Kategori: Sanat

Claire Bishop – Yapay Cehennemler (2018)

Claire Bishop’un ‘Yapay Cehennemler’i, geniş bir tarihsel perspektifle çağdaş sanatta katılımcılığın izini sürüyor.

Kitapta,

  • İtalyan Fütürizmi,
  • Rus Konstrüktivizmi,
  • Dada,
  • Sitüasyonizm,
  • Yaratıcılık ve kültür politikası,
  • Özgürleşmiş izleyiciler,
  • Sanat ve sadizm,
  • Sitüasyonist Enternasyonalizm,
  • Bir terör eylemi olarak sanat,
  • Topluluk sanatları hareketi,
  • Emek ve haz olarak performans,
  • Sanatta sapkınlık ve sahicilik,
  • Doğu Avrupa, Arjantin ve Paris’teki Happening’ler,
  • 1970’lerin topluluk sanatı hareketi,
  • Sanatçının özerkliği,
  • İşbirliğine dayalı sanatın gelişimi,
  • Sanatta estetiğin etikle yüzleşme süreci,
  • Ve Thomas Hirschhorn, Tania Bruguera ve Paul Chan gibi sanatçıların eğitim projeleri gibi, çağdaş sanatın gelişimindeki birçok dönüm noktası tartışılıyor.

Katılımcı estetiğin gelişimini kapsamlı bir şekilde ortaya koyması, ayrıca bunu yaparken zengin örnekler sunmasıyla önem arz eden çalışmanın, ilk yayınlandığı zamanlarda beraberinde önemli tartışmaları getirdiğini de belirtelim.

  • Künye: Claire Bishop – Yapay Cehennemler: Katılımcı Sanat ve İzleyici Politikası, çeviren: Mine Haydaroğlu, Koç Üniversitesi Yayınları, sanat, 394 sayfa, 2018

Necmi Sönmez – Cengiz Çekil: Bir Tanık (2008)

Çağdaş Türkiye sanatının önemli isimlerinden Cengiz Çekil’in Yapı Kredi Kâzım Taşkent Sanat Galerisi’ndeki ‘Saat Kaç?’ başlıklı sergisi halen devam ediyor.

Bir röportajında, “19. yüzyıl başına baktığımızda zamanla uğraşmayan, zamanla derdi olmayan filozof da yok, sanatçı da yok. Asal takıntı, ölümlü olmamız. Ölümlü olmak, yani dünyada insanların temel trajedisi zamanla alakalı,” diyen Çekil, bu sergisinde de şimdisi, geçmişi ve geleceğiyle zamanı irdeliyor.

İşte, Necmi Sönmez’in ‘Saat Kaç?’ ile eş zamanlı yayımlanan ‘Cengiz Çekil: Bir Tanık’ isimli bu kitabı, Çekil’in sanat anlayışına ve kendisini besleyen kaynaklara odaklanıyor.

Sönmez bu bağlamda, Çekil’in 1970-2005 döneminde gerçekleştirdiği çalışmalarını da kapsamlı bir bakışla değerlendiriyor.

  • Künye: Necmi Sönmez – Cengiz Çekil: Bir Tanık, Yapı Kredi Yayınları, sanat, 128 sayfa

Necmi Sönmez – Şimdiki Zamanın Yanında ya da Karşısında (2015)

Sanat tarihçisi ve küratör Necmi Sönmez’in 1987’den günümüze uzanan eleştiri metinleri, bu kitapta bir araya getiriliyor.

Türkiye’de modernizm ve çağdaş sanat, Türkiye-Almanya sanat diyaloğu, uluslararası sanatçılar ve sergiler, sanatın metalaşması gibi konularında önemli değerlendirmeler barındıran çalışma, bugünün sanat ortamının belli başlı sorunlarını da saptıyor.

  • Künye: Necmi Sönmez – Şimdiki Zamanın Yanında ya da Karşısında, Yapı Kredi Yayınları

Kolektif – İnsan, Toplum ve Haklar (2015)

Esin Küntay’ın Mimar Sinan Güzel Sanatlar Fakültesi’ne yapmış olduğu önemli akademik katkıları, kendisiyle birebir çalışmış kişilerin tanıklığıyla görünür kılan makaleler, bu kitapta.

Küntay’ın akademik yaşamı ve yapıtlarını irdeleyen bir girişle başlayan kitap, güzel sanatlar ve sosyoloji alanlarından pek çok makale barındırıyor.

  • Künye: Kolektif – İnsan, Toplum ve Haklar: Esin Küntay’a Armağan, yayına hazırlayan: Ayşe Durakbaşa, Bağlam Yayınları

Tristran Tzara – Dada Manifestoları ve Diğer Metinler (2018)

Birinci Dünya Savaşı’nın yaşandığı yıllarda bu yıkıma ve burjuvanın çürümesine karşı bir isyan olarak başlamış Dada akımı, sanat dünyasında büyük bir devrim yarattı.

Dada akımının kurucularından ve önde gelen isimlerinden biri de, şair ve yazar Tristan Tzara’ydı.

İşte bu kitapta, Tzara’nın, Dada akımını anlattığı yedi manifestosu ile kendisinin Türkçede daha önce yayınlanmamış yazıları bir araya geliyor.

Bu yazılarda, Tzara’nın sanat, siyahi sanat ve şiir, tersine fotoğraf, sanat ve av ve mizahın iflası gibi konulardaki ilgi çekici fikirleriyle karşılaşıyoruz.

Kitap, Francis Picabia’nın özgün çizimleriyle de zenginleşmiş.

  • Künye: Tristran Tzara – Dada Manifestoları ve Diğer Metinler, çeviren: Elif Gökteke, Sel Yayıncılık, sanat, 126 sayfa, 2018

Walter Benjamin – Walter Benjamin Kitabı (2018)

Kısa bir ömür sürmesine rağmen Walter Benjamin, ortaya koyduğu fikirlerle yirminci yüzyıl Batı düşüncesinin en etkili isimlerindendi.

Ve etkileri hiç sonlanmadı, bilakis son zamanlarda kendisine artan ilgide önemli bir artış da söz konusu.

Hannah Arendt’in “Zengin ve garip olan şeyleri, derinliklerindeki incileri ve mercanları alıp su üstüne çıkarmak için denizin dibine kadar inen bir inci avcısı,” dediği Benjamin, bir felsefeci ve eleştirel kuramcı olarak çok çeşitli alanlarda kalem oynattı.

İşte bu kapsamlı kitap da, Benjamin’in seçme yazılarını bir araya getiriyor.

Bu yazılar, estetik kuramından kültür kuramına, siyasal teolojiden Alman Romantizmine ve film kuramına, Benjamin’in ne denli zengin bir alanda düşünce ürettiğini gözler önüne seriyor.

  • Künye: Walter Benjamin – Walter Benjamin Kitabı: Seçme Yazılar, hazırlayan ve çeviren: Tunç Tayanç, Dipnot Yayınları, felsefe, 542 sayfa, 2018

Fredric Jameson – Antikler ve Postmodernler (2018)

Eleştirmen Fredric Jameson’ın, modern sanat eserleriyle postmodern sanat eserlerini karşılaştırdığı, dikkat çekici kitabı ‘Antikler ve Postmodernler’, hem önemli saptamalar barındırması hem de bir yönüyle sanatın gelişiminin dönüm noktalarını kayda almasıyla önemli.

Jameson burada,

  • Rubens’in eserlerinde tarihin yorumlanışı,
  • Oyun yazarı ve alegorist olarak Wagner,
  • Mahler’in film müziğinde aşkınlık,
  • Filmde geç modernizm,
  • Angelopoulos ve kolektif anlatı,
  • Sukurov’da tarih ve ağıt,
  • Postmodern deneyim olarak uyarlama,
  • The Wire dizisinde gerçeklik ve ütopya ve bunun gibi birçok konuyu ele alıyor.

Jameson bu konuları irdelerken, sanatta değişen ve dönüşen anlatı formlarının toplumsal alana nasıl yansıdıklarını da tartışıyor.

  • Künye: Fredric Jameson – Antikler ve Postmodernler: Formların Tarihselliği Üzerine, çeviren: H. İlksen Mavituna, Özgüç Orhan ve Öznur Karakaş, Yapı Kredi Yayınları, sanat, 320 sayfa, 2018

Nur Altınyıldız Artun ve Ali Artun – Dada Kılavuz 1913-1923 (2018)

Nur Altınyıldız Artun ve Ali Artun’un kaleme aldıkları bu kitap, sanat tarihinde devrim yaratmış Dada hareketi için Türkçedeki en kapsamlı kaynak.

Ondokuzuncu yüzyıl başında romantizmle başlayan sanatın özerkleşmesi sürecinin son noktası olan Dada’nın düşünsel temelleri romantik düşünürler ve Nietzsche’dir.

İşte, nitelikli bir Dada arkeolojisi olarak düşünülebilecek çalışma, Dada hareketinin söz konusu felsefi kaynaklarından başlayarak hareketin siyasi temellerini, yarattığı etkileri ve bıraktıkları mirası başından sonuna şehir şehir izliyor.

Dada’nın Münih’teki uyanışından Kabare Voltaire’e, Hugo Ball’den Emmy Hennings’e, Tristan Tzara’dan Vasili Kandinski’ye, Dada dergisinden Dada manifestolarına, devrimci sanatçılardan Berlin’deki devrimci hareketlerin sanattaki izdüşümlerine, Dada’nın sokak eylemlerinden Dada’nın makine-insanlarına, sanat tarihinde ufuk açmış bu harekete dair merak edilen her şey bu kılavuzdu.

  • Künye: Nur Altınyıldız Artun ve Ali Artun – Dada Kılavuz 1913-1923: Münih, Zürih, Berlin, Paris, çeviren: Nur Altınyıldız Artun, Ali Artun, Işık Ergüden, Elçin Gen, Can Gündüz, Ufuk Kılıç, Kemal Lichternest, Kaya Özsezgin ve Mustafa Tüzel, İletişim Yayınları, sanat, 861 sayfa, 2018

Mike Watson – Kavramsal Militanlık Üzerine (2018)

Sanat, özü gereği muhaliftir.

Fakat sanat, politik ifade araçlarımızın elimizden zorla alındığı dönemlerde de, fikirlerimizi, karşı duruşumuzu özgün bir şekilde ortaya koyabileceğimiz en etkili araçtır.

İşte Mike Watson da, politik sanat manifestolarını incelediği ‘Kavramsal Militanlık Üzerine’ adlı bu kitabında, zor zamanlarda politik sanatın nasıl sol muhalefetin temellerini oluşturabilecek bir sığınak olabildiğini gözler önüne seriyor.

Watson, ekonomik krizin ortaya çıktığı dönemlerden bugüne, toplumsal kaygılarla hareket eden sanatçıların var olan politik süreçlere nasıl dâhil olduklarını ve kimi çıkmazlarla boğuşan muhalefete ne gibi özgün seçenekler sunduğunu ortaya koyuyor.

  • Künye: Mike Watson – Kavramsal Militanlık Üzerine: Politik Sanat Manifestoları, çeviren: Feyyaz Şahin, Pales Yayınları, siyaset, 172 sayfa, 2018

Kolektif – Sanatta Varoluş (2015)

Portakal Çiçeği Uluslararası Plastik Sanatlar Kolonisi’nin altı yıllık sürecinde yapılmış eserlerin bir dökümü.

Burada, Gabriel Adams’tan Doğan Akbulut’a, Hasan Pekmezci’den Teymur Rzayev’e pek çok sanatçının resim ve heykel çalışmaları, Türkiye sanatını irdeleyen makaleler eşliğinde okura sunuluyor.

  • Künye: Kolektif – Sanatta Varoluş, Portakal Çiçeği Uluslararası Plastik Sanatlar Kolonisi Yayınları