Tarih – Sayfa 257

Kolektif – 18. ve 19. Yüzyıllarda İzmir: Batılı Bir Bakış (2013)

18. VE 19. YÜZYILLARDA İZMİR: BATILI BİR BAKIŞ, Arkas Sanat Merkezi Yayınları, sergi kataloğu, 245 sayfa

Görsel zenginliği ve kaliteli baskısıyla dikkat çeken eldeki kitap, 18. ve 19. yüzyılların Batılı seyyahlarının yarattığı çok sayıda tasvir ve çeşitli belgelerin ışığında, dönemin İzmir’ini anlatan bir sergiye dayanıyor. Katalogda yer alan makaleler, Batılı seyyahların Doğu’yu algılama ve aktarma biçimlerini, Osmanlı döneminde İzmir’i, dönemin İzmir’inin sosyal ve kültürel hayatından kesitleri ve Batılı seyyahların gözünde İzmir depremi gibi konuları ele alıyor. Kitabın katalog bölümündeyse, 18. ve 19. yüzyıllardaki İzmir kartpostallarına, gravürlerine, resimlerine, fotoğraflarına, harita ve planlarına yer veriliyor.

Jacques Danos ve Marcel Gibelin – İşçi Sınıfı Araf’ta (2013)

İŞÇİ SINIFI ARAF’TA, Jacques Danos ve Marcel Gibelin, çeviren: Ahmet Arslan, H2O Kitap, tarih, 236 sayfa

1936 Haziran’ında Fransa’da başlayan işçi grevi, toplumsal ve siyasal bir radikalleşmeyi beraberinde getirmesi ve ülkedeki Sosyalist Parti ile Komünist Parti’nin muazzam örgütlenme kabiliyetini ortaya koymasıyla önemliydi. İşte iki yazarlı elimizdeki kitap, söz konusu grevin öncesi ve sonrasını detaylı bir bakışla ele alıyor. Kitapta, greve gelmeden önce, 1934’te başlayan halk hareketinin evreleri, grev dalgasının yayılması, grev neticesinde Léon Blum hükümetinin kurulması, grevin belli başlı kazanımları, burjuazinin karşı saldırısıyla hareketin yenilgiye uğrayışı ve bu uzun soluklu mücadeleden alınabilecek dersler irdeleniyor.

Zeliha Hepkon, Songül Aydın ve Şükrü Aslan (der.) – Dersim’i Parantezden Çıkarmak (2013)

DERSİM’İ PARANTEZDEN ÇIKARMAK, derleyen: Zeliha Hepkon, Songül Aydın ve Şükrü Aslan, İletişim Yayınları, tarih, 360 sayfa

‘Dersim’i Parantezden Çıkarmak’, 2010 yılında gerçekleştirilen bir sempozyuma sunulan bildirilerden oluşuyor. Alanında uzman çok sayıda ismin katkıda bulunduğu kitap, resmi milliyetçiliğin Dersim’e bakışını, 1938’de Dersim’den Batı illerine zorunlu göçü, Dersim yöresindeki Kızılbaş ocaklarını Hacı Bektaş Evlâdına bağlama girişiminin sakıncalarını, Dersim Ermenilerini, günümüz Dersim’inin ekonomik manzarasını, Munzur baraj projelerine karşı yürütülen toplumsal muhalefeti ve buna benzer, ilgi çekici pek çok konuyu değerlendiriyor. Çalışma, akademisyenler kadar, konuya giriş yapmak isteyen okurlara da hitap ediyor diyebiliriz.

Ergun Hiçyılmaz – Beni Toprağıma Gömün (2013)

BENİ TOPRAĞIMA GÖMÜN, Ergun Hiçyılmaz, Destek Yayınları, tarih, 210 sayfa

Ergun Hiçyılmaz ‘Beni Toprağıma Gömün’de, bu topraklarda doğup, bu topraklarda büyümüş, kimi eceliyle, kimi savaşın eliyle göçüp gitmiş gayrimüslimlerin dramlarını anlatıyor. Hiçyılmaz, İstanbul’da ölmek ve bu topraklarda gömülmek isteyen Büyükadalı Madam Klio’nun evrak-ı metrukesinden yola çıkıyor. Yazar devamında da, Madam Klio’nun yaşadığı dönemlerden kimi safhaları okurlarına sunuyor ve Türkiye’deki Rum, Ermeni ve Musevilerin kaderlerini etkileyen ülke tarihindeki belli başlı dönüm noktalarını ele alıyor. Çalışma, gayrimüslim kesimin kültürü, gelenekleri ve Müslüman halkla ilişkilerini aydınlatmasıyla iyi bir kaynak.

Teoman Ergül – Vahideddin-Mustafa Kemal Ekseninde Milli Mücadele (2013)

VAHİDEDDİN-MUSTAFA KEMAL EKSENİNDE MİLLİ MÜCADELE, Teoman Ergül, Akılçelen Kitaplar, tarih, 663 sayfa

Teoman Ergül, eldeki oylumlu çalışmasında, 1918-1922 arasında süren Milli Mücadele’yi belli başlı aktörleri ve dönüm noktalarıyla ele alıyor. Kitapta, İstanbul’un işgali, Mustafa Kemal’in Anadolu’ya gidişi, Anadolu’da gerçekleştirilen kongrelerin arka planında yaşananlar, Güney cephesinde yaşanan kanlı kent savaşları, Milli Mücadele’nin İtilaf Devletleri’nin dikkatini çekmeye başlaması, Sultan Vahdeddin’in Milli Mücadele hareketini zayıf düşürmek amacıyla Anadolu’yu ayaklandırma çabaları, TBMM’nin açılışı, Sevr anlaşmasının imzalanma sürecinde yaşananlar ve işgal güçlerinin Anadolu’dan çekilişi gibi konular ele alınıyor.

Ayşe Osmanoğlu – Babam Sultan Abdülhamid (2013)

BABAM SULTAN ABDÜLHAMİD, Ayşe Osmanoğlu, Timaş Yayınları, anı, 320 sayfa

1961’de hayata veda eden Ayşe Osmanoğlu, II. Abdülhamid’in altıncı kız çocuğuydu. Osmanoğlu anılarında, Osmanlı tarihinin en tartışmalı padişahlarından olan Abdülhamid’e ve dönemin Osmanlı dünyasına dair anılarını sunuyor. Yazar, Yıldız Sarayı’ndaki çocukluk günlerini, bir baba ve eş olarak Abdülhamid’i, Meşrutiyet devrinde yaşananları, Abdülhamid’in ev hapsinde tutulduğu Selanik’teki Alâtini Köşkü’nde geçen günlerini ve Abdülhamid’in eşlerini, çocuklarını anlatıyor.

Fatih Artvinli – Toptaşı Bimarhanesi: Delilik, Siyaset ve Toplum (2013)

Üsküdar’da Valide-i Atik Camii’nin hemen altında yer alan Toptaşı Bimarhanesi, Osmanlı’nın 1873-1927 yılları arasında hizmet veren bir akıl hastanesiydi.

Tıp tarihi alanında çalışan Fatih Artvinli, bimarhaneyle ilgili birçok kaynağı inceleyerek hazırladığı çalışmasında, Toptaşı Bimarhanesi’nin tarih içindeki kurumsal sürekliliğini takip ettiği gibi, bu dönemdeki toplumsal düzeni de betimliyor.

Bimarhanenin ıslah edilme çalışmaları; 2. Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinde bimarhanede gerçekleştirilen reformlar; gayrimüslimlerin, kadınların ve diğerlerinin bimarhanedeki durumları, kitaptaki ilgi çekici konulardan.

Künye: Fatih Artvinli – Toptaşı Bimarhanesi: Delilik, Siyaset ve Toplum, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, tarih, 308 sayfa

Hava Selçuk – Tuna Boyunda Bir Osmanlı Kenti: Vidin (2013)

TUNA BOYUNDA BİR OSMANLI KENTİ: VİDİN, Hava Selçuk, Çizgi Kitabevi, tarih, 320 sayfa

Tuna nehri etrafında önemli bir serhat kenti olan Vidin, Osmanlı hakimiyeti altına girdiği 1396’dan 1878 yılına kadar önemli tarihi olaylara beşiklik etti. Tarihçi Hava Selçuk da bu kapsamlı çalışmasında, Osmanlı hakimiyeti sonlanıncaya kadarki süreçte Vidin’in siyasi ve sosyal tarihini incelemesinin odağına yerleştiriyor. Bunu, şehrin 1844-1845 yılında yapılan temettuat defterleri kayıtlarını esas alarak yapan Selçuk, Vidin’in sosyal ve ekonomik yapısını, kale içindeki Müslüman mahallelerini, gayrimüslim mahallelerini, varoşta yaşayan zanaatkârları, Kıpti ve Yahudileri, şehrin belli başlı ticari faaliyetlerini ele alıyor.

Serdar Genç – Lale Devrinde Savaş (2013)

LALE DEVRİNDE SAVAŞ, Serdar Genç, Kitap Yayınevi, tarih, 249 sayfa

Osmanlı’nın Lale Devri çokça, saray eğlencelerinden ibaret olarak değerlendirilse de, o dönemde Osmanlı, komşusu Safeviler ile uzun yıllara yayılacak bir savaşa girişmişti. Tarihçi Serdar Genç, bu dönemde gerçekleştirilen İran seferlerini organizasyon ve lojistik açısından değerlendiriyor. Genç çalışmasına, savaş öncesinde Osmanlı İmparatorluğu, Safeviler ve Rusya hakkında bilgiler vermekle başlıyor. Devamında da, sefer sırasında sürdürülen ulaşım faaliyetlerini, ordunun iaşesinin sağlanmasını, seferde kullanılan silahlar ile sefer mühimmatını, seferin askeri gücünü ve sefer için yapılan çeşitli masrafları inceliyor.

Adrian Vickers – Komünistlerden İslamcılara Bir 20. Yüzyıl Tarihi: Endonezya (2013)

Güneydoğu Asya alanında çalışan Adrian Vickers’ın, çok sayıda Endonezyalı ile yaptığı sohbetlerin ürünü olan elimizdeki kitabı, 220 milyonluk nüfusuyla dünyanın dördüncü büyük ülkesi olan bu devasa ve heterojen coğrafyanın modern tarihinin belli başlı dönüm noktalarını aydınlatıyor.

Endonezyalı yazar Pramoeya Ananta Toer’in hayatını ve yazdıklarını rehber alan Vickers, ülkenin Hollanda sömürgesi olduğu dönemi, kolonici devlete karşı yükselen muhalefeti, İslamcılığın önemli bir güç haline gelişini, ülkedeki etnik ve dini çeşitliliği, iç savaşı ve komünistler ile muhaliflerin darbe sürecinde devletin gazabına uğrayışını anlatıyor.

Künye: Adrian Vickers – Komünistlerden İslamcılara: Bir 20. Yüzyıl Tarihi: Endonezya, çeviren: Attila Tuygan, Ayrıntı Yayınları, tarih, 327 sayfa, 2013