Yılmaz Aysan – ’68 Afişleri (2008)

Yılmaz Aysan, ’68 Afişleri’nde, ODTÜ Devrimci Afiş Atölyesi ile bu birimin dönemin siyasî havasını çok iyi işleyen afişlerinin öyküsünü anlatıyor.

ODTÜ’nün bu olağanüstü yaratıcı birimi, 1968-70 döneminde yeni bir afiş stili geliştirerek, o güne kadar profesyonel afiş tasarımcıları ve reklamcıların tasarım tekelinde olan ve ticari matbaalara bağımlı olan afiş sanatında güçlü bir kopuş yaratmıştı.

Aysan’ın, söz konusu atölyenin kuruluşunda ve gelişmesinde önemli roller oynamış, orada bizzat çalışmış Ahmet Sönmez, Ali Artun, Ertuğrul Kürkçü, Hasan Barutçu ve Sait Kozacıoğlu’nun tanıklıklarına yer veren bu çalışması, o dönem üretilen afişlerden şahane örnekler de barındırıyor.

  • Künye: Yılmaz Aysan – ’68 Afişleri, Metis Yayınları, sanat, 157 sayfa

Uğur Tanyeli – Yıkarak Yapmak: Anarşist Bir Mimarlık Kuramı İçin Altlık (2017)

Uğur Tanyeli, mimarlık kuramına önemli katkılar sunan yeni kitabında, mimarlık bilgi alanındaki egemen iktidar yapılarını, yani mimarlık söylemlerini, önyargılarını, stereotiplerini ve inançlarını sorunsallaştırıyor.

Tanyeli’nin burada hesaplaştığı ikinci husus ise, mimarlık söylemlerindeki gizli totalitarizm.

Yazara göre, mimarlık düşüncesinin çoğu metninde, dünyanın kişisel bir beceriyle cennet kılınabileceği gibi totaliteryen bir beklentiden söz edilir.

Mimara fırsat verilirse, tüm sorunlarımızı rasyonel mesleki kavrayışıyla çözeceği inancının beyhude olduğunu düşünen Tanyeli, böyle bir inancın, örtük bir biçimde siyasal iktidarların diktatoryel tutumuna su taşıdığını söylüyor. Çünkü mimarın tasarımsal iktidarı ile siyasal yöneticinin toplum mühendisliği yapma iktidarı arasındaki mesafe çok kısadır ve her ikisi de toplumsallık üzerinde kurulması amaçlanan bir diktaya işaret etmektedir.

Kitabın öne çıkan kimi konularını şöyle özetleyebiliriz:

  • Mimarlık düşüncesinin altmetni olarak totalitarizm,
  • Yenilik, icat, yaratıcılık ve diğer mimarlık mucizeleri,
  • Mimarlıktaki kutsallık illüzyonları,
  • Anarşist mimarlığın imkânları…

Künye: Uğur Tanyeli – Yıkarak Yapmak: Anarşist Bir Mimarlık Kuramı İçin Altlık, Metis Yayınları, mimari, 376 sayfa

Kolektif – Dünyanın Teni: Merleau-Ponty Felsefesi Üzerine İncelemeler (2017)

Maurice Merleau-Ponty, Kıta Avrupası felsefesinin en zengin alanlarından estetik, ontoloji, çevre etiği ve feminist felsefeye özgün ve eleştirel katkılar sunmuş bir düşünür.

İlk baskısı 2001’de yapılan, şimdi de güncellenmiş basımıyla yeniden yayımlanan bu çalışma da, Türkiyeli okur için Merleau-Ponty’nin düşüncesinin serimleyen, düşünür hakkında kapsamlı bir çalışma.

Kitap ilk yayımlandığında hem akademide Merleau-Ponty’ye ilgiyi artırmış hem de sanat çevrelerinde yeniden yorumlanmıştı.

Kitaba katkıda bulunan yazarlar, Merleau-Ponty’nin ‘Algının Fenomenolojisi’ ve ‘Görünür ve Görünmez’ gibi iki temel metninden yola çıkarak:

  • Algı sorunsalı,
  • Kuramsal bilgi,
  • Algısal deneyim,
  • Başkası ve aşkınlık,
  • Cogito,
  • Algısal inanç,
  • Zamansallık düşüncesi ve düşüncenin zamansallığı,
  • İkilik,
  • Ten,
  • Tepegöz
  • Ve Tin gibi, Merleau-Ponty düşüncesinin öne çıkan konu ve kavramlarını yoğunlaşıyor.

Kitapta yazıları bulunan isimler ise şöyle:

Erdem Gökyaran, Ömer Aygün, Merve Rümeysa Tapınç, Gülcevahir Şahin Granade, Zeynep Savaşçın ve Emre Şan.

  • Künye: Kolektif – Dünyanın Teni: Merleau-Ponty Felsefesi Üzerine İncelemeler, hazırlayan: Zeynep Direk, Metis Yayınları, felsefe, 264 sayfa

Kolektif – İktidarın Şiddeti (2014)

‘İktidarın Şiddeti’ne katkıda bulunan yazarlar, AKP’nin neoliberal sistemle harmanlanmış İslamcı politikalarını tarih, sınıf ve toplumsal cinsiyet bağlamında ele alıyor.

Partinin iktidara gelişini, 1980 darbesi ve ardından yaşanan gelişmeleri merkeze alarak irdeleyen makaleler, uzlaşmaz gibi görünen bireycilik ve cemaatçiliğin AKP döneminde nasıl bir araya getirildiği, partinin hukuk sisteminde yaptığı değişiklikler, AKP’li yıllarda muhafazakâr milliyetçi politika tercihlerinin liberal değerlerle sentezlenmesi, İslamcı burjuvazinin demokrasiyle sınavı ve AKP’nin sosyal politikalar ve toplumsal cinsiyet meselesindeki rolünü tartışıyor.

  • Künye: Kolektif – İktidarın Şiddeti, hazırlayan: Simten Coşar ve Gamze Yücesan-Özdemir, Metis Yayınları, siyaset, 284 sayfa

Keller Easterling – Devletdışı Güç (2017)

Bu kitap, modern şehir hayatının vazgeçilmezi altyapıyı, bir iktidar mekânı olarak tanımlayıp irdelemesiyle dikkat çekiyor.

Keller Easterling, genelde ulaşım, iletişim ya da kamu hizmetlerinin fiziksel ağlarının bütünü olarak bildiğimiz “altyapı”yı, elimizde tuttuğumuz elektronik cihazlardan uydulardan yayılan dalgalara uzanan, gündelik hayatın tüm mekânını yöneten kurallar bütünü olarak irdeliyor.

Kitap, altyapı hizmetlerinin bünyesinde hangi iktidar organizasyonlarını barındırdığını mobil telefonlardan nakliye ağlarına ve serbest bölge sistemine uzanan farklı örnekler üzerinden gözler önüne sermesiyle önemli.

Yazar ayrıca, altyapı ağları üzerinden dayatılan iktidarla nasıl mücadele edebileceğimizi de tartışıyor.

  • Künye: Keller Easterling – Devletdışı Güç, çeviren: Şahika Tokel, Metis Yayınları, siyaset, 256 sayfa

Cihan Aksan ve Jon Bailes (haz.) – Güçlünün Silahı (2014)

Farklı yazarların katkıda bulunduğu ‘Güçlünün Silahı’, Amerikan devlet terörünü masaya yatırıyor.

Gilbert Achcar, Judith Butler, Noam Chomsky, Richard A. Falk ve Edward S. Herman gibi önemli isimlerin yazılarının yer aldığı kitap, Amerika’nın terör uygulamalarını uluslararası hukuk ve insan hakları, ahlak, meşruiyet ve sorumluluk bağlamında irdeliyor.

Kitapta Amerika’nın işkence terörü, medyada terör imgesi, terörizm araştırmaları ve akademi, uluslararası finans kuruluşları ve terör ekonomisi, ABD militarizminin yönlendirme gücü, İsrail devlet terörüne ABD desteği ve ABD’nin Latin Amerika’daki terör faaliyetleri tartışılıyor.

  • Künye: Kolektif – Güçlünün Silahı, hazırlayan: Cihan Aksan ve Jon Bailes, çeviren: Serap Arslanpay, Metis Yayınları, siyaset, 265 sayfa

Heinrich Geiselberger (haz.) – Büyük Gerileme (2017)

Farklı ülkelerden, alanında uzman 15 yazarın katkıda bulunduğu, dünyanın değişik yerlerinde sağ popülist siyasetlerin yükselişe geçmelerinin altındaki saikleri açıklığa kavuşturan ufuk açıcı bir çalışma.

Bugün yaşadığımız darboğaza, 1990’lı yıllarda küreselleşme hakkında yürütülen tartışmalara uzanarak bakan kitap, hem bu durumu yaratan etkenleri analiz ediyor hem de gelecek yıllarda olabileceklere dair öngörülerde bulunuyor.

  • Sağ popülizmin yükselişe geçişinin ardındaki sosyolojik ve ekonomik nedenler neler?
  • Bu süreçte alt sınıflar ile orta sınıflar arasında bir ittifaktan bahsedilebilir mi?
  • Alınmaya çalışılan önlemler gerçekte kimleri ve neleri korumaya yönelik?
  • Ekonomik ve sosyal politikaların yabancı ve göçmen düşmanlığıyla nasıl bir ilişkisi var?
  • Ve her şey bir yana, bütün bu olup bitenler aslında neoliberal kapitalizmin büyük ve ertelenemez krizi anlamına mı geliyor?

Bu ve benzeri birçok soruyu yanıtlayan kitap, yaşadığımız dönemin nitelikli ve derli toplu bir analizini yapmasıyla her kitaplıkta bulunmayı fazlasıyla hak ediyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Zygmunt Bauman, Nancy Fraser, Slavoj Žižek, Bruno Latour, Arjun Appadurai, Donatella della Porta, Eva Illouz, Ivan Krastev, Paul Mason, Pankaj Mishra, Robert Misik, Oliver Nachtwey, César Rendueles, Wolfgang Streeck ve David Van Reybrouck.

  • Künye: Kolektif – Büyük Gerileme, hazırlayan: Heinrich Geiselberger, çeviren: Merisa Şahin, Aslı Biçen, Ahmet Nüvit Bingöl ve Orhan Kılıç, Metis Yayınları, siyaset, 232 sayfa

Carl-Johan Vallgren – Denizadamı (2014)

Carl-Johan Vallgren, bir süre önce Türkçede yayınlanan ‘Bir Garip Aşk Öyküsü’nde, bir hilkat garibesi olmasının yanı sıra olağanüstü güçlere de sahip Herkül adlı karakterinin sıra dışı yaşamını hikâye etmişti.

Vallgren ‘Denizadamı’nda da, yine sert ama güzel bir hikâyeyle karşımıza çıkıyor.

Ailelerinin ihmal ettiği Nella ve kardeşi Robert, kendileri yaşındaki diğer çocukların acımasız hırpalamalarına da maruz kalmıştır.

Şimdi iki kardeşin tek derdi, bu insafsız dünyadan bir çıkış yolu bulmaktır.

Nella ve Robert, bu zorlu arayışta hem kardeş sevgisinin olağanüstülüğüne tanık olacak hem de beklenmedik ihanetleri de yaşayacaklardır.

  • Künye: Carl-Johan Vallgren – Denizadamı, çeviren: Ali Arda, Metis Yayınları, roman, 225 sayfa

Paul Veyne – Tarih Nasıl Yazılır? (2014)

Paul Veyne’in ‘Tarih Nasıl Yazılır?’ı, tarih epistemolojisi alanına önemli bir katkı.

Yazar burada, tarihin kapsamına giren olay ve belge, doğa ve tarih, tarihin tutarsızlığı, olaysal olmayan tarih mefhumu, hangi olguların tarihsel olduğu, tarihte olay örgüsü, tarihsel nominalizm ve tarihsel betimleme sorunu gibi pek çok konuyu irdeliyor.

Ayrıca Thukydides’ten Max Weber ve Marc Bloch’a varıncaya dek bu alana katkıda bulunmuş isimlerin görüşlerini analiz ediyor.

Annales Okulu ve Alman tarihselciliği akımlarını eleştirel bir gözle yorumlayan Veyne, Michel Foucault’nun yirminci yüzyıl tarihyazımına getirdiği katkıları da tartışmakta.

Kitabın kapağı da harikulade.

Künye: Paul Veyne – Tarih Nasıl Yazılır?, çeviren: Nihan Özyıldırım, Metis Yayınları, tarih, 424 sayfa

John Gribbin – Schrödinger’in Yavru Kedileri (2008)

John Gribbin, oldukça ilgi çeken ve geniş bir okur kitlesine ulaşan ‘Shrödinger’in Kedisinin Peşinde’den on yıl sonra, ‘Shrödinger’in Yavru Kedileri’ ile kuantum konusuna kaldığı yerden devam ediyor.

Gribbin ilk kitabında, kuantum kuramının tarihsel gelişimine odaklanmıştı.

Şimdi ise, yine kendine has esprili üslubuyla, alanın güncel meselelerini gözüne kestiriyor.

Yazar kuantum bilgilerimizi güncelliyor, sonra bize bazı bilmeceler soruyor ve bunları yapamayacağımızı görünce de onları teker teker açıklıyor.

  • Künye: John Gribbin – Schrödinger’in Yavru Kedileri, çeviren: Nedim Çatlı, Metis Yayınları, bilim, 290 sayfa