Osmanlı ordusunun kuruluşundan profesyonel bir askeri kurum haline gelişine uzanan süreci, Osmanlıların perspektifinden takip eden kapsamlı bir çalışma.
Kitap, 14. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar ordunun geçirdiği hem teşkilat düzeyindeki hem de entelektüel ve kurumsal alandaki değişimleri bir bütün halinde incelemesiyle önemli.
Lady Dorina Neave, hayatının yirmi altı yılını, 1881 yılında ailesinin görevi nedeniyle geldiği İstanbul’da geçirdi.
Neave’ın bu dönemdeki anılarından oluşan kitap, İstanbul’u düşsel güzellikleriyle anlatıyor; dönemin sosyal ve siyasal yapısını da kendi bakış açısıyla okuyucuya sunuyor.
İstanbul’un oryantal dekoru, birçok milletten esnaf ve satıcılar, renkli ve zengin çarşılar, Göksu ve Kâğıthane dereleri, gelenekler, Boğaziçi ve Sultanahmet semtleri ile dini toplulukların yaşam biçimi, Neave’ın anlatımında okurun karşısına çıkan kimi konular.
1919 yılında İngilizlerin, Meclis-i Mebusan’da İstanbul milletvekili olan Ali Fethi Okyar’ı Malta’ya sürgüne göndermelerinden sonra, Okyar’ın bu esaretinin başından itibaren eşi Galibe Hanıma’a gönderdiği sevgi dolu mektuplar.
Mektuplar, Malta sürgünlerinin yaşamına, gündelik hayatına, düşünce ve kaygılarına dair önemli bilgiler de barındırıyor.
Mehmet Yüce, ‘Osmanlı Melekleri’, ‘Romantik Yürekler’ ve ‘İdmancı Ruhlar’la başladığı spor tarihimizden ilgi çekici çalışmalara, elimizdeki yeni kitabını da ekledi.
Yazar bu kitabında, bu topraklarda yaşamış önde gelen idmancıların anılarından, makalelerinden ve onlarla yapılan röportajlardan yola çıkarak bir dönemin spor dünyasında yaşanan ilginç ve keyifli gelişmeleri bizimle paylaşıyor.
James Edward La Fontaine, Osman Efendi, Dupont Costominos, Hasan Basri Bey, Aleko Kaliya Efendi, Arthur Whittall, Fuâd Hüsnü Bey, Sinekemanî Nuri Bey, Yorgo Stelianidis, Yanni Vassilliadis, Hüseyin Bey, Ali Sami Bey ve Mehmed Nasûhî Esad Bey burada karşımıza çıkan pek çok isimden yalnızca birkaçı.
Bunun yanı sıra pek çok dipnot ve fotoğrafla zenginleşmiş kitap, spor tarihindeki kimi efsaneleri sorgulayarak gerçekleri ortaya çıkarmasıyla da önemli.
Türkçe’ye en çok çevrilen tarihçilerden biri olan Edward Hallett Carr, tarih ve Bolşevik devrimi konulu kitaplarıyla bilinir.
Carr ‘Devrim Okumaları’ isimli bu kitabında, asıl uzmanlık alanlarından olan, Avrupa’nın devrimler tarihinde yer etmiş isimler ile dönemleri ele alıyor.
Carr, bu kitapta bir araya getirilen on dört makalesinde, Avrupa devrimleri tarihi denince ilk akla gelen Saint-Simon, Proudhon, Herzen, Plehanov, Lenin, Sorel, Gallacher ve Stalin gibi isimler ile Komünist Manifesto’nun yazılışı, Sovyetler’in Bolşevizmin beşiği haline gelişi ve Almanya’da devrimin başarısızlığa uğraması gibi, devrimler tarihinin hayati süreçlerini değerlendiriyor.
Hasan bin Sabbah’ın Alamut Kalesi’nde 1090 yılında kurduğu dini tarikat ve siyasi örgüt Haşhaşiler, önemli kişileri hedefleyen suikast eylemleriyle etkili bir askeri strateji geliştirmişti.
İsmaililer mezhebine mensup Haşhaşiler, aslında İslamiyette o dönem yaşanan büyük dinsel hizipleşmenin sonucu olarak ortaya çıkmış ve ideolojik olarak Abbasi devletini, Sünni siyasi ve dini çevreleri ve Büyük Selçuklu Devleti’ni düşman olarak kabul etmişti.
İşte Joseph von Hammer’ın bu çalışması, her ne kadar daha çok Sünni kaynaklara dayanmasıyla tarafsızlığından kısmen taviz veriyor olsa da Haşhaşiler hakkında birçok ayrıntıyı okurlarına sunuyor.
von Hammer, Ortaçağ İslam dünyasında büyük yankı uyandırmış Haşhaşilerin ortaya çıkışı, örgütlenme biçimleri, faaliyetleri, dini ve siyasi hedefleri ve İslam üzerindeki etkilerini kapsamlı bir şekilde irdeliyor.
Haluk Yurtsever’in, Türkiye’nin sol hareketini eleştirel bir gözle değerlendirdiği ‘Yükseliş ve Düşüş’ü, Türkiye solunu, güçlü olduğu ve düşüşe geçtiği yirmi yıllık zaman diliminde inceliyor.
Türkiye solunun gücünün doruğunda olduğu 1960-1980 arasına odaklanan Yurtsever, bu dönemin karakteristik özelliklerini; Türkiye’nin içinde bulunduğu toplumsal, siyasal ve ekonomik durumu analiz ediyor.
Solun o dönemde kaydettiği gelişmelerin kalıcı izler bıraktığını söyleyen Yurtsever’in çalışması, sıkıntılı bir dönem yaşayan Türkiye soluna, hareketin geçmişte kaydettiği başarıları aktardığı kadar, yanlış yapılanlar ve yapılmaması gerekenler konusunda da bir çerçeve sunuyor.
1830’lara, Bratislava’da bir Yahudi gettosuna dayanan ve küçük bir kumaş dükkânı olarak başlayan Mayer firmasının temelleri seyyar satıcı Salomon Mayer tarafından atılmıştı.
Asıl büyük gelişimini Mısır’da faaliyet gösterdiği yıllarda sağlayan firma, 1882 yılında İstanbul’da Mısır Çarşısının yanında ilk dükkânlarını açmış. Bunun peşi sıra Beyoğlu ve Karaköy mağazaları açılmış.
Mayer firmasının Türkiye’deki macerası, 100 yıla yakın, ailenin üçüncü kuşağından Georg Mayer’in yönetimi altında 1971 yılına kadar sürüyor.
Böylece firma, II. Abdülhamit’ten başlayarak Sultan Mehmed Reşad ve Sultan Mehmed Vahideddin gibi Osmanlı padişahları ile Cumhuriyet yönetimi altında Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, Celal Bayar, Cemal Gürsel ve Cevdet Sunay dönemlerini de görmüş oldu.
İşte elimizdeki nitelikli kitap da, zamanında İstanbul’un üst ve orta sınıfı arasında moda haline gelmiş bu mağazaların macerasını, ülke tarihinden gelişmelerle harmanlayarak anlatmasıyla önemli bir kaynak.
Kitaba, otuz beş yılını İstanbul’da geçirmiş, tam bir İstanbul tutkunu olan Georg Mayer’in tanıklıkları ve yine İstanbul’a dair hatıralarına dayanan 28 kısa öyküsü de eşlik ediyor.
Karl Marx, kapitalizmin kalıcı olmadığını, kendisinden önceki köleci ve feodal toplumlar gibi tarihsel bir sürecin olduğunu ve misyonunu üstlenince tarih sahnesinden çekileceğini öngörmüştü.
Paul Blackdale de, bu şekilde özetlenebilecek Marksist tarih anlayışına, yeni siyasal ve toplumsal gelişmelerle değerlendirerek katkıda bulunuyor.
Blackdale, tarihin incelemesini amaçlayan Marksist yaklaşımı anlatmakla kalmıyor, aynı zamanda Marx ve Engels’in ölümünden sonra başta Lenin, Troçki ve Lukács olmak üzere, Marksist kuramcıların bu yaklaşıma getirdikleri özgün bakış açılarını da kapsamlı bir biçimde ortaya koyuyor.
Yazar bununla da yetinmeyerek tarihin hareketinde yapı ve öznenin etkinliği sorununa dair Sartre ve Althusser arasında geçen tartışmadan günümüzün dönemleştirilmesi konusunda Marksistlerin yürüttüğü güncel yaklaşımlara kadar uzanıyor.
Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:
Tarih meraklılarının yanı sıra, siyaset bilimine ilgi duyanların ve genel olarak da tüm kapitalizm karşıtlarının muhakkak okuması gereken bir eser.
1895 katliamından ve 1915 soykırımından kurtulan, fakat 1938 Dersim katliamında kırıma uğrayan Dersimli bir ailenin, Hozatlı Gregoryan’ların trajik hikâyesi.
Bu kitapta anlatımlarına yer verilen, Gregoryan ailesinden Kevork Garbisyan ve Sarkis Gregoryan (Hıdır Yıldız) amcalar, yaklaşık yüz yıla yakın süredir etkisinden hiçbir şey kaybetmeyen bir acının yıkıcı etkilerini ilk günkü gibi hatırlıyor.
Dipnotski 