Kategori: Deneme

Federico Garcia Lorca – Konuşmalar (2009)

‘Konuşmalar’a, Federico Garcia Lorca’nın şiir, tiyatro, resim, müzik, halk şarkıları, ninniler hakkında görüşlerini yansıtan konuşmaları yer alıyor.

Lorca 1922-1935 arasında İspanya’nın ve Amerika’nın çeşitli şehirlerinde, İspanyol sanatının önemli kültürel değerlerini yeniden canlandırmak ve yaymak; şiirlerinde ve tiyatro eserlerinde ima ettiği estetik fikirlerini ifade etmek ve yaratım sürecini açıklamak için konferanslar verdi.

Zamansız ölümü birçok çalışmasını yarım bıraktığı gibi, bu konuşmaları derleyip yayına hazırlamasını da engelledi.

Fakat ölümünden sonra kardeşeri, dostları ve yayımcıları, geride bıraktığı her bir satırı kurtarıp okurlarına iletmeye çalıştı.

İşte bu derleme, böylesi bir çabanın ürünü olarak elimizde duruyor.

Derleme özellikle, Lorca’nın şiir konusundaki düşüncelerindeki değişimi detaylı bir biçimde göstermeleriyle ilgi çekiyor.

  • Künye: Federico Garcia Lorca – Konuşmalar, çeviren: Suna Kılıç, Alef Yayınları, deneme, 196 sayfa

Esra Yalazan – Yasemin Mürekkebiyle (2009)

‘Yasemin Mürekkebiyle’ isimli elimizdeki eser, Esra Yalazan’ın hayatı ve edebiyatı konu edinen denemelerinden oluşuyor.

Bir gazetenin iş ve yönetimle ilgili ekinde yazılar kaleme alan Yalazan, bu kitapta, edebiyat dünyasından isimler ve eserler kadar, insanı ilgilendiren birçok konuyu da irdeliyor.

Sait Faik, Le Clézio, Dvorjak, Nâzım Hikmet, Marquez, Marguerite Yourcenar, Hrant Dink, Romain Gary, Miguel de Unamuno, Tolstoy, Marcel Aymé, André Gorz, İlhan Berk, Eduardo Galeano; ‘Aylak Adam’, ‘İklimler’ ve ‘Kâtip Bartleby’, Yalazan’ın denemelerine konu olan yazarlar ile eserlerden birkaçı.

Yazar ayrıca, insanın hayatını etkileyen farklı ruh hallerini de denemelerinde işliyor.

  • Künye: Esra Yalazan – Yasemin Mürekkebiyle, Helikopter Yayınları, deneme, 175 sayfa

Ferdi Bişkin – Kitap, Kahve, Kırmızı Kalem (2015)

Kahve sohbetlerine renk katacak, bilimsel olaylar ve kitaplarla ilgili, toplam 185 hikâye.

Elektrikli otomobilin gelişimi neden engellendi?

Bir asırdır yanan ampulün sırrı ne?

Hangi makine The Turk adıyla anılıyordu?

Kaybolan bir polisiye yazarı, on bir gün boyunca neler yaşadı?

Bu ve buna benzer, ilginç mi ilginç pek çok öykü, burada.

  • Künye: Ferdi Bişkin – Kitap, Kahve, Kırmızı Kalem, Elma Yayınları

Kolektif – Düşünceler Sözleşince (2009)

Osman Torun’un hazırladığı ‘Düşünceler Sözleşince’, genç okurlar için günümüz Türkiyeli yazarlardan seçilmiş denemeler sunuyor.

Deneme türünün, Türkiye’deki gençlik edebiyatı içinde kendisine henüz sağlam bir yer edinememiş olduğu gerçeği düşünüldüğünde, antolojinin bu anlamda önemli bir boşluğu doldurduğunu söyleyebiliriz.

Türkiye deneme edebiyatının bugünkü önemli elli dört yazarından seçilmiş ürünleri barındıran elimizdeki nitelikli antoloji, gençleri denemeyle tanıştırmayı, onlara bu eleştirel, sorgulayıcı, ufuk açan türü sevdirmeyi amaçlıyor.

Antolojiye alınan denemeler, gençlerin ilgi alanları, değerleri ve gençlik dönemi özellikleri dikkate alınarak seçilmiş.

  • Künye: Kolektif – Düşünceler Sözleşince, hazırlayan: Osman Torun, Kelime Yayınları, antoloji, 232 sayfa

Osman Çutsay – Öfke (2015)

Türkiye’nin son dönemdeki dönüşümünde edebiyat, şiir ve sanatın nasıl bir rol üstlendiğini, belli başlı aktörler üzerinden tartışan denemeler.

Enver Gökçe’yi doğuran siyasi ve toplumsal koşullar; İsmet Özel’in bir devrimci ve İslamcı şair olarak portresi ve 1980’lerde sanat pratikleriyle solun ilişkisi, Osman Çutsay’ın eleştirel bir bakışla irdelediği kimi konular.

  • Künye: Osman Çutsay – Öfke, Beyaz Baykuş Yayınları

Hasan Hüseyin Yalvaç – Şair Sözü Yalan Değildir (2009)

‘Şair Sözü Yalan Değildir’, şair ve yazar Hasan Hüseyin Yalvaç’ın 2003-2008 arasında kaleme aldığı denemelerini bir araya getiriyor.

Türkiye edebiyatında yeni üretimlerin gerekliliği; edebiyat yarışmaları; kültür emperyalizmi; ulusal kimlik ve edebiyat; yazarlık ve eylem ilişkisi; edebiyatta özgür irade ve Anadolu’da edebiyat ve sanat, denemelerde ele alınan konulardan birkaçı.

Yalvaç, kitaba adını veren denemesinde ise, Fuzulî’nin “Ger derse ki Fuzulî güzellerde vefa var / Aldanma ki şair sözü elbette yalandır” dizelerine itiraz ediyor.

Yalvaç, dünyaya karşı sorumluluk duyan aydın şairlerin, kaleme aldıkları ürünlerinde yalancı olamayacaklarını söylüyor.

  • Künye: Hasan Hüseyin Yalvaç – Şair Sözü Yalan Değildir, Sone Yayınları, deneme, 160 sayfa

İzzet Memi – Açık Ruh Ameliyatı (2015)

Bir doktor olarak hastalarına şifa dağıtan İzzet Memi, bu sefer kendisiyle derinlemesine bir yüzleşmeye girerek, ruhunu ameliyat masasına yatırıyor.

Yazar bu yüzleşmeye, fikirlerimizin yuvalandığı ve kimi zaman değişime direnç gösteren beyinden başlayarak duyguların şekillendiği kalbe, lezzeti simgeleyen mideye ve hayatın yükünü çeken ayaklara uzanıyor.

  • Künye: İzzet Memi – Açık Ruh Ameliyatı, Butik Yayınevi

Robert Moor – Patikalar Üzerine (2018)

Robert Moor’da bu kitabın ilk nüveleri, 2009 yılında yaptığı bir yürüyüşte, ayaklarımızın altında yatan yolların, patikaların neler olabileceği ve bizi nereden alıp nereye götürdüğü üzerine düşünürken ortaya çıktı.

‘Patikalar’, dünyayı gezmiş Moor’un, tarihte unutulup gitmiş Cherokee parkurlarından devasa karınca patikalarına, kıtaları birbirine bağlayan yürüyüş yollarından otobanlara, internet ağlarından göç yollarına, hem insanların hem de hayvanların inşa etmiş olduğu patikaları bilim, tarih, felsefe, doğa ve bilgelik perspektifli bir bakışla irdelediği yazılarını sunuyor.

Moor bunu yaparken de, insanların ve hayvanların dünya üzerindeki yolculuğunun kıtaları aşacak seviye ve yoğunluğa nasıl ulaştığını, insanın doğa ve teknolojiyle kurduğu ilişkinin bizzat doğanın kendisini nasıl dönüştürdüğünü ve kişisel olarak her birimizin kendi yaşam patikalarımızı nasıl inşa ettiğimizi irdeliyor.

Bu ağların hem insanı hem de dünyayı anlamamız konusunda bize nasıl yardımcı olduğu üzerine düşünmek isteyenler bu kitabı muhakkak edinmeli.

  • Künye: Robert Moor – Patikalar Üzerine: Bir Keşif, çeviren: Burcu Halaç, Kolektif Kitap, deneme, 384 sayfa, 2018

Antonin Artaud – Tarahumaralar Ülkesine Yolculuk (2015)

Istırap ile düşünceyi harmanlayan, acı çekmeyi destana dönüştüren Antonin Artuad’dan, bir Kızılderili kabilesi olan Tarahumaraların arasında geçirdiği günlerin görkemli dökümü.

Başta medeniyet olmak üzere, Batı düşüncesi ve kültürü, değerler, ahlak, eril ve dişil güçler, zaman ve mekân üzerine yeniden düşünmek için.

  • Künye: Antonin Artaud – Tarahumaralar Ülkesine Yolculuk, çeviren: Bahadır Gülmez, Everest Yayınları

Pierre Assouline – Rosebud: Biyografi Parçacıkları (2009)

Pierre Assouline, çoğu yaşamöykülerinden oluşan yirminin üzerinde kitaba imza attı.

Henri Cartier Bresson, Georges Simenon ve Hergé, yazarın biyografilerini kaleme aldığı isimlerden birkaçı.

Assouline’in, ‘Yurttaş Kane’de de geçen bir metafor olan, “Rosebud” ise “gül tomurcuğu” anlamına geliyor.

“Otuz yılı aşkın bir süredir herkeste bu rosebud’ı arıyorum” diyen yazar, bu denemelerinde, Rudyard Kipling, Henri Cartier-Bresson, Paul Celan, Jean Moulin, Lady Diana Spencer, Picasso, Pierre Bonnard gibi isimlerde saklı olan “rosebud”ı, kendisinin deyimiyle “Bizi başkalarına ifşa ederek ele veren o önemsiz şeyi” açığa çıkarmayı amaçlıyor.

  • Künye: Pierre Assouline – Rosebud: Biyografi Parçacıkları, çeviren: Elif Gökteke, Yapı Kredi Yayınları, deneme, 159 sayfa