Kategori: İktisat

Ali Murat Özdemir – Ulusların Sefaleti (2010)

Ali Murat Özdemir’in kaleme aldığı ‘Ulusların Sefaleti’, uluslararası ekonomi politiği, Marksist bakış açısıyla yorumluyor.

İki bölümden oluşan kitabın ilk bölümünde, yapı fikriyatı üzerine eğilen geleneklerin belli başlıları olarak Amerikan Yapısal Sosyolojisi, Yapılaşma Kuramı, Yapısalcı Marksizm ve Eleştirel Realizm inceleniyor.

Çalışmanın ikinci bölümü ise, uluslararası ekonomi politik disiplininin kapsadığı alana tekabül eden belli başlı Marksist yaklaşımları ele alıyor.

“Güler yüzlü kapitalizm yoktur. Kapitalizm hep bazılarına güler ve hep çoğunluğu ezer.” diyen Özdemir, kapsamlı çalışmasında ayrıca, Marksizme dair güncel tartışmaları da okurlarına sunuyor.

  • Künye: Ali Murat Özdemir – Ulusların Sefaleti, İmge Yayınları, ekonomi, 381 sayfa

Gökhan Murteza – Ahlak, İktisat ve Bilim (2019)

Klasik iktisadın kurucusu sayılan Adam Smith, aynı zamanda güçlü bir sistemi olan bir filozoftu da.

Gökhan Murteza ise bu çalışmasında, Adam Smith’in özgün felsefini kapsamlı bir bakışla irdeliyor.

Günümüzün iktisadi bakışı, ahlaki olandan ziyade olgularla ilişki kuran, başka bir deyişle ahlakla arasına mesafe koyan bir iktisadi bakıştır.

Oysa Smith ve onun çağdaşları için iktisat, dünya tasavvurunda ahlaktan tamamen bağımsız olmak bir yana, bizzat ahlaki yargılar tarafından belirlenen bir alandı.

Başka bir deyişle Smith için iktisat, doğru ve iyi olanı dert edinen felsefi bir meseleydi.

İşte Murteza’nın çalışması da, Smith’in fikirleri üzerinden ahlakla ve felsefeyle ilişkisini kesmemiş bir iktisadi düşüncenin dinamiklerini çok yönlü bir şekilde ortaya koyması ve bunu yaparken de okurunu başka bir iktisadın imkânları üzerine düşündürmesiyle çok önemli.

  • Künye: Gökhan Murteza – Ahlak, İktisat ve Bilim: Adam Smith Felsefesine Giriş, Pinhan Yayıncılık, felsefe, 224 sayfa, 2019

Piero Sraffa – Malların Mallarla Üretimi (2010)

Yirminci yüzyıl iktisat literatürünün en önemli yapıtlarından biri olarak kabul edilen, Piero Sraffa imzalı ‘Malların Mallarla Üretimi’nde, kapitalist dünyada iktisat düşüncesine bir yüzyıl boyunca hâkim olmuş neoklasik iktisadın dışında yeni bir teorik çerçeve öneriliyor.

Sraffa, kitabın ilk bölümünde, tek ürünlü üretim dalları ile dolaşır sermaye konusunu irdeliyor.

Çalışmanın ikinci bölümü, çok ürünlü üretim dalları ile sabit sermayeye, üçüncü bölümü ise, bir üretim yönteminden öbürüne geçiş konusuna odaklanıyor.

Kitapta ayrıca, Heinz D. Kurz, Christian Lager ve Sungur Savran’ın Straffa’nın siyasal iktisada katkılarına odaklanan yazıları da bulunuyor.

  • Künye: Piero Sraffa – Malların Mallarla Üretimi, çeviren: Ümit Şenesen, Yordam Kitap, iktisat, 176 sayfa

Mustafa Sönmez – ‘Teğet’in Yıkımı (2010)

Mustafa Sönmez’in kaleme aldığı ‘Teğet’in Yıkımı’, 2008 krizinin dünyada ve Türkiye’de yarattığı enkazı ve emekçi sınıflar üzerindeki etkisini konu alıyor.

Kitapta, küresel krizin dünyada merkez ülkeleri ve çevre-bağımlı ülkeleri nasıl etkilediği; küresel krizin Türkiye kapitalizmine etkileri; krizin en önemli tahribatı olan işsizlik; çalışan sınıfın yaşadığı enflasyon ve düşen reel gelir; kriz döneminde bütçenin gelir ve harcama ayaklarında neler yaşandığı; Türkiye için özel bir önem taşıyan bölgesel eşitsizliklerin ne boyutlara ulaştığı, süren göçlerin hangi bölgelere yöneldiği ve nihayet, emekçi sınıfları bekleyen yeni saldırılar ve tehditlerin neler olduğu konuları irdeleniyor.

  • Künye: Mustafa Sönmez – ‘Teğet’in Yıkımı, Yordam Kitap, inceleme, 159 sayfa

Kolektif – Hayatın İçindeki İktisat (2019)

Homo sapiens’in, yani modern insanın en büyük eksiği, çoğu zaman fazlasıyla duygusal hareket etmesi.

Peki bu arkadaş, yani hepimiz, özellikle tüketim söz konusu olduğunda neden aklımızla karar vermek yerine daha çok duygularımızla hareket ederiz?

Veya en basitinden, kredi kartı kullanırken neden kendimizden geçeriz?

Yahut üye olduğumuz spor salonuna neden gitmez ve pazarlık yaparken neden çuvallarız?

Bu şahane kitap, işte tam da bu ve bunun gibi konular üzerine okurunu aydınlatmasıyla, aslında düşünülemeyecek kadar hayati bir işlev üstleniyor.

Farklı yazarların katkıda bulunduğu kitap, bununla da yetinmiyor ve bizi kredi kartı borçlarından kurtulmanın yolları, başarılı olmak için ihtiyaç duyduğunuz karakter özellikleri ve etkili pazarlık yapmanın sırları gibi konularda da aydınlatıyor.

Aynı zamanda böbrek piyasasından kayıt dışı ekonomiye kadar pek çok ilginç konunun ele alındığı kitap, okurunu iktisadın nasıl bir bilim ve nasıl işlediği hakkında bilgilendiriyor.

Özellikle iktisattaki ilginç ve nispeten yeni çalışmalara dayanmasıyla da dikkat çeken kitap, bütün bunları öğrenciler ve genel okurların da rahatça anlayabileceği bir üslupla anlatıyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: N. Emrah Aydınonat, Ü. Barış Urhan, Emin Köksal, Şule Alan, Seda Ertaç, Serkan Küçükşenel, Emin Karagözoğlu, Mehmet Yiğit Gürdal, Tuna Çakar, Levent Neyse, Özlem Özdemir, Muhammed Emin Torunoğlu, Yasin Uzun, Hatice Şafak Bozkır, Bilge Kale ve Ceyhun Elgin.

  • Künye: Kolektif – Hayatın İçindeki İktisat: İktisadi Davranışlara Farklı Bir Bakış, derleyen: N. Emrah Aydınonat ve Ü. Barış Urhan, İletişim Yayınları, iktisat, 271 sayfa, 2019

Serter Oran – Emeğin Sokak Hali (2019)

Çok özgün bir sosyoloji ve iktisat çalışması olan ‘Emeğin Sokak Hali’, katı atık toplayıcılarının dünyasına ve yaptıkları işlerin niteliklerine iniyor.

Serter Oran, şimdiye kadar çoğunlukla yoksulluk ve kent yoksulluğu bağlamında ele alınan katı atık toplayıcılarını bu sefer daha geniş bir pencereden izliyor ve bunu yaparken de Türkiye’deki farklı alt gruplara ilişkin oldukça ilginç veri ve değerlendirmeler sunuyor.

“Kapitalist düzen katı atık toplayıcıları açısından ne gibi zorlu koşullar üretiyor?” ve “Katı atık toplayıcılarının sorunlarının toplumsal eşitlik temelli çözümü nasıl olmalıdır?” gibi önemli soruların yanıtlarını veren çalışma, aynı zamanda sorunu sınıfsal bir yaklaşımla irdeliyor ve daha da önemlisi bunu sınıf- etnisite ilişkisini merkeze alarak tartışıyor.

Katı atık toplayıcılarının dünyasına, onların sorunlarına, göç deneyimlerine, kentte tutunma çabalarına, gitmekle kalmak arasında gidip gelişlerine, hak arayışlarına ve mücadele deneyimlerine yakından bakmak isteyenlerin muhakkak ama muhakkak okuması gereken bir çalışma.

  • Künye: Serter Oran – Emeğin Sokak Hali, Nika Yayınevi, inceleme, 300 sayfa, 2019

Kolektif – Emek ve Siyaset (2010)

Türkiye’nin çeşitli üniversitelerinde çalışan akademisyenlerin, doktora ve yüksek lisans öğrencilerinin bir araya gelerek oluşturduğu Küçüksuyu Grubu’nun gerçekleştirdiği alternatif çalışmalardan ‘Emek ve Siyaset’, emek ve siyaseti dünya ve Türkiye ölçeğinde eleştirel bir bakışla irdeliyor.

AB’de emek üzerindeki yeni kontrol biçimleri; Türkiye’de yoksulluk; globalleşme ve sendikalar; demokratik konsolidasyon ve Türkiye’de seçkinci demokrasi tartışmaları; teknoloji ve değişen üretim ilişkileri ve Türkiye’de imalat sanayiinde emek ile sermaye arasında bölüşüm sorunu, kitaptaki makalelerin irdelediği konulardan.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Şebnem Oğuz, Fuat Ercan, Ali Rıza Güngen, Özlem Tezçek, Sinan Alçın, Alp Tekin Ocak, Özge İzdeş ve Yüksel Akkaya.

  • Künye: Kolektif – Emek ve Siyaset, hazırlayan: Ali Rıza Güngen, Fuat Ercan, Özlem Tezçek, Özgür Biçer ve Yasemin Özgün, Dipnot Yayınları, siyaset, 300 sayfa

Thorstein Bunde Veblen – Karl Marx’ın Sosyalist İktisadı ve Sosyalizm Üzerine Metinler (2019)

Thorstein Bunde Veblen, özellikle evrimsel sosyal teorisiyle, sosyal bilimler alanına büyük katkılarda bulunmuş bir isim.

Veblen, evrimsel sosyal teorisini post-Darwinci bir teori olarak adlandırır.

Bu teoride sosyo-ekonomik ve biyolojik unsurların bir arada ele alındığı evrimci görüşten; içgüdünün, içgüdüsel eğilimlerin ve alışkanlıkların dikkate alındığı psikoloji ve pragmatist görüşten ve toplumun aşamalarını spesifik özelliklere göre sınıflandırmak için kullandığı antropolojiden yararlanır.

Eldeki derlemede yer alan metinler ise, Veblen’in diğer bir önemli sosyal bilimci olan Marx’ın düşünceleriyle nasıl ilişkilendiğini ortaya koyuyor.

Bilindiği gibi Marx’ın teorisi, sosyal bilimler alanında ve toplumsal yaşamda başka hiçbir teoriyle kıyaslanamayacak kadar etkili olmuştu.

Bu teorinin etkilediği isimlerden biri de Veblen’di.

Kitabın en önemli katkısı, Veblen ve Marx’ın teorik bakış açılarının karşılaştırmalı değerlendirmesini ve bunların olası etkileşimlerini ortaya koyması.

Derlemenin bir diğer önemi ise, Veblen’in sosyalizm düşüncesini çok yönlü bir şekilde değerlendirdiği metinlerine yer vermesi.

Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:

  • Sosyalizmi mümkün kılabilecek bir hissiyat olarak halkın mevcut sistemden duyduğu hoşnutsuzluk,
  • Marx’ın iktisat teorisi,
  • Darwinci evrim kavramları bağlamında Hegelci materyalist anlayış ve sınıf mücadelesi,
  • Sosyalistler arasındaki parlamentarizm tartışmaları,
  • Sosyalizm tanımlamalarındaki hata veya eksiklikler,
  • Materyalist tarih anlayışı…

Derlemedeki metinler, postDarwinci bir teorinin sosyalizm ve materyalist anlayışı nasıl ele alması gerektiğini ve bu teorinin sosyalizm ve materyalist anlayışta neleri hatalı ya da eksik bulduğunu ortaya koymalarıyla önemli.

  • Künye: Thorstein Bunde Veblen – Karl Marx’ın Sosyalist İktisadı ve Sosyalizm Üzerine Metinler, derleyen: Eren Kırmızıaltın, çeviren: Devrim Kılıçer, Hüsnü Bilir ve Ömer Mollaer, Heretik Yayıncılık, sosyoloji, 144 sayfa, 2019

Ben Clift – Karşılaştırmalı Siyasal Ekonomi (2019)

Karşılaştırmalı siyasal ekonomi hakkında sağlam bir analitik çerçeve arayanlara bu kapsamlı çalışmayı öneriyoruz.

Ben Clift, karşılaştırmalı siyasal ekonomiyi, siyasal ekonomi alanındaki kilit kavramlardan ve kuramsal tartışmalardan yola çıkarak açıklıyor ve böylece karşılaştırmalı yaklaşımın zaman içinde geçirdiği dönüşümü ayrıntılarıyla kayda alıyor.

Karşılaştırmalı siyasal ekonominin klasik siyasal ekonomideki kökenlerini irdeleyerek kitabına başlayan Clift, ardından karşılaştırmalı siyasal ekonominin uluslararası siyasal ekonomi, disiplinsel politika, kurumsal analiz, çıkara dayalı analiz, düşünsel analiz, devlet, kapitalizm ve refahla ilişkisini ele alıyor.

Clift ayrıca, karşılaştırmalı siyasal ekonomiyi sistematik bir şekilde uluslararası siyasal ekonomi alanına bağlayarak birbirine yakın bu iki alan arasında daha sıkı bir etkileşimi savunuyor.

Zengin kuramsal değerlendirmeler ve gözlemler barındıran çalışma, siyaset, ekonomi ve uluslararası ilişkiler alanında araştırma yapanlar ile lisans ve lisans üstü öğrencileri için önemli bir kaynak.

  • Künye: Ben Clift – Karşılaştırmalı Siyasal Ekonomi: Devletler, Piyasalar ve Küresel Kapitalizm, çeviren: Esin Soğancılar, Koç Üniversitesi Yayınları, iktisat, 400 sayfa, 2019

Çiğdem Toker – Kamu İhalelerinde Olağan İşler (2019)

Çiğdem Toker, Türkiye’nin karanlık bir çağda olduğu bugün, gazeteciliğin onurunu koruyan eşine az rastlanır isimlerden.

Toker’in Türkiye’de halkın malının kimlere peşkeş çekildiğini, kamu ihalelerindeki yolsuzluğun korkunç boyutlarını gözler önüne serdiği kitabı ‘Olağan İşler’ de, her şeyden önce araştırmacı gazeteciliğin en iyi örneklerinden biri olmasıyla önemli.

Çalışma, kamu ihalelerinde afet, savaş gibi olağanüstü durumlarda başvurulması gereken usulü gösteren 21/b maddesinin son yıllarda AKP iktidarı tarafından sıklıkla ve sıradan bir yöntem olarak nasıl kullanıldığına odaklanıyor.

“Davetli ihale” diye de anılan bu yöntemle gerçekleştirilen kamu ihaleleri “Olağan İşler”e dönüştürülürken, seksen milyonun ürettiği artı değerin hatırı sayılır kısmı 10-15 şirket arasında adeta paylaştırılıyor.

21/b ile yapılan rekabetsiz, kapalı, devleti zarara uğratan ihalelerin çokluğu ve bir grup firmaya akan kamu kaynaklarının boyutları korkutucu.

Toker’in çalışması, yozlaşmış sermaye ve iktidar çevreleri arasında kurulmuş olan kirli ittifakın yöntemlerini gösterdiği gibi, AKP’li yıllarda bölüşüm ilişkilerinin istatistiklere yansımayan boyutlarına da ışık tutuyor.

  • Künye: Çiğdem Toker – Kamu İhalelerinde Olağan İşler, Tekin Yayınevi, siyaset, 296 sayfa, 2019