Kategori: Kültür

Rita Ender – Aile Yadigârları (2018)

Daha önce ‘Kolay Gelsin’ ve ‘İsmiyle Yaşamak’ gibi birbirinden güzel iki kitaba imza atmış Rita Ender’den yine harika bir çalışma.

Ender burada, Türkiyeli otuz genç Yahudi ile “aile yadigârları” üzerine söyleşiyor.

Söyleşiye katılanlar, kutu, örtü, saat, elbise, bardak ve semaver gibi ailelerinden kendilerine miras kalmış yadigârlardan yola çıkarak “Ailemden bana ne kaldı ve ben çocuğuma ne aktaracağım?” sorusunun yanıtını arıyor.

Bu söyleşiler, okuru, kişiden kişiye, kuşaktan kuşağa anılar kadar, kimi duyguların da aktarılabildiğini göstermesiyle dikkat çekiyor.

Yine bu söyleşiler, aynı zamanda Türkiyeli Yahudi toplumu hakkında bir belgesel niteliğinde.

Zira söyleşiler, bir zamanlar Türkiye’nin her yerinde; Van’da, Adana’da, Edirne’de, Bursa’da, Ankara’da, Diyarbakır’da, Tekirdağ’da, Bodrum’da ve başka pek çok yerde yaşamış Yahudi nüfusun, bugün daha çok antisemitizm nedeniyle Adana, Antakya, Ankara, Bursa’da kalan son aileler haricinde çoğunlukla İzmir ve İstanbul’da yaşadıklarını da bir kez daha bize hatırlatıyor.

  • Künye: Rita Ender – Aile Yadigârları, İletişim Yayınları, kültür, 230 sayfa, 2018

Aysel Ekşi – Türkiye’de ve Beş Kıtada Gençler (2015)

Dünyanın beş kıtasındaki gençlerle ilgili gözlem, bilgi ve araştırma bulguları bu kitapta.

Bir psikiyatrın değerlendirme ve yorumları eşliğinde.

Gençlerin birbirine benzer ve farklı değer yargılarına, yaşama biçimlerine, aile ilişkilerine, cinsel tutum ve yaşamlarına, sorunlarına dair bilgilenmek isteyenler için sağlam bir kaynak.

  • Künye: Aysel Ekşi – Türkiye’de ve Beş Kıtada Gençler, Nobel Tıp Kitabevi

Ebû Osmân El-Câhız – Saray Âdâbı (2015)

Halife ve hükümdarların huzuruna çıkma yetkisi olanlar, hangi kural ve kaidelere dikkat etmeli?

Ebû Osmân El-Câhız, bir yandan İslam dünyasında başa gelen hükümdarlara ahlaki öğütler verirken, öte yandan farklı tabakalardan insanların hükümdarın huzuruna girme ve çıkma usullerini, hükümdarın sofrasındaki davranış kurallarını öğretiyor.

  • Künye: Ebû Osmân El-Câhız – Saray Âdâbı, çeviren: Ali Benli, Klasik Yayınları

John S. Allen – Obur Zihin (2018)

John Allen, evrimsel biyoloji alanında çalışan bir antropolog.

Bu ilgi çekici kitap ise, yeme ve düşünme biçimimizin tarihsel gelişimini, başka bir deyişle, yiyeceklerle ilişkimizin evrimini zengin ayrıntılar eşliğinde araştırıyor.

Allen,

  • Fastfood kültürünün egemen olduğu Amerika’da, bugün yavaş da olsa damak tadının ve mutfak kültürünün nasıl geliştiğini,
  • Çıtır yiyecekleri yememizin altındaki nedenleri,
  • Yiyeceklerin hayatımızdaki yerinin, neden yalnızca bunların kalori ve besin değerlerinin çok ötesinde olduğunu,
  • Ve bunun gibi birçok aydınlatıcı konuyu irdeliyor.

‘Obur Zihin’, modern biyoloji ve evrimi harmanlayarak yiyeceklerin tarihsel ve kültürel olarak nasıl dönüştüğünü ortaya koymasıyla önemli.

  • Künye: John S. Allen – Obur Zihin: Yiyeceklerle İlişkimizin Evrimi, çeviren: Erdem Gökyaran, Yapı Kredi Yayınları, yemek kültürü, 264 sayfa, 2018

Milena Doytcheva – Çokkültürlülük (2009)

Milena Doytcheva ‘Çokkültürlülük’ isimli kitabında, çokkültürlülüğün sorunlarına ve kazanımlarına odaklanıyor.

Çokkültürlülüğün kapsayıcı bir tanımıyla çalışmasına başlayan Doytcheva, çokkültürlülüğün milli birlik sorunsalının özel bir biçimi olarak ortaya çıkmasından, daha sonra kamu felsefesi ve siyaset kuramının alanına girişine kadar, geniş bir perspektifle inceliyor.

Yazar, çokkültürlülük tartışmalarına dair dillendirilen “Bütün kültürler ve kültürel pratikler eşit derecede saygıdeğer midir?”, “Toplumun sonsuza dek bölünmesi yani kaybıyla sonuçlanmadan tüm kolektif oluşum biçimlerinin tanınması mümkün müdür?” sorularının da yanıtlarını arıyor.

  • Künye: Milena Doytcheva – Çokkültürlülük, çeviren: Tuba Akıncılar Onmuş, İletişim Yayınları, siyaset, 141 sayfa

Tiffany Watt Smith – Duygular Sözlüğü (2018)

Bazen yaşadığımız duygulara ad koyamayız, belki de bunu asla başaramayacağız.

Bu konuda bize yardımcı olmayı amaçlayan elimizdeki sözlük ise, dünyanın farklı kültürlerinde yaşanan tam 154 duyguyu açıklıyor.

Sözlüğün asıl güzelliği ise, yalnızca bu duyguları açıklaması değil, bu duyguları tarihsel bir perspektifle ele alarak, biz okurlara, kültür tarihinde keyifli ve aydınlatıcı bir yolculuk sunması.

Birkaç örnek:

  • Antik Yunan mahkemelerinde ağlayan jüri,
  • Cesur, sakallı Rönesans kadınları,
  • Duygusal 18. yüzyıl doktorları,
  • Darwin’in Londra Hayvanat Bahçesi’nde kendi üzerinde yaptığı deneyler,
  • Birinci Dünya Savaşı’nda bunalıma giren askerler…

Üzülmek, somurtmak, ürkmek, sevinmek gibi duygular kadar, duygularımızın kendimizi ait hissettiğimiz ahlaki ve siyasi hiyerarşilerle, cinsiyetimizle ve milliyetimizle ne denli iç içe geçtiğini açık seçik görmek isteyenler bu kitabı edinmeli.

  • Künye: Tiffany Watt Smith – Duygular Sözlüğü, çeviren: Hale Şirin, Kolektif Kitap, sözlük, 322 sayfa, 2018

Kolektif – Arapdilli Doğu Ortodoksları (2018)

Antakya’nın Arapdilli Doğu Ortodoksları, şu ana kadar akıl almaz bir şekilde uluslararası bilim camiasında ciddi çalışmalara konu olamadı.

Oysa bu kadim topluluk, Bizans, Osmanlı, Suriye ve Türkiye kültürlerine önemli katkılarda bulundu.

Farklı alanlardan gelen uzmanların katkıda bulunduğu bu çalışma ise, topluluk hakkında yapılan bilimsel incelemelerin önünü açmaya aday.

Kitapta,

  • Arapdilli Doğu Ortodoksların kimliklerinin tarihsel oluşumu,
  • Bu topluluğun kimliğinin oluşumunda Kemalizm ve Baasçılık gibi iki modern siyasi hareketin etkileri,
  • Topluluk mensuplarının, topluluğun tarihsel vatanı olan Antakya’daki güncel durumu,
  • Topluluğun İstanbul’da bulunan mensuplarının aidiyet biçimleri ve onların İstanbul Rum toplumuna sancılı entegrasyon süreci,
  • Ve bu topluluğun yaşadığı Tokaçlı köyündeki maddi kültür, mutfak pratikleri ve aidiyet duyguları gibi ilgi çekici konular ele alınıyor.

Topluluk mensuplarıyla yapılmış birebir görüşmelere dayanmasıyla da dikkat çeken çalışmaya katkıda bulunan yazarlar ise şöyle: Haris Theodorelis-Rigas, Özgür Kaymak, Anna Maria Beylunioğlu, Polina Gioltzoglou, Şule Can ve Zerrin Arslan.

  • Künye: Kolektif – Üç Milliyetçiliğin Gölgesinde Kadim Bir Cemaat: Arapdilli Doğu Ortodoksları, derleyen: Haris Theodorelis-Rigas, İstos Yayın, inceleme, 160 sayfa, 2018

Sara Ahmed – Duyguların Kültürel Politikası (2015)

Bir kültürel olgu olarak duygular, iktidar ilişkilerini yeniden üretmede nasıl bir işlev üstleniyor?

Korku, iğrenme, utanç ve sevgi gibi duyguların, “ötekilere” karşı farklı yönelimler olarak işlediğini savunan Sara Ahmed’e göre nefret de, mültecilik ve göçmenlik söylemlerinde bir tehdide dönüşerek dolaşıma girmekte.

Duyguların kültüre dahi etki edebilecek denli güçlü olduğunu yakından görmek isteyenler bu kitabı kaçırmasın.

  • Künye: Sara Ahmed – Duyguların Kültürel Politikası, çeviren: Sultan Komut, Sel Yayıncılık

Birgül Açıkyıldız Şengül – Ezidiler (2015)

Kendine özgü bir dini inanç sistemine sahip Ezidilerin kültürüne, dinine ve toplumuna nitelikli bir giriş.

Alana dair araştırmalar esas olarak Kuzey Irak’ın modern Ezidilerine odaklanırlar.

Bu kitabın özgünlüğü ise, Ezidiliği hem Kuzey Irak’ta hem de Türkiye, Suriye ve Transkafkasya’yı kapsayacak şekilde incelemesi.

  • Künye: Birgül Açıkyıldız Şengül – Ezidiler, çeviren: Zülal Kılıç, Alfa Yayınları

 

Philippe Ariès – Batı’da Ölümün Tarihi (2015)

1500 yıllık bir süreçte, Batı kültürünün ölümle kurduğu ilişkiyi aydınlatan, bu alanda yapılmış en değerli çalışmalardan biri.

Zihniyet tarihinin en önemli metinleri arasında yer alan kitap, edebiyattan sanata, dini pratiklerden günlük hayatın maddi izlerine uzanarak, Batı’nın ölüm karşısındaki tavrını ortaya koyuyor.

  • Künye: Philippe Ariès – Batı’da Ölümün Tarihi, çeviren: Işın Gürbüz, Everest Yayınları