Kategori: Ekonomi

Mahfi Eğilmez – Tarihsel Süreç İçinde Dünya Ekonomisi (2018)

Mahfi Eğilmez elimizdeki dikkat çekici çalışmasında, dünya tarihindeki ekonomik olayları, devrimleri ve teorileri zengin bir bakışla irdeliyor.

Kitabı özgün kılan hususların başında, alışılmış ekonomi tarihi kitaplarının aksine, ekonomi tarihindeki her paradigma değişiminden sonra ortaya çıkıp dönemin ideolojisine dönüşmüş ekonomik fikirleri de açıklaması.

Kitapta,

  • Neolitik devrim ve üretime geçiş,
  • Antik dünyada ekonomik örgütlenme,
  • Yunan, Roma ve İslam ekonomisi,
  • Tarımsal artı,
  • Feodalitede tarım teknolojisinin ilerlemesi,
  • Kâğıt paranın Avrupa’da kullanılmaya başlanması,
  • Verginin yasaya bağlanması,
  • İngiltere ve Avrupa’da çevirme hareketi,
  • Aquinaslı Thomas ve İbn-i Haldun’un ekonomi görüşleri,
  • Coğrafi keşifler ve ticaretin dünyaya yayılması,
  • Doğu ekonomilerinin yükselişi,
  • Sanayi devrimi,
  • Avrupa ve kapitalizmin yükselişi,
  • 1873’teki uzun depresyonla başlayan krizler çağı,
  • Sosyalizmin meydan okuması,
  • Kapitalizmin küreselleşmesi,
  • Türkiye’nin dünya ekonomisindeki yeri,
  • Ve bunun gibi aydınlatıcı konular ele alınıyor.

Eğilmez, bu konuları irdelemekle yetinmiyor; aynı zamanda, Dünya ekonomisinin geleceğine dair kimi öngörülerde de bulunuyor.

  • Künye: Mahfi Eğilmez – Tarihsel Süreç İçinde Dünya Ekonomisi, Remzi Kitabevi, iktisat, 208 sayfa, 2018

 

Selim Soydemir ve Abdullah Akyüz – Sermaye Piyasası ve Borsa (2015)

Sermaye piyasası ve borsanın tarihini, kurumlarını, araçlarını ve işleyişini merak edenler için temel bilgiler ve analizler barındıran bir referans kitap.

Selim Soydemir ile Abdullah Akyüz’ün birlikte kaleme aldıkları çalışma bunun yanı sıra, Türkiye sermaye piyasasının son 33 yıllık döneminde etkili olmuş kişilerle yapılmış söyleşiler de barındırmakta.

  • Künye: Selim Soydemir ve Abdullah Akyüz – Sermaye Piyasası ve Borsa, Scala Yayıncılık

John Berger ve Jean Mohr – Yedinci Adam (2018)

İlk olarak 1975’te yayınlanan ‘Yedinci Adam’, Avrupa’daki göçmen işçinin yaşantısını ana çizgileriyle veriyor, bu yaşantı ile göçmen işçinin fiziksel ve tarihsel çevresi arasındaki ilişkiyi gösteriyor ve buradan yola çıkarak dünyanın şu andaki siyasal gerçekliğin güvenilir bir fotoğrafını çekiyor.

Jean Mohr’un birkaç yıllık emeği sonucu çekilen fotoğraflarla John Berger’in sözcüklerinden oluşan kitap, sosyoloji, ekonomi, röportaj, felsefe ve şiir gibi zengin alanda geziniyor.

‘Yedinci Adam’, 1973 yılı ile 1974 yılının ilk yarısında yazıldığı halde, yıllar geçtikçe gençleşen bir kitap.

Zira göçmen işçi sorunu bugün çok daha yakıcı bir olgu haline gelmiş durumda.

Kitabın yazıldığı dönemde Sovyetler Birliği henüz dağılmamıştı.

Bunun yanı sıra, Berger’in “ekonomik faşizm” olarak tanımladığı neoliberalizm denen küresel ekonomik düzen ortaya çıkmamış, fabrikalar da işçiler gibi göçmen olmaya başlamamıştı.

Bütün bunlar göz önünde bulundurulduğunda, ‘Yedinci Adam’ın güncelliğini hâlâ koruyan önemli bir kitap olduğunu söylemeliyiz.

  • Künye: John Berger ve Jean Mohr – Yedinci Adam: Avrupa’da Bir Göçmen İşçinin Hikâyesi, çeviren: Cevat Çapan, Metis Yayınları, siyaset, 248 sayfa, 2018

Metin Berk – Zoraki Bankacı Zorda (2015)

Birçok bankada üst düzey görevlerde bulunan Metin Berk, döneme damgasını vuran Sümerbank olayına da şahit olmuş bir isim.

Berk ayrıca, bu dönemde cezaevinde de yatmış, ardından kendisine açılan davalardan beraat kararı almış.

İşte Berk de bu kitabında, hayatını alt üst ettiği gibi, Türkiye ekonomisine de büyük darbe vuran o sürece dair anılarını okurlarıyla paylaşıyor.

  • Künye: Metin Berk – Zoraki Bankacı Zorda, Acar Bilgi Merkezi Yayınları

Osman Şenkul – Parahistoria (2015)

Günümüz ekonomisinde halen geçerliliğini koruyan pek çok uygulamanın kökeni nereye dayanır? Osman Şenkul’un Parahistoria‘sı, ekonomi tarihinin arka planını öyküleştirerek anlatıyor.

Paranın doğumu, devlet ve para ilişkisi, ilk gümrüklü alanlar, köle borsası, tarihteki ilk grev, tarihteki ilk ihale yolsuzluğu ve daha pek çok ilginç ayrıntı, bu öykülerde.

  • Künye: Osman Şenkul – Parahistoria, Scala Yayıncılık

Nurhan Yüksek – Türkiye’nin Kamu Harcamaları (2018)

Profesör Nurhan Yüksek, 2009 yılından bu yana sivil toplum kuruluşlarının kamu harcamalarını izlemelerini kolaylaştırmak konusunda çalışmalar yapıyor ve eğitim programları düzenliyor.

Yüksek’in bu çalışması da, sosyal koruma, güvenlik ve yerel yönetim harcamalarını, akademik bir bakışla irdeliyor ve kamunun harcama boyutunu çok yönlü bir şekilde ortaya koyuyor.

Burada sosyal koruma harcamalarının ESSPROS yöntemi, askeri harcamaların ise SIPRI yöntemi kullanılarak hesaplandığını ayrıca belirtelim.

Kitapta,

  • Türkiye’de sosyal politika alanının dönüşümü,
  • Türkiye’de sosyal harcamaların kimleri koruduğu,
  • Yoksullara yönelik harcamalarda ön plana çıkan ayrıntılar,
  • Türkiye’de kamusal sağlık harcamalarının tarihsel seyri,
  • Türkiye’de engellilere yönelik kamu harcamalarının on yıllık seyri,
  • Türkiye’de askeri harcamalar,
  • Türkiye’de iç güvenlik harcamaları,
  • Yerel yönetim harcamaları,
  • Merkezi yönetim ve mahalli idarelerin harcamalarının karşılaştırılması,
  • Ve bunun gibi pek çok konu ayrıntılı bir şekilde ele alınıyor.

Künye: Nurhan Yüksek – Sosyal Yardımlardan Güvenliğe Türkiye’nin Kamu Harcamaları (2006-2017), İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 260 sayfa, 2018

 

John Perkins – Bir Ekonomik Tetikçinin Yeni İtirafları (2017)

John Perkins’in ‘Bir Ekonomik Tetikçinin İtirafları’, yayınlandığı zaman infial yaratmış kitaplardandır.

Kendisini de eski bir Ekonomik Tetikçi (ET) olarak tanımlayan Perkins söz konusu kitabında, Dünya Bankası, ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı ve diğer yabancı kuruluşların güçlü ailelerin ve büyük şirketlerin kasalarını tümüyle halkın aleyhine olacak şekilde nasıl ağzına kadar doldurduğunu gözler önüne sermişti.

Perkins, bu amaçla sahte finansal raporlara, hileli seçimlere, rüşvete, zorbalığa, sekse ve hatta cinayete dahi başvurulduğunu iddia etmişti.

İşte serinin devamı olan bu kitap da, dünya çapında yürütülen bu çakallıkların en güncel yöntemlerini açıklamasıyla yine çok önemli bir çalışma.

Kitap, perde arkasındaki gerçek siyasi, sosyal ve ekonomik güçleri ve onların başvurdukları alçak yöntemleri daha iyi kavramak için birebir.

  • Künye: John Perkins – Bir Ekonomik Tetikçinin Yeni İtirafları, çeviren: Kerem Ergener, APRIL Yayıncılık, siyaset, 408 sayfa, 2017

Kolektif – Doğu Asya’nın Politik Ekonomisi (2015)

Doğu Asya’nın ekonomik kalkınma, siyasi etkinlik yönünden üç önemli aktörü Çin, Japonya ve Güney Kore’yi irdeleyen ve Türkiye’nin bunlara yönelik politikasına odaklanan değerlendirmeler, bu kitapta bir araya getirilmiş.

Kitabın bir artısı da, ekonomik kalkınmada Japon modelini Türkiye ile karşılaştırmalı olarak ele alması.

  • Künye: Kolektif – Doğu Asya’nın Politik Ekonomisi, editör: K. Ali Akkemik ve Sadık Ünay, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları

Esra Çeviker Gürakar – Kayırma Ekonomisi (2018)

Bizde burjuva sınıfı yoktur, hiç olmadı.

Devletin teşvikleriyle gönenen, sırtını tümüyle devlete yaslayan ve buradan beslenen kesimler vardır sadece.

Kimilerince bu durum, bizde Batı’daki gibi güçlü ve devletten bağımsız bir burjuva sınıfının ortaya çıkmamasının en önemli nedenlerinden biri olarak gösterilir.

Peki, AKP iktidarında durum nedir?

Esra Çeviker Gürakar bu değerli çalışmasında, daha önce yandaşlarına rant yaratmak için kanuni boşluklardan yararlanan iktidarların aksine, AKP’nin, bizzat kanun çıkararak nasıl muazzam bir rant alanı yarattığını ortaya koyuyor.

Gürakar, elli bin kamu ihalesi verisine dayanarak siyasal iktidarla sermaye arasındaki ilişki ağını, kayırmacılığı ve yolsuzluğu gözler önüne seriyor.

Gürakar burada,

  • Kamu ihalelerinde kanunlarla yapılan yolsuzluklar,
  • Türkiye’de devlet-özel sektör ilişkileri,
  • Yeni İslami “burjuvazi” ve muhafazakâr iş derneklerinin politik aktörler olarak yükselişi,
  • Seçim bölgelerine kaynaktan aktarım politikası,
  • Türkiye kamu ihale piyasasını küresel standartlarla uyumlaştırma çalışmaları ve 2002 genel seçimlerinden sonra kamu ihale sisteminde yaşanan yozlaşma,
  • Siyasi bağlantılı firmaların kamu ihalelerini kazanması,
  • Ve kamu ihalelerinde kayırmacılığın hepimizin payına düşen maliyeti olarak düşen rekabet ve artan kamu harcamaları gibi önemli konuları irdeliyor.

Kamu varlıklarına el koyarak gerçekleşen zenginleşmenin (birikim), rant yaratma ve ranta el koyup rantı, iktidarı destekleyen toplumsal kesimlere stratejik olarak dağıtmasının, AKP’nin süreğenliğinin en önemli sacayağı olduğunu belirten Gürayak, bu sacayağının en önemli bileşenlerinden birinin de kamu ihaleleri olduğunu, çok sayıda veriye dayanarak gösteriyor.

  • Künye: Esra Çeviker Gürakar – Kayırma Ekonomisi: AKP Döneminde Kamu İhaleleri, İletişim Yayınları, iktisat, 192 sayfa, 2018

Martin Ford – Robotların Yükselişi (2018)

Makinelerin kullanılmaya başlanmasıyla pek çok insanın nasıl işlerini kaybettiği konusunda bilgi ve deneyim sahibi olsak da, yapay zekânın bu anlamda yaratacağı sonuçları tam anlamıyla idrak ettiğimiz söylenemez.

Yapay zekâ, şimdilerde bize daha ziyade keyifli ve eğlenceli yönleriyle görünse de, aslında uygulamaya geçildiğinde, birçok kişiyi işinden edecek bir tehlike olarak karşımızda duruyor.

Hem de, öyle küçümsenecek bir tehlike değildir bu.

Martin Ford da ‘Robotların Yükselişi’nde, yapay zekânın istihdam alanlarını insansızlaştırması sonucunda muazzam bir işsizlik ve eşitsizlik dalgası riskiyle karşı karşıya olduğumuzu, daha da kötüsü, bizzat tüketici ekonomisinin çökebileceğini belirtiyor.

Ford’da göre, teknoloji bugün öylesine korkutucu bir boyut almıştır ki, artık yüksek eğitim ve maharet gerektiren işler dahi yapay zekânın tehdidi altındadır.

Yazar, bilgi teknolojisi sayesinde bazı şeyler ucuzlasa da, yapay zekânın, yani teknolojinin ilerlemesi nedeniyle mavi ve beyaz yakalı işlerin buharlaşacağını, orta sınıf ailelerin büyük bir krize savrulacağını söylüyor.

Ford’un kitabı, korkutucu gerçekler anlatıyor, fakat aynı zamanda, gelecekte bugünkünden de korkunç eşitsizlikler ve ekonomik güvensizlikle boğuşmamamız için neler yapılabileceğini de irdeliyor.

  • Künye: Martin Ford – Robotların Yükselişi: Yapay Zekâ ve İşsiz Bir Gelecek Tehlikesi, çeviren: Cem Duran, Kronik Kitap, inceleme, 336 sayfa, 2018