyor.

Künye: Lev Nikolayeviç Tolstoy – İlkgençlik, çeviren: Ayşe Hacıhasanoğlu, İş Kültür Yayınları