Kategori: Deneme

Oğuz İnel – Düşünmek Üzerine Düşünmek (2009)

‘Düşünmek Üzerine Düşünmek’te, Oğuz İnel’in, felsefenin yol göstericiliğinde, düşünmek ve düşünce konulu eleştirel denemelerinden oluşuyor.

Üniversitede onlarca yıl öğretim üyeliği yapmış İnel, eğitimcileri de, öğrencilere bir şeyler öğrettiklerini sanırken, aslında asli görevleri olan “düşünmeyi” doğru bir şekilde öğretemediklerini söylüyor ve böylece özeleştirisini yapmayı da ihmal etmiyor.

İnel kolay anlaşılabilir bir üslupla, düşünce tarihinin önemli kaynaklarından yola çıkarak, bazı temel düşünme yöntemleri üzerinde duruyor ve bazı yaygın düşünce hatalarına odaklanıyor; ayrıca, çoğu kişinin hayatında önemli yer tutan kavramları eleştirel bir bakışla değerlendiriyor.

  • Künye: Oğuz İnel – Düşünmek Üzerine Düşünmek, Sobil Yayıncılık, deneme, 168 sayfa

Abidin Dino – Toplu Yazılar (2018)

Çok yönlü sanatçılarımızdan Abidin Dino’nun yazılarını bir araya getiren elimizdeki derleme, Dino’nun sanat, kültür ve siyaset konularındaki fikirlerini sunuyor.

Kitabın en büyük katkısının, Dino’nun yıllar içinde gelişip dönüşen sanat anlayışını gözler önüne sermesi olduğunu diyebiliriz.

Kitapta, d Grubu’nun kuruluşu ve beraberinde getirdiği tartışmalardan sanatta yenilenmenin gerekliliğine, halk sanatının öneminden genç sanatçının ahlaki ve toplumsal sorumluluğuna,

Avrupa’da sanat faaliyetlerinden bizde sanatın gelişmesinin önündeki engellere, Orhan Veli’den İlhan Berk’e ve Mayakovski’ye kadar pek çok konu ve kişi ele alınıyor.

Dino’nun yazılarını ilgi çekici kılan bir husus da, yalnızca sanata içkin konularla değil edebiyat, roman, şiir, tiyatro, sinema ve mimari gibi zengin konulara odaklanmaları.

  • Künye: Abidin Dino – Toplu Yazılar, derleyen: Turgut Çeviker, Everest Yayınları, sanat, 904 sayfa, 2018

Ursula K. Le Guin – Lao Tzu: Tao Te Ching (2018)

2 bin 500 yıl önce yazılmış Lao Tzu’nun ‘Tao Te Ching’i, her iyi okur gibi Ursula K. Le Guin’in hayatını da etkilemiş bir kitap.

Üstelik bu etki, düşündüğümüzden daha fazla.

Le Guin’in bu kitapla yolu, babasının kütüphanesinde kesişmiş.

Babası ölmeden önce, bu kitabın cenazesinde okunacak bölümlerini işaretlemiş.

Le Guin de bu kitaptan çok etkilenmekle kalmamış, bu konuda babasının izinden giderek ‘Tao Te Ching’in öldüğünde cenazesinde okunacak bölümlerini de işaretlemiş.

Elimizdeki kitap ise, Le Guin’in bu klasik yapıta dair yorumlarından oluşmasıyla değerli.

Le Guin kitapta gözüne kestirdiği bölümleri alıyor ve onları kendi süzgecinden geçirerek bize yansıtıyor.

Le Guin, şöyle diyor:

“Tao Te Ching büyük dini metinler arasında en sevilesi olanıdır; eğlencelidir, keskindir, iyicildir, mütevazıdır, durdurulamaz bir taşkınlığı, tükenmez bir yenileyiciliği vardır. Tüm derin kaynaklar arasında suyu en berrak olanıdır. Aynı zamanda benim için en derin kaynaktır.”

Le Guin böylece, Tao Te Ching’in çağrıştırdıklarından yola çıkarak ruhun gıdası, susmak, olmamanın yararları, köklere dönmek, güç, bütünlük, şan ve şöhret, hayat aşkı, doğa, içgörü, basit olmak ve sürekli değişim gibi konuları kendine has bakış açısıyla yorumluyor.

  • Künye: Ursula K. Le Guin – Lao Tzu: Tao Te Ching (Yol’a ve Yol’un Gücüne Dair), çeviren: Bülent Somay ve Ezgi Keskinsoy, Metis Yayınları, deneme, 152 sayfa, 2018

Karin Karakaşlı – Cumba (2009)

‘Cumba’, Karin Karakaşlı’nın Agos gazetesinde 1996-2008 yılları arasında, aynı isimli köşesinde yayımlanan yazılarından bir seçki.

Karakaşlı, bundan on bir yıl önce, Hrant Dink’in teklifiyle başladığı Agos yazılarının, hayatının en önemli duraklarından biri olduğunu söylüyor.

“O Cumba’da büyüdüm sonraki zamanda. Önceleri cümlelerim daha kocamandı, şu ağız dolusu cinsinden. Pek de muzinpti üstelik. Derken öğrenmeye başladım.” diyen Karakaşlı, söz konusu yazılarının en beğendiklerinden yaptığı bir derlemeyle okurun karşısına çıkıyor.

1998’de öykü dalında Yaşar Nabi Nayır Gençlik Ödülü’nü kazanan Karakaşlı’nın, ikisi öykü, biri roman, diğeri de gençlik romanı olmak üzere, yayımlanmış dört kitabı bulunuyor.

  • Künye: Karin Karakaşlı – Cumba, Doğan Kitap, deneme, 258 sayfa

Mutlu Yeşiltepe – Çıplak Tene Tüylü Kazak (2015)

Türkiye’nin köklü radyolarından birinde uzun yıllardır program yapmakta olan Mutlu Yeşiltepe’den mizahla örülü metinler.

Yazar, gündelik hayatın içinde karşımıza çıkan gülünç veya trajikomik durumları, Türkiye insanının kendine has duygu dünyasını eğlenceli bir üslupla ele aldığı gibi, muhtelif konulardaki özlü sözlerini de okurlarıyla paylaşıyor.

  • Künye: Mutlu Yeşiltepe – Çıplak Tene Tüylü Kazak, Pupa Yayınları

Cem Şancı – Yalnızlık Doktorası (2015)

Cem Şancı’dan bir yalnızlık güzellemesi!

Yalnızlığa filozofların, sanatçıların, din adamlarının nasıl yaklaştığını irdeleyen kitap, yalnızlığın korkutucu bir deneyimden ziyade, insanın gelişimine katkıda bulunan bir yardımcı olduğunu öne sürüyor.

Tarihteki ünlü isimlerin öyküleri eşliğinde, yalnızlığın değerini ve getirilerini keşfetmek isteyen okura.

  • Künye: Cem Şancı – Yalnızlık Doktorası, Remzi Kitabevi

Adnan Binyazar – Ayna (2009)

‘Ayna’, denemeci ve romancı Adnan Binyazar’ın kimi yayımlanmış, kimi de ilk kez okurun karşısına çıkacak yazılarını bir araya getiriyor.

“Başta roman, öykü, eleştiri vb. bütün yazınsal türlerin özünde deneme estetiğinin yattığına inandığımdan, bu alanda okuyup yazmanın, kişiyi düşünsel yönden geliştireceği kanısındayım,” diyen Binyazar’ın kültür, şiir, okuma, eleştiri, yaratıcılık, eğitim gibi konulara eğilen denemeleri, bir sözcük veya bir kavramdan yola çıkarak, benzetmeler yoluyla bir okuma zenginliği sunuyor.

Örneğin Binyazar, elinde bir kırık ayna parçasıyla yaralı yüzüne bakmaya çalışan Abdullah üzerinden, toplumsal yaralarımızı gizleyen perdeleri ve önyargılarımızı irdeliyor.

  • Künye: Adnan Binyazar – Ayna, Pupa Yayınları, deneme, 317 sayfa

Mustafa Oğuz – Sevgi Bahçeleri Kurmak (2015)

Yüzünü karanlık yerine aydınlığa, kötülük yerine sevgiye, çirkin yerine güzele dönmüş denemeler.

Bizi, kin ve nefret bahçeleri yerine sevgi bahçeleri kurmaya davet eden Oğuz, güzel bir evrende yaşadığımızı, mutluluğun çağırdığımız noktada durduğunu; sevgi, yardımlaşma, iyilik ve kardeşlikle daha yaşanabilir bir dünya kurabileceğimizi söylüyor.

  • Künye: Mustafa Oğuz – Sevgi Bahçeleri Kurmak, Mum Yayınları

Elias Canetti – Sinek Azabı (2017)

Yazın alanında birbirinden farklı birçok çalışmaya imza atmış Elias Canetti, şimdi de farklı temalar üzerinden ilerleyen denemeleriyle karşımızda.

Aforizmalar, alıntılar ve hatıralardan oluşan bu kitabında Canetti, yalnızlık, ölüm, iktidar, dil, dürüstlük, Tanrı ve kötülük gibi, insanoğlunun evrensel sorunlarına odaklanıyor.

Kitaptan birkaç alıntı:

  • “Her sözcüğün şiddetle etkilediği bir kurbanı vardır; bazen düşünüyorum da, galiba bütün sözcüklerin kurbanıyım ben. Yakayı sıyırabildiğim kelimeler, sadece kâğıda aktarabildiklerim; bunlar beni sakinleştiriyor; bu sözcükleri kullanmama müsaade edilmiş gibi; ölüp gittiğim zaman, beni artık tahrik etmeyeceklerinden eminim, her ne kadar o zaman bile, hatta asıl o zaman var olacaklarsa da.”
  • “Bildiğim en aşağılık duygu, ezilenlere karşı duyulan tiksintidir; bu tiksinti ezilenlerin niteliklerinden yola çıkarak ezilmişliklerini mazur göstermeyi gerektirir. Pek yüce ve dürüst filozoflar bu duygudan uzak değildir.”
  • “Hiçbir yazı insanın kendini hakikaten açığa vurabileceği kadar gizli değildir.”
  • “Hiçbir becerisi olmayan insanları seve seve metheder, ama yetenekli birini gördüğünde tedbiri elden bırakmaz.”
  • “Tanrı’ya çaktırmadan uzun yıllar yaşamayı ummuştu.”
  • “Sen, ölümden sonra görmeyeceğin her şeyden korkuyorsun.”
  • “Adam o kadar kötü ki, kendi kulağı bile dilinden korkuyor.”
  • “Adlandırmak, insanın büyük ve ciddi tesellisidir.”
  • “Başarı tecrübenin ancak en küçük kısmıdır.”

Kitap, Canetti’nin özgün düşünsel ve dilsel maharetini ortaya koymasıyla öne çıkıyor.

  • Künye: Elias Canetti – Sinek Azabı, çeviren: Necati Aça, Sel Yayıncılık, deneme, 131 sayfa, 2017

Rabindranath Tagore – Gitanjali: İlahiler (2014)

“Benim şarkım süslerini üstünden çıkardı. O, elbiseden ve tezyînattan gururlanmaz.”

Böyle diyor Tagore, bir modern klasik olarak kabul edilen ‘Gitanjali’de.

Yapıtlarında yoksulların dertlerini paylaşan, evrensel insani değerleri savunan Tagore’u yeniden okumak için iyi fırsat.

Hem de şair başbakanlarımızdan Bülent Ecevit’in çevirisiyle.

  • Künye: Rabindranath Tagore – Gitanjali: İlahiler, çeviren: Bülent Ecevit, İş Kültür Yayınları