Kategori: Tarih

Ellen Meiksins Wood ve Neal Wood – İsyan Borusu (2008)

İki yazarlı ‘İsyan Borusu’, kapitalizmin yükselişe geçtiği on altıncı ve on yedinci yüzyıl Avrupa’sına uzanıyor.

Bu yüzyılların, kültür ve dindeki devrimci gelişmeler kadar, kapitalizmin ve modern ulus-devletin yükselişine, siyasal teorinin gelişimine, giderek artan biçimde uluslararası hale gelen bir ekonominin oluşumuna ve modern sömürgeciliğin başlangıcına tanıklık ettiğini söyleyen yazarlar, söz konusu dönemin düşünürlerinin izini sürerek, günümüz dünyasını anlayabilmek adına, o yüzyıllardan ne öğrenilebileceğini araştırıyor.

Thomas More, Thomas Smith, John Ponet, Richard Hooker, Thomas Hobbes ve John Locke, kitapta, fikirleri değerlendirilen düşünürlerden birkaçı.

  • Künye: Ellen Meiksins Wood ve Neal Wood – İsyan Borusu, çeviren: Fahri Bakırcı, Epos Yayınları, siyaset, 211 sayfa

Kolektif – Türkiye’de Akademik Tarihçilik (2017)

Bu kitapta bir araya gelen, Türkiye’de tarihçilik alanında tanınmış isimler, 19. yüzyıldan itibaren Batılı üniversitelerde bir kürsü olarak yer almaya başlamış akademik tarihçiliğin Türkiye’deki serüvenini ve bu alanda yaşanan güncel meseleleri tartışıyor.

Kitapta,

  • Başlangıcından bugüne akademik tarihçiliğin bilançosu,
  • Tarihçinin, bilgi üretme ve dağıtım süreçleri içinde ne kadar özgür olduğu,
  • Akademik tarihçilikten ne beklendiği,
  • İktidara göre pozisyon alan resmi tarihle akademik tarih arasında nasıl bir etkileşim olduğu,
  • Resmi tarih anlayışının akademik tarihçiliğe yansımaları,
  • Tarih bilgisi üretiminin sosyal ve siyasal gelişmelerle ilişkisi,
  • Akademik tarih yazıcılığıyla tarih ders kitapları yazımı arasındaki farklar,
  • Tarihçilerin geçmiş bilgisini nasıl inşa ettiği,
  • Ve proje eksenli tarih çalışmalarındaki belli başlı sorunlar gibi, alan için önemli konular tartışılıyor.

Kitap, tarih alanında eğitim gören öğrenciler kadar, tarihle ilgilenen ve düşünen her okurun ilgisini çekebilecek türden.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Zafer Toprak, İlhan Tekeli, Yunus Koç, Mehmet Ö. Alkan, Hakan Kaynar, Arif Bilgin, Mehmet Yaşar Ertaş ve İbrahim Turan.

  • Künye: Kolektif – Türkiye’de Akademik Tarihçilik, editör: Ahmet Şimşek ve Alaattin Aköz, Kronik Kitap, tarih, 192 sayfa, 2017

Mehmet Ö. Alkan – 150. Yılında Das Kapital: Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’deki Serencâmı (2017)

Siyasi tarih alanındaki çalışmalarıyla bildiğimiz, aynı zamanda Tarih Vakfı başkanlığını da yürüten Mehmet Ö. Alkan’dan, Karl Marx’ın ‘Das Kapital’inin Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçteki inişli çıkışlı çeviri ve yayınlanma macerası hakkında sıkı bir inceleme.

Alkan’ın da ortaya koyduğu gibi, bu, Türkiye’de sosyalizmin de ‘Kapital’ çevirilerinin başına gelenleri de çok iyi özetleyen bir maceradır.

‘Kapital’ bu süreçte küçümsemelere, yasaklamalara, engellemelere, suçlamalara, hapisliklere, işkence ve ölümlere rağmen, sosyalist ideallerinden taviz vermeyen Türkiyeli aydınlar tarafından çevrilmiştir.

Kitapta,

  • 1912 tarihli ilk ‘Kapital’ çevirisi ‘İktisad-ı İçtimaî’,
  • Tek parti –Atatürk– döneminde ‘Kapital’ çevirileri ve yasaklanması,
  • Basındaki ünlü ‘Kapital’ polemikleri,
  • ‘Kapital’ çevirisine dair ilk eleştiri yazısı,
  • Yayınlanmayan ‘Kapital’e dava,
  • Hikmet Kıvılcımlı’nın ‘Kapital’ çevirisi,
  • ‘Kapital’in 100. yılında birinci cildin ilk tam çevirisinin yapılışı,
  • ‘Kapital’in tamamının ilk kez eksiksiz biçimde Alaattin Bilgi tarafından çevirisi,
  • Ve ‘Kapital’in Yordam Kitap tarafından yayınlanmasıyla alevlenen tartışma gibi ilginç konular ele alınıyor.

Künye: Mehmet Ö. Alkan – 150. Yılında Das Kapital: Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’deki Serencâmı, İletişim Yayınları, tarih, 179 sayfa, 2017

Vehbî – Sûrnâme: Sultan Ahmet’in Düğün Kitabı (2008)

Prof. Dr. Mertol Tulum tarafından hazırlanan ve kaliteli baskısıyla göz dolduran ‘Sûrnâme’, Sultan III. Ahmet’in düğün şenliğini anlatıyor.

Sûrnâme, sünnet, evlenme ve tahta çıkma sebepleriyle yapılan şenlikleri anlatan eserlerin ortak adı.

Bu Sûrnâme’nin yazarı ise XVIII. yüzyılın divan sahibi şairlerinden Vehbî.

Vehbî’nin Sûrnâme’sini benzerleri arasında dikkate değer kılan husus, geceli gündüzlü, on beş gün süren, seyretmesi de epey zor düğün şenliklerini başından sonuna kadar izlemesi ve her yapılanı yakından izleyip metnine aktarmasıdır.

Bir döneme ışık tutan Sûrnâme, dönemin ünlü sanatçılarından Nakkaş Levnî’nin zengin minyatürleriyle de süslenmiş.

  • Künye: Vehbî – Sûrnâme: Sultan Ahmet’in Düğün Kitabı, hazırlayan: Mertol Tulum, Kabalcı Yayınları, tarih, 784 sayfa

Gavin Menzies – 1421 (2014)

Çin filosu, Avrupalılardan çok önce dünyayı keşfetti mi?

Bu tezin sahibi Gavin Menzies, Amerika kıtasını ve diğer birçok yeri Kolomb’dan ve diğer kâşiflerden çok önce Çin amiralleri Zheng He, Hong Bao, Zhou Man, Zhou Wen ve Yang Qing’in keşfettiğini savunuyor.

Yazarın sunduğu deliller, bu savın pek yabana atılır türden olmadığını gösteriyor.

  • Künye: Gavin Menzies – 1421, çeviren: Kardelen Kala, Kalkedon Yayınları

Robert Drews – Tunç Çağı’nın Sonu (2014)

MÖ 12. yüzyılda Doğu Akdeniz’de gerçekleşen, dünya tarihinin en dehşetli dönüm noktalarından Tunç Çağı sonu felaketinin kapsamlı bir hikâyesi.

Robert Drews, Geç Tunç Çağı devletlerini savunan savaş arabası ordularının, uzun mesafe silahı olarak cirit, göğüs göğüse çarpışma için de kama kullanan avcı erleri tarafından nasıl alt edildiğini anlatıyor.

  • Künye: Robert Drews – Tunç Çağı’nın Sonu, çeviren: Tolga Ersoy ve Gürkan Engin, İş Kültür Yayınları

Heinrich Schliemann – Kahramanlar Çağının İzinde: Heinrich Schliemann ve Troya Kazıları (2017)

Bizler Heinrich Schliemann’a yabancı değiliz.

Schliemann, Troya ve Miken’in keşfedilmesi yönündeki öncü çabalarıyla bilinen bir isim.

Fakat kendisine dair bildiğimiz bir diğer gerçek de, Troya’dan önemli miktarda tarihî eseri yağmalayarak Almanya’ya kaçırmasıydı.

Ayrıca Schliemann, bir yandan saygın bilim kuruluşlarına üye kabul edilmesiyle öte yandan arkeolojik bilgisinin amatör olduğu iddialarıyla uzun süre tartışmalara konu oldu.

Hulki Demirel’in derleyip çevirdiği elimizdeki harika kitap da, Schliemann’ın kişiliğine, yetiştiği dünyaya, temsil ettiği anlayışa, çalışmalarına ve ona dair süregelen tartışmalara yer veren, kendisi hakkında kapsamlı bir çalışma.

Suavi Aydın’ın Schliemann’ın Alman arkeoloji geleneği içindeki yerini tartışan yazısıyla açılan kitap, dönemin nitelikli bir fotoğrafını çekiyor.

O zamanki Batı Anadolu hakkında canlı gözlemler barındırmasıyla da dikkat çeken kitap, yalnızca arkeoloji alanında çalışan veya bu alanla ilgilenenler için değil, romantik zamanlardan maceracı bir arkeoloğun sıra dışı dünyasına daha yakından bakmak isteyen her okur için iyi bir fırsat.

  • Künye: Heinrich Schliemann – Kahramanlar Çağının İzinde: Heinrich Schliemann ve Troya Kazıları, derleyen ve çeviren: Hulki Demirel, İletişim Yayınları, 280 sayfa, 2017

Horst Blanck – Antikçağda Kitap (2017)

İnsanlar için kitabın gerçek ve ekonomik anlamda ulaşılabilir oluşu, matbaanın icadından önce ancak mümkün olabildi.

Horst Blanck’in bu çalışması ise, matbaanın icadından çok çok önceleri, Antik Yunan ve Roma’da kitap üzerine yapılmış en iyi incelemelerden biri.

Kitapta karşımıza çıkan kimi ilginç konular şöyle:

  • Attalos krallarının herkesin kullanımına açık olan görkemli Pergamon Kütüphanesi,
  • Herakleitos’un ‘Doğa Üstüne’ adlı eserini Ephesos’daki tapınakta Tanrıça Artemis’e sunuşu,
  • Büyük İskender’in Homeros’un ‘İlyada’ eserine duyduğu aşk,
  • Vergilius’un yeterince iyi olmadığını düşündüğü ‘Aeneis’i yakma girişimi,
  • Antik Yunan ve Roma’da okuryazarlık,
  • Antik Yunan ve Roma’da kitapların nasıl üretildiği,
  • Kitap dağıtımı ve kitapçılık,
  • Papirüsten parşömene bu dönemde kullanılan malzemeler,
  • Kitap koleksiyonları,
  • Dönemin kütüphaneleri ve kütüphane mimarisi
  • Ve daha fazlası…

Çok sayıda görsel malzemeyle zenginleşen bu muazzam çalışma, kitabın, kitap okumanın ve kitap temin etmenin tarih içinde geçirdiği dönüşüme yakından bakmak için muhteşem bir fırsat.

  • Künye: Horst Blanck – Antikçağda Kitap, çeviren: Zehra Aksu Yılmazer, Alfa Yayınları, tarih, 270 sayfa, 2017

 

Erhan Afyoncu – Son Dünya Düzeni (2014)

Erhan Afyoncu’nun gazete yazılarından bir seçki.

Kanuni’nin 10 yıl süren seferleri, Fransa’nın Türkiye’yi işgal planı, Osmanlı döneminde elçiler, 300 yıl önce İsveç’te Osmanlı modası, Osmanlı’da memur mesaisi, Osmanlı’nın Somalili mücahitlere yardımları, diyetle öldürülen padişah ve Osmanlı’nın ilk modern ordusunda askerlik gibi pek çok konu bu kitapta.

  • Künye: Erhan Afyoncu – Son Dünya Düzeni, Yeditepe Yayınları

James Brant – 1838 Yazında Kürdistan (2014)

Dönem İngiltere’sinin Erzurum Konsolosu James Brant’in, bölgenin ve dönemin siyasi atmosferinin ilgi çekici bir panoramasını sunan seyahat notları.

Brant, iki yardımcısıyla gerçekleştirdiği gezide, Erzurum, Muş, Bitlis, Van, Eleşkirt ve Adilcevaz gibi rotaları takip ederek, dönemin toplumsal hayatına dair gözlemlerini bizimle paylaşıyor.

Önemli bir tarihi tanıklık.

  • Künye: James Brant – 1838 Yazında Kürdistan, çeviren: A. Celil Kaya, Rûpel Yayınları