Orhan Koloğlu’ndan, farklı kesim ve anlayışlardan gelen, hem eski hem de güncel otuz üç hain hikâyesi.
Devrim girişiminin hainlik damgasını teşvik ettiğini hatırlatan ve hainliğin hem sözlük anlamlarına hem de farklı siyasi yaklaşımlardaki kullanımlarına bakan Koloğlu kitabında, Sezar’dan Napolyon’a, Mareşal Petain’den Nâzım Hikmet’e, yaşadıkları dönemde hain olarak yaftalamış birçok ismin hikâyesini sunuyor.
İdeolojiden devletin örgütlenmesine, siyasal şiddetten demokrasiye, medya ve siyasetten temsiliyete, siyaset bilimi alanına giren temel ve klasik kavramlar için nitelikli bir kaynak kitap.
Yüksel Taşkın’ın editörlüğünü üstlendiği, farklı yazarların katkıda bulunduğu kitapta,
Söz konusu kavram, kurum ve süreçlerin devlet veya iktidar merkezli değil, sivil toplum odaklı belirlenmelerine özen göstermesi, çalışmanın bir diğer artısı.
Kitaba, yazılarıyla katkıda bulunan isimler ise şöyle: Tanıl Bora, Ahmet Murat Aytaç, Alev Özkazanç, Evren Balta, Menderes Çınar, Murat Yüksel, Mete Kaan Kaynar, Sezgi Durgun, Ahmet Demirel, Çağdaş Üngör ve Ahmet İnsel
Mahmut Âdem ‘Çağdaş Üniversite mi Medrese mi?’ başlıklı bu incelemesinde, üniversitelerin demokratikleşme sorunları ve bunun önündeki engelleri inceleyerek üniversitelerdeki Türk-İslam sentezci ve dinci kadrolaşmaya dikkat çekiyor.
Üniversitelerin medreseleştirilmeye çalışmasının AKP iktidarı döneminde başladığı iddialarına karşı çıkan Âdem, Türkiye üniversitelerin medreseleştirilmesinin YÖK’ün kurulduğu 1981 yılından itibaren başladığını ve bunun neredeyse aralıksız bir süreç olarak yaşandığını söylüyor.
Âdem, çeşitli yayın organlarında yer almış yazılarından yaptığı bu derlemede, Cumhuriyet’in kuruluşundan günümüze değin üniversitelerin içinde bulunduğu durumu anlatıyor.
İlyas Doğan ‘Devlet ve Toplum Kuramlarına Yeni Yaklaşımlar’da, küreselleşmenin beraberinde getirdiği farklı yorumlar eşliğinde devleti ve toplumu açıklamaya dönük yeni kuramsal yaklaşımları anlatıyor.
Doğan, küreselleşmenin devletlerin siyasî sınırlarının anlamını değiştirmesi ve yeni toplum anlayışlarını beraberinde getirmesi gerçeğinden hareketle, bu durumun ulus devletler, toplumlar ve bireyler için ne gibi tehditler barındırdığına odaklanıyor.
Doğan ardından, ulus ötesi aşamada dünyada meydana gelecek devlet ve toplum kurgularını anlatıyor.
Altı çevirmenin katkısıyla Türkçeye kazandırılan ‘Küresel Dönüşümler: Büyük Küreselleşme Tartışması’ isimli bu kapsamlı kitap, küreselleşme tartışmasının kavramlarını ortaya koyuyor.
Kitabın giriş bölümünde, söz konusu tartışmayı daha ayrıntılı kılacak entelektüel çerçeve geliştiriliyor.
Burada küreselleşmeciler ile küreselleşme fikrine şüphe ile bakanlar arasında süregiden tartışma ele alınıyor.
Böylece taraflar arasındaki temel anlaşmazlık ve mutabakat alanları tanımlanıyor.
Aynı anlayış üzerine inşa edilen kitabın devam eden bölümlerinde de, küreselleşme tartışmalarında adı en çok geçen düşünürlerin çalışmaları bu çerçevede okura sunuluyor.
Çalışma özellikle, küreselleşme sorunsalı üzerine son birkaç yıl içinde kaleme alınmış önemli makaleleri bir araya getirmesiyle ilgi çekiyor.
Orhan Gökdemir, ilk baskısı 2000 yılında yapılan ‘Pike’de, 90’lı yılların simge isimlerinden Mehmet Ağar’ı ve onun simgelediği dönemin Türkiye’sinin hikâyesini anlatıyor.
Mülkiye’de okurken yıllıktaki lakabı “Pike” olan Ağar, hatırlanacağı gibi Susurluk kazasıyla tüm kirli çamaşırları ortalığa saçılan ve Özel Harp, Kontrgerilla, Gladio ve Çete gibi isimlerle anılan karanlık bir örgütlenmenin kilit isimlerinden.
Gökdemir, bu nitelikli çalışmasında, Ağar hakkında ayan beyan olanları, her şeyin unutulmuşluk halesiyle çerçevelendiği veya görmezden gelindiği günümüzde, hatırlatmaktan vazgeçmiyor: “Kendisi gibi polis olan babası 27 Mayıs’ın mağdurlarındandı, belki bu yüzden sola hep düşman oldu. Ülkenin içine düştüğü uzun iç savaş içinde kariyerini yaptı. Kimine göre acımasız ve gözü kara bir polis müdürü, kimine göre ilişkilerini hep sağlam tutmaya çalışan işbilir bir bürokrattı. Ama her halükarda Pike iç savaşın polisiydi.”
Denis Collin ‘Marx’ı Anlamak’ta, sağcı teorisyenlerin “tarihin sonu”nu ilan ettiği günümüzde Marx’ı kuramıyla birlikte yeni bir okumaya tabi tutuyor.
Marx’ın eserinin esasında tamamlanmadığından hareket eden çalışma, Marx’ın olası birçok okuması bulunduğunu ve onu gerçekte anlamaya çalışırken, tezler ortaya koymak ve doktrinin işleyiş şemalarını belirtmek yerine, bu hareketin eleştirel potansiyelinin hakkını teslim etmeyi öneriyor.
“Biz Marx’ı yeniden şekillendirmek, Marx’ın diğer yeniden yapımlarının karşısına çıkartabilecek tamamlanmamış ama asla varolmamış bir tür Marx sunmak istemiyoruz. Bu kitapta üzerinde durduğumuz tek şey, bu çokbiçimli eserin içinde birkaç güzergâh önermek ve çelişkilerinin verimliliğini sınamaktır,” diyen Collin, bu sınamaya girişirken, Marx’a dair önyargılar ve yanlış aktarımlarla da yüzleşiyor ve filozofu özgün şartları içinde anlamaya çalışıyor.
Ramazan Günlü’nün derlediği ‘Devlet ve Sermayenin Yeni Biçimleri’, tarihsel ve güncel boyutları içinde Türkiye’de devletin yerel, ulusal ve küresel görünümlerini ve çelişkilerini sermaye ve emek boyutları içinde inceliyor.
Kitapta, geçen yüzyıldaki uzlaşmaların ürünü olan devletin sermayeye dönüşümü, küresel çatışmanın dinamikleri ile Türkiye’nin kendine has çatışmaları üzerinden ele alınıyor.
Üç bölümden oluşan kitabın ilk bölümünde yer alan makaleler devlet, sermaye ve emek ilişkisini, kapitalizmin bugünkü koşullarını, devletin liberalizm ile serüvenini ve ekolojik bunalım ile kapitalizm arasındaki ilişkiyi irdeliyor.
İkinci bölümde, Türkiye’de günümüz pratiği ve değişim sorunu, tarihsel bir perspektifle ve Türkiye’nin özgün koşulları ekseninde ele alınıyor.
Son bölümde ise, Türkiye’deki kentsel değişim, yerel yönetim ve göç konusu değerlendiriliyor.
Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Hayri Kozanoğlu, Ramazan Günlü, Bülent Duru, Fatih Türe, Mustafa Kemal Coşkun, Cem Dışbudak, İlknur Türe, Adalet B. Alada, Hatice Kurtuluş ve Erol Yıldız.
Can Yücel’in toplu yazılarının ilk cildini oluşturan ‘Düzünden’, Yücel’in 1967’de Ant dergisinde düzenli olarak başladığı gazete/dergi yazarlığının 1992’ye kadar olan kesitini kapsıyor.
Bu süre, otuz yıllık bir zaman aralığına tekabül eder ki, tüm olumsuzluklar bir yana, Türkiye bu dönemde iki askeri darbe yaşadı.
Yücel bu kötü durumda bile, hapis yatmak dâhil bütün bedelleri ödeyerek şiirinden ve yazılarından vazgeçmedi.
İşte burada bir araya getirilen yazılar, dürüst ve duruşundan ödün vermeyen isimlerden Can Baba’nın zengin külliyatına katkıda bulunuyor.
Sakınmasız eleştiri, politik mizah, fıkra ve yerginin bu usta isminin yazıları, yeni bir baskıyla okurun karşısında.
Yıldız Teknik Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde öğretim görevlisi olan Ergun Aydınoğlu, ‘“Sol Hakkında Her Şey” mi?’ başlıklı bu kapsamlı çalışmasında, İletişim Yayınları’nın ‘Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce’ dizisinin Türkiye’deki sol düşünceyi ele alan 8. cildini eleştiriyor.
İletişim Yayınları’nın yetmiş küsur yazar, araştırmacı, akademisyen ve solcu militanın katkıda bulunduğu, yaklaşık bin üç yüz sayfa tutan söz konusu makale derlemesi düşünüldüğünde, Aydınoğlu’nun bu çalışmasının ne denli zor bir görev üstlendiği daha iyi anlaşılır.
Aydınoğlu’nun polemik-tartışma tarzında kurduğu çalışması, Türkiye solunun “yanlış” veya “sorunlu” bulduğu yanlarını eleştirirken, eski TKP’den TİP’e, MDD’den Dev-Genç ve silahlı mücadele deneyimine, 1974 sonrası TKP’den Devrimci Yol’a kadar, Türkiye solunun önemli duraklarına uğruyor.
Dipnotski 