Sanat – Sayfa 30 – Dipnotski

Michael Howard – Van Gogh (2014)

VAN GOGH, Michael Howard, çeviren: Meltem Savcı ve Özge Somersan, İş Kültür Yayınları, resim, 256 sayfa

Sanat tarihi alanında kıdemli bir isim olan Michael Howard, kısa kariyerine iki bini aşkın sanat eseri sığdırmasına rağmen, ancak öldükten sonra ressam olarak tanınabilen Vincent Van Gogh’un en önemli 280 çalışmasından oluşan bir galeri eşliğinde, sanatçının yaşamını ve sanatını açıklıyor. Van Gogh’un hayatını ayrıntılı bir biçimde ele alan Howard, onun ailesini, yetiştiği çevreyi, resim yapmaya başlamadan önceki iş yaşamını ve sanat kariyerinin evrelerini irdeliyor. Yazar kitabının devamında ise, sanatçının erken döneminden ustalık dönemine pek çok eserinin çözümlemesini yaparak, bunların sanatsal kimliğini yorumluyor.

François Delamare ve Bernard Guineau – Renkler ve Malzemeleri (2008)

RENKLER VE MALZEMELERİ, François Delamare ve Bernard Guineau, çeviren: Orçun Türkay, Yapı Kredi Yayınları, sanat, 160 sayfa

İki yazarlı ‘Renkler ve Malzemeleri’, renkleri hem bir zanaat hem de bir sanat dalı olarak, ayrıntılı bir bakışla ele alıyor. Resim ve kumaş boyası, mürekkebin bulunuşu, Blue-jean’in kökeni, çivit renginin en niteliklisinin hangisi olduğu, Ortaçağ’ın kendine has renkleri, canlı kumaş boyalarının ortaya çıkması, ressamların renkleri, renklerde sanayi uygulamaları ve zırnık sarısının neden tehlikeli olduğu, kitapta yer alan konulardan birkaçı. Kitap, Mısır gömütlerini süsleyen ressamlardan kitap bezeklerinin renklerine ve araba boyamada kullanılan sedefli pigmentlere kadar, renk konusundaki birçok bilinmeyeni aydınlatmakta.

Kolektif – Geç Osmanlı Döneminde Sanat, Mimarlık ve Kültür Karşılaşmaları (2016)

GEÇ OSMANLI DÖNEMİNDE SANAT, MİMARLIK VE KÜLTÜR KARŞILAŞMALARI, hazırlayan: Gözde Çelik, İş Kültür Yayınları

Osmanlı’nın son yüzyılındaki sanat ve mimarlık ortamını kapsamlı bir şekilde ortaya koyan makaleler. Tanzimat’la birlikte başlayan yeni mimari çehre, sanayi ve ticaret yapıları, İstanbul mimarlığında “Viktorya tarzı”, Cemil Topuzlu’nun İstanbul’u dönüştürme uygulamaları, kitapta tartışılan kimi konular.

Nilüfer Öndin – Rönesans Düşüncesi ve Resim Sanatı (2016)

RÖNESANS DÜŞÜNCESİ VE RESİM SANATI, Nilüfer Öndin, Hayalperest Kitap

Rönesans yıllarının çok renkliliğini düşünce yapısı ve resim sanatı bağlamında ele alan sağlam bir çalışma. Öndin, Rönesans döneminde Medici gibi ailelerin sanata katkılarından Rönesans’ın Osmanlı’ya etkilerine ve o dönemde ortaya çıkan Floransa, Venedik ve Roma ekollerinin dikkat çeken sanatçılarına, pek çok konuyu aydınlatıyor.

Tzvetan Todorov – Ya Sanat Ya Hayat (2016)

YA SANAT YA HAYAT, Tzvetan Todorov, çeviren: Aziz Ufuk Kılıç, Sel Yayıncılık

Rembrant’ın sanatını takip ederek gündelik hayatın temsili, kutsal ve dindışı gibi kavramları tartışan, bunun yanı sıra Iris Murdoch’ın fikirlerinden hareketle sanat ve ahlak ilişkisini çok yönlü bir bakışla irdeleyen bir çalışma. Todorov, hayata duyulan sevginin hem sanatın hem de ahlakın temelinde yattığını belirtiyor.

Kolektif – Yirminci Yüzyılda Dans Sanatı (2007)

YİRMİNCİ YÜZYILDA DANS SANATI: KURAM VE PRATİK, kolektif, yayına hazırlayan: Şebnem Selışık Aksan ve Gurur Ertem, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, sanat, 308 sayfa

‘Yirminci Yüzyılda Dans Sanatı: Kuram ve Pratik’, dans üzerine kaleme alınan muhtelif makalelerden oluşuyor. Bir giriş bölümü ile ‘Yaratıcılarının Sesiyle Dans’ ve ‘Dans Çalışmalarında Yaygın Temalar’ bölümlerinden oluşan kitap, barındırdığı nitelikli yazılarla, sadece dans öğrencileri ile araştırmacılarına değil, sosyoloji, sosyal antropoloji, kültürel araştırmalar, felsefe, estetik ve eleştirel teori ile ilgilenen sanatçı ve akademisyenlere hitap ediyor. Kitabın ilk bölümünde, Şebnem Aksan, Türkiye’de batılı anlamda dans eğitimi verilmeye başlanmasını, bu eğitimin dönüşümünü, gelişimini ve çeşitlenmesini; ardından da bu konuda karşılaşılan sorunları tartışıyor. Kitabın ikinci bölümü, modern dansın öncülerinin kalemlerinden dansa dair görüşlerine, son bölümü ise dansın temel izleklerine ayrılmış.

Nihat Behram – Yalın Yürek Bayram Gümüş (2007)

YALIN YÜREK BAYRAM GÜMÜŞ, Nihat Behram, Everest Yayınları, anlatı, 210 sayfa

Nihat Behram’ın ‘Yalın Yürek Bayram Gümüş’ü, resim sanatçısı Bayram Gümüş’ü ve sanat çalışmalarını merkeze alan bir belgesel anlatı. Behram, Gümüş’ün resimlerini, “Toprakta kökü olmayan fidan gibi, hayatta kökü olmayan sanat da sahi değildir,” şeklinde tanımlıyor. Bu resimler, yalınlıkları ve izleyene sundukları zengin renk cümbüşüyle, naif sanatın iyi örneklerini oluşturur. Behram’ın anlatısı, Gümüş’ün biyografisinden hareketle, bu ismin özgün yaratı evrenine uzanıyor. Buradaki şiirsel dilin, Gümüş’ün resimleriyle buluşarak, yoğunlaştığı ve samimi bir hal aldığı gözlenebiliyor. Kitap için, edebiyat üretimine atıflar yapan, bunu yoğun şiirsel üslubuyla harmanlayan Behram’ın kalemi ile “Açıkçası ben de tanrı olsam göğü her gün başka renge boyardım,” diyen ve doğayla dil bulan Gümüş’ün resim anlayışının buluşması, bu buluşmanın da devasa bir zenginliğe dönüşmesidir denebilir.

Metin And – Minyatürlerle Osmanlı-İslam Mitologyası (2007)

MİNYATÜRLERLE OSMANLI-İSLAM MİTOLOGYASI, Metin And, Yapı Kredi Yayınları, sanat, 487 sayfa

Metin And’ın ‘Minyatürlerle Osmanlı-İslam Mitologyası’ isimli bu çalışmasının ilk baskısı 1998 yılında yapılmıştı. 60 yıldır Osmanlı tasvir sanatının minyatür dalıyla ilgilenen And’ın konuyla ilgili olarak şu ana kadar on kadar kitabı yayınlandı. And bu çalışmasında, Osmanlı tasvir sanatında dinî konularla ilgili kitaplar için yapılmış minyatürleri, Osmanlı, İslam ve mitoloji çerçevesinden inceliyor. And, kutsal sular, evrenin yaratılışı, ilk insan, mahşer ve ahiret, şeytanlar, cinler, melekler, burçlar ve gezegenler gibi dinî ve mitolojik konuları tasvir eden minyatürler üzerinden, Osmanlı İmparatorluğu ile İslam’ı kapsayan bir kültürel arkeoloji denemesine girişiyor.

Erika Fischer-Lichte – Performatif Estetik (2017)

PERFORMATİF ESTETİK, Erika Fischer-Lichte, çeviren: Tufan Acil, Ayrıntı Yayınları, sanat

Performans sanatları, nasıl bir estetik bakışla çözümlenebilir? Fischer-Lichte, seyircileri de kapsayan sanatsal olayların günümüz sanatı için belirleyici olduğunu düşünüyor. Yazar, yaygın estetik kuramlarının özne ve nesne arasındaki ilişkiyi açıklayamadığını, bunun yerine performatif bir estetik geliştirilmesi gerektiğini savunuyor.

Barbara Heinrich – Gülsün Karamustafa (2007)

GÜLSÜN KARAMUSTAFA: GÜLLERİM TAHAYYÜLLERİM, Barbara Heinrich, çeviren: Erden Kosova, Yapı Kredi Yayınları, resim, 128 sayfa

Gülsün Karamustafa’nın ilk kişisel resim sergisi, 1978’de İstanbul Taksim Sanat Galerisi’nde açıldı. Aradan geçen zaman, Karamustafa’nın resim çalışmalarında, birbirinden farklı deneyimlere kapı araladı. Karamustafa 2. 3. ve 4. Uluslararası İstanbul Bienali, 3. Kwangju, 8. Havana, 3. Cetinje, 1. Sevilla Bienallerine katıldı. Paris, Cenevre, Montreal, Münih, Helsingborg, Milano, Torino, Rotterdam ve Kassel gibi şehirlerde kişisel sergiler açtı. Barbara Heinrich’in Türkçe ve İngilizce yayınlanan bu kitabı, Karamustafa’nın sanat anlayışına dair gözlemlerden ve yorumlardan oluşuyor. Kitapta Karamustafa’yla yapılmış bir söyleşi de yer alıyor.