“Demokratik özerklik”, Kürt siyasal hareketinin son dönemde Türkiye gündemine taşıdığı, sıklıkla tartışılan konulardan.
Rosa Luxemburg’un burada bir araya getirilen metinleri de, ulus devlet, federalizm, merkeziyetçilik, özyönetim ve özerklik gibi konuları irdelemesiyle bu tartışmaya önemli bir katkı sunacak nitelikte.
Erich Auerbach’ın ‘Mimesis’i, modern çağın en büyük hümanist yapıtıdır.
Edward Said de bu son kitabında, bu yapıtın muazzam katkısından yola çıkarak hümanizmin bizim açımızdan neden hayati olduğunu tartışıyor.
Neoliberalizmin, ya da diğer adıyla sağcılığın akıl almaz şekilde pervasızlaştığı günümüzde, hümanist tutum da tarihte örneği görülmemiş büyük büyük bir tehdit altında.
Said de, burada, birleştirmeyi, özgürleştirmeyi ve aydınlatmayı hedefleyen daha demokratik bir hümanizmin hâlâ mümkün olduğunu savunuyor.
Düşünür, beşeri bilimleri canlandırmada bir strateji olarak geliştirilmiş bir diyalog ileri sürüyor ve devamında da sorgulayan, bozan ve yeniden düzenleyen yorumun hümanist perspektif için neden vazgeçilmez olduğunu tartışıyor.
Fidel Castro ile Brezilyalı Rahip Frei Betto, din konusunu enine boyuna tartışıyor.
Kitap, Küba’nın en iyi Katolik okullarında ilk ve orta öğrenim görmüş Castro’nun değerlendirmeleri bağlamında hem komünistlerin inançlı insanlarla anlaşmasının mümkün olmayacağı önyargısıyla hesaplaşıyor hem de sosyalistlerin din meselesine bakışını ortaya koyuyor.
Kitap bunun yanı sıra, Latin Amerika tarihinde muazzam etkilerde bulunmuş Kurtuluş Teolojisi ve bunun Marksizmle nasıl ilişkilendirilebileceği konusunda da çok önemli bilgiler barındırıyor.
Anketler ve mülakatlarla zenginleşen, Kürtlerin toplumsal ve siyasi dünyasına dair güncel pek çok veri barındıran önemli bir çalışma.
Kürtlerin çok partili dönemdeki siyasi tercihlerinden Kürtlerdeki Şafii, Hanefi, Alevi gibi farklı kimliklerin bu tercihleri nasıl belirlediğine birçok sorunun yanıtı, bu kitapta.
1951 yılında çeşitli milliyetçi derneklerin bir araya gelmesiyle kurulan ve 1953’te kapatılan Türkiye Milliyetçiler Derneği’nin (TMD) iki yıllık ömrünün bir incelemesi.
Derneğin fikri arka planı, kuruluşu, faaliyetleri ve derneğin kapatılmasına giden süreç konularını işleyen kitap, Türk sağının kapsamlı bir fotoğrafını da çekmekte.
Kendisini laik olarak tanımlayan herhangi bir ülkede, laikliğe en büyük aykırılık Diyanet İşleri Başkanlığı gibi bir kurum yaratmaktı.
Bu yönüyle kurum, doğal olarak, ilk zamanlarından bu yana, din-devlet ilişkileri ve laiklik tartışmalarının odağında yer almakta.
Diyanet, devletin dine, dinin toplumsal rolüne ve örgütlenmesine müdahale etme isteğinin somutlaşmış halidir.
Bu kurum, hem devletin beklentilerine hem de toplumsal ihtiyaçlara cevap vermek ve bu cevapların laiklikle ilgili tartışmalarda dengeyi bozmasına engel olmak üzere faaliyet gösterir.
Öte yandan yalnızca ibadet, dinselliğin gündelik hayat içerisindeki düzeni değil, bilakis ilahiyat da Diyanet’in görev alanında sayılır.
İşte İştar Gözaydın’ın güncellenmiş bir baskıyla raflardaki yerini alan bu önemli incelemesi, kurumun tarihi, hukuki düzeni, örgütlenmesi, bütçesi, kadrosu ve organizasyon şemalarını ayrıntılı bir bakışla ortaya koyuyor.
Gözaydın’ın çalışması, bununla da yetinmeyerek din-devlet ilişkisi bağlamında siyasal tartışmalara da pek çok kez konu olmuş bu organizasyonu, Türkiye tarihindeki laiklik tartışmalarıyla da örtüşen bir perspektiften irdeliyor.
Camiler İslam’ın yüzyıllara dayanan kadim mekânlarıdır.
Türkiye’de camiler ise, laikleşme tartışmalarının hep en önemli başlıklarından biri olageldi.
Deniz Parlak’ın bu ilgi çekici çalışması da, Osmanlı’dan devralınan dinî bir mirasla İslâm’ı sahiplenen yeni devletin laiklik siyasetini, camilerin geçirdiği dönüşüm ekseninde ortaya koyuyor.
Camileri tarihsel süreçte şekillendiren şartları çözümleyerek, Türkiye’de laikliğin oluşum sürecindeki makro siyasetin nasıl şekillendiğini gözler önüne seren çalışma, camileri, personel yapısından kurumsal şekillenmesine, Ramazan ayındaki kullanımından devlet kadrosunca ziyaretlerine, siyasetçilerin camileri konu edinen demeçlerinin içeriğinden vaazların içeriğine, Türkçe ezan tartışmalarından dinî öğretime kadar geniş bir çerçevede ele alıyor.
Parlak ayrıca, laiklik siyasetinin ulus-devletin erken dönemlerinden itibaren tüm siyasal ve toplumsal dokuya nüfuz ettiği kabul edilmekle birlikte, bilhassa bahsi geçen dönemde dinin özel alana itilmek istendiği ve bireysel alana hapsedildiği tezlerine eleştirel yaklaşıyor.
Yazar bu tezini de, camilerin toplumsal iktidar ilişkilerindeki rolü bağlamında, erken Cumhuriyet döneminden çok partili hayata geçişte ana paradigma olan laiklik siyasetinin dönüşümünü analiz ederek ispatlamaya koyuluyor.
Siyaset kavramları ve kuramları hakkında özenli bir çalışma arayanlara Gerald Gaus’un bu kitabını öneriyoruz.
Gaus burada, sosyalist, liberal ve muhafazakâr yaklaşımların siyaset anlayışlarını çok yönlü bir bakışla çözümlüyor ve böylece Batıda siyaset kuramının dört dörtlük bir haritasını çıkarıyor.
Batı dünyasında özgürlüğü, gücün, eşitliğin, adaletin, demokrasinin ve otoritenin doğası ve daha da önemlisi bunun tarih içinde nasıl dönüştüğünü kapsamlı bir şekilde ortaya koyan Gaus, bunu da oldukça anlaşılabilir bir üslupla yapıyor.
Tarih boyunca siyasetin ne olduğu konusuna kafa yormuş Platon’dan Hobbes’a, Wittgenstein’dan Rawls’a, Locke’tan Dworkin’e, Burke’ten Berlin’e, Marx’tan Lenin’e, Hobhouse’tan Nozick’e ve Gallie’ye pek çok felsefeci ve siyaset bilimcinin katkılarını ortaya koyan çalışma, bununla da yetinmeyerek söz konusu isimleri birbiriyle iletişime de sokuyor.
Alanla ilgilenen her okurun kitaplığında bulunmalı.
Medya-Sermaye-Devlet üçgeni ekseninde, medyanın günümüz dünyasındaki yerini, niteliğini, gelişme dinamikleriyle birlikte tarihsel bir perspektifle irdeleyen sağlam bir inceleme.
Kamu yayıncılığının dinamikleri, sermayenin medya dünyasına girme sebepleri ve editoryal bağımsızlığın önündeki temel engelleri daha iyi kavramak isteyenler için iyi bir fırsat.
Ortadoğu’yu adeta cehenneme çeviren ve 100. yılına giren Sykes-Picot antlaşmasını tartışan makaleler.
Antlaşmanın Araplar, Türkler, Kürtler ve bölgenin diğer halkları üzerindeki tarihsel ve güncel etkileri ile Yeni Osmanlıcılığın Suriye’de yaşadığı çıkmaz, kimi makalelerin konularını oluşturuyor.
Dipnotski 