Kategori: Kültür

Yılmaz Ceylan – Çokkültürlülük ve Anadolu Aleviliği (2020)

Türkiye’de yaşanan en büyük sorunlardan biri de, Alevilerin devlet katında kendi kimlikleriyle eşit olarak kabul edilmemesidir.

Peki, kendine özgü tarihselliği ve kültürelliği olan Anadolu Aleviliği, çokkültürlülük politikalarına nasıl yanıt verebilir?

İşte Yılmaz Ceylan da, Anadolu Aleviliğini, Batı’da yoğun küreselleşme ve göçler sonucunda ortaya çıkmış çokkültürlülük teorileri bağlamında tartışarak bu soruya aydınlatıcı yanıtlar veriyor.

Kitap, asıl olarak kimlik politikalarına karşı bir çözüm projesi olarak ortaya çıkan çokkültürlülüğün, Alevilik “meselesi” için ne gibi bir çözüm sunacağını irdelemesiyle dikkat çekiyor diyebiliriz.

Ceylan, daha çok İslam dini ve Türk kültürünün birçok özelliğini içinde barındıran Anadolu Aleviliğinin kültürel anlamda kesin çizgilerle ayrışıp ayrışmadığını, çokkültürlülük politikalarla çözüme kavuşabilmesinin mümkün olup olmadığını tartışıyor.

  • Künye: Yılmaz Ceylan – Çokkültürlülük ve Anadolu Aleviliği, Astana Yayınları, inceleme, 267 sayfa, 2020

Alexandre Jaba – Kürtlere Dair Kısa Tanıtım Yazıları ve Öyküler Derlemesi (2016)

160 yıl önce yayınlanmış, Kürtlerin yaşamından zengin ayrıntılarla bezeli metin ve öyküler.

Kürt boylarının özgün yaşamlarının sağlam bir tablosunu sunan metinler, o dönem Erzurum Rus Konsolosu olan Alexandre Jaba tarafından St. Petersburg İmparatorluk Bilimler Akademisi’ne gönderilmiş.

  • Künye: Alexandre Jaba – Kürtlere Dair Kısa Tanıtım Yazıları ve Öyküler Derlemesi, çeviren: Heval Bucak, Avesta Yayınları

Sula Bozis – İstanbul’dan Anadolu’ya Rumların Yemek Kültürü (2020)

Yemek kültürü tarihi alanına yaptığı çok değerli katkılarla bildiğimiz Sula Bozis, şimdi de Rumların yemek kültürünü İstanbul’dan Trakya, İyonya, Kapadokya ve Karadeniz’e uzanarak anlatıyor.

Kitap, Bozis’in 1994’te yayımlanan ‘İstanbul Rumlarının Yemek Kültürü’ ve 1997’de yayımlanan ‘Anadolu’daki Rumların Yemek Kültürü kitaplarının yemek kültürüne değinen bölümlerinin, yazar tarafından süreç içinde derlenen yeni ekler ve bilgilerle donatılıp genişletilmiş halinden oluşuyor.

Böylece son yıllarda İstanbul ve Anadolu Rumlarının yaşamı üstüne yapılmış en güncel çalışmalarla da desteklenen kitap, Rumların yemek kültürünü ortaya koymakla kalmıyor, aynı zamanda pek çok örnekten hareketle Rum yemek kültürünün bizim mutfağımızı nasıl etkilediğini de gözler önüne seriyor.

Kitapta,

  • İstanbul mutfağının karakteri,
  • Bağcılık ve şarap geleneği,
  • Batılı seyyahların gözüyle saray mutfağı,
  • İstanbul’un semt meyhaneleri,
  • Kozmopolit Pera’da Beyaz Ruslar,
  • Trakya’daki meslekler ve loncalar,
  • Kapadokyalı Rumların özel gün yemekleri,
  • Kapadokya’da düğün âdetleri,
  • Karadeniz Rumlarının yıllık döngü içindeki bayram hazırlıkları,
  • Ve Karadeniz Rumlarının düğün ve düğün yemekleri gibi pek çok ilgi çekici konu yer alıyor.

Künye: Sula Bozis – İstanbul’dan Anadolu’ya Rumların Yemek Kültürü, Yapı Kredi Yayınları, yemek, 440 sayfa, 2020

Erdal Gezik – Alevi Hafızasını Tanımlamak (2016)

Efsaneler, mitoslar ve menkıbelerden yola çıkarak Alevi hafızasının dinamiklerine inen iyi bir çalışma.

Cebrail ve Melek-i Tavus, Munzur ve Düzgün’ün sır oluşu, Sayê Moru (Şahmaran), Alevilik ve Hıristiyanlık arasındaki etkileşimler gibi pek çok ilgi çekici konunun irdelendiği kitap, bir yönüyle de incelikli bir sözlü tarih çalışması.

  • Künye: Erdal Gezik – Alevi Hafızasını Tanımlamak, İletişim Yayınları

Murat Önderman – Utanç (2020)

Utanç duymak, bireye ve topluma dair tam olarak neler söyler?

Murat Önderman’ın, utanç fenomenini öznel, sosyal, öznelerarası ve kolektif yönleriyle inceleyen dikkat çekici çalışması, yeni baskısıyla raflardaki yerini aldı.

Sosyoloji, siyasal teori, psikolojisi, felsefe ve psikanalitik sosyoloji gibi farklı disiplinlerden yararlanan Önderman’ın çalışması, utancı Türkiye’nin toplumsal ve kültürel yapısı bağlamında ayrıca okumasıyla da önemli.

Utancın toplumsal boyutundan bir toplumsal kontrol aracı olarak utanca, utanç mekanizmalarından utancın psişik boyutlarına pek çok konunun tartışıldığı kitap, sosyo-kültürel etmenlerin duyguları nasıl ürettiklerini ortaya koyuyor ve bununla da sınırlı kalmayarak utancın fenomenolojisiyle ilgili kimi saptamalarda bulunuyor.

  • Künye: Murat Önderman – Utanç: Sosyo-Kültürel Bir Fenomen, Vakıfbank Kültür Yayınları, kültür, 440 sayfa, 2020

Filiz Bingölçe – Kadın Argosu Sözlüğü (2020)

Filiz Bingölçe’nin daha önce iki cilt halinde yayımlanan ‘Kadın Argosu Sözlüğü’, şimdi yeni baskısıyla ve tek cilt olarak karşımızda.

Hazırladığı ünlü argo sözlüğü ile bildiğimiz Hulki Aktunç, “Argo en mazlum olduğu anda en saldırgan olabilendir,” demişti.

Bingölçe’nin uzun süren bir derlemenin, 2 bin 500’ü aşkın kadınla temas sonucu hazırladığı bu sözlüğü de, kadınlara has argonun en yetkin örneklerinden biri.

“Abarot göt”ten “Badem”e, “Camcama”dan “Çanak Anten”e,”Dantelacı”dan “El Feneri”ne pek çok maddenin yer aldığı sözlük, halk dilinin ne kadar zengin ve yaratıcı olduğunu gözler önüne seriyor.

Bingölçe’nin bu özenli sözlüğü, aynı zamanda okuruna argo olan nedir, küfür nedir, kaba dil nedir ve teklifsiz dil nedir gibi konular üzerine düşünme fırsatı da veriyor.

  • Künye: Filiz Bingölçe – Kadın Argosu Sözlüğü, Alfa Yayınları, sözlük, 364 sayfa, 2020

Ian Woodward – Maddi Kültürü Anlamak (2016)

Yaşamlarımıza nesnelerle sayısız karşılaşma damga vuruyor.

Bu kitap da, nesneler, metalar, insanlar, tüketim ve sembolleştirme hakkındaki klasik ve çağdaş araştırmaları inceleyip sentezleyerek çağdaş maddi kültür alanını hem teorik hem de sosyolojik ve psikolojik bağlamlarda bir daha gözden geçiriyor.

  • Künye: Ian Woodward – Maddi Kültürü Anlamak, çeviren: Ferit Burak Aydar, İş Kültür Yayınları

Aslı Niyazioğlu – 17. Yüzyıl İstanbul’unda Rüyalar ve Hayatlar (2020)

Nev’îzâde Atâyî’nin ‘Hadâ’ikü’l-Hakâ’ik’ (Hakikat Bahçeleri) adlı eseri,17. yüzyılda kaleme alınmış en kapsamlı biyografi çalışmalarından biri.

Atâyî’nin eserini sıra dışı kılan asıl husus, yalnızca bini aşkın kişinin özgeçmişini kayda geçirmesi ve haklarında ilginç hikâyeler anlatması değil.

Kitabı, özellikle de elimizdeki çalışma bağlamında ayrıca ilgi çekici kılan özelliği, ulema ve mutasavvıf çevrelerinin paylaştıkları rüyalara da yer vermesi.

İşte, erken modern Osmanlı kültür tarihçisi Aslı Niyazioğlu, Atâyî’nin bu eserini derinlemesine inceleyerek rüyaların penceresinden Osmanlı entelektüel hayatına bakıyor.

Atâyî’nin eserini bir “yaşam anlatısı” olarak ele alan Niyazioğlu, bu kitaptaki rüyalar ve hikâyelerden yola çıkarak o dönemde yaşayanlarla ölülerin dünyaları arasındaki ilişkiler ağını irdeliyor.

  • Künye: Aslı Niyazioğlu – 17. Yüzyıl İstanbul’unda Rüyalar ve Hayatlar, Doğan Kitap, tarih, 193 sayfa, 2020

Ali Kaya – Başlangıcından Günümüze Dersim Tarihi (2010)

Yazar ve eğitimci Ali Kaya, kapsamlı çalışması ‘Başlangıcından Günümüze Dersim’de, adı Dersim isyanından sonra Tunceli olarak değiştirilen bölgenin tarihi, toplumsal ve kültürel özelliklerini ele alıyor.

Kitabına, Dersim’in kökeni ve kültürüyle başlayan Kaya, ardından, Dersim’in tarihi, Osmanlı ile Cumhuriyet dönemlerindeki Dersim’in toplumsal yapısı, Dersim adının anlamı, Dersimliler’in kökenleri, aşiretlerin tarihsel durumları, bugünkü Dersim’in genel konumu ve bölgenin günümüzdeki sorunları gibi konulara odaklanıyor.

Çalışma ayrıca, Cumhuriyet’in gazabına uğrayan Dersim’e karşı yapılan tarihi haksızlıkları da ortaya koyuyor.

  • Künye: Ali Kaya – Başlangıcından Günümüze Dersim Tarihi, Demos Yayınları, tarih, 754 sayfa

Artun Ünsal – Susamlı Halkanın Tılsımı (2010)

‘Nimet Geldi Ekine’, ‘Ölmez Ağacın Peşinde’, ‘Süt Uyanınca’ ve ‘Silivrim Kaymak’, Artun Ünsal’ın daha önce yayımlanan kitapları. Ünsal, yeni lezzet durağı ‘Susamlı Halkanın Tılsımı’nda ise, Türkiye kültürünün vazgeçilmez tatlarından biri olan simidi konu ediniyor.

Orhan Cem Çetin’in fotoğraflarıyla zenginleşen kitap, simidin kökenleri ve simidin tarihiyle açılıyor.

İstanbul’un gündelik yaşamında, folklorunda ve edebiyatında simit; simit ve peynirin nasıl ayrılmaz bir ikili haline geldiği; geleneksel ve modern İstanbul sokak simidi arasındaki farklar; simitte sanayi, çeşit ve pazarlama konularında kaydedilen gelişmeler ve sokak simidini nasıl bir geleceğin beklediği, kitaptaki konulardan bazıları.

Evde simit yapma konusunda ipuçlarının da verildiği kitapta ayrıca, simitlik unların ve simitlik susamın özellikleri gibi pratik bilgiler de yer alıyor.

  • Künye: Artun Ünsal – Susamlı Halkanın Tılsımı, Yapı Kredi Yayınları, yemek kültürü, 239 sayfa