Tarih – Sayfa 261

Mark Mazower – Büyülü Saray Yok (2012)

BÜYÜLÜ SARAY YOK, Mark Mazower, çeviren: Nilüfer İlkaya Elçioğlu, Alfa Yayınları, tarih, 196 sayfa

Mark Mazower ‘Büyülü Saray Yok’ta, Birleşmiş Milletler’in (BM) kökenlerini irdeleyerek, uluslararası sistemde kurumun gelecekteki yerini tartışıyor. BM’nin ve savaş sonrası dünya düzeninin ilk ideolojik gelişme döneminin tarihçesine odaklanan Mazower, BM’nin yaratıcılarının imparatorluk çıkarlarını koruyacak bir dünya örgütü kurduklarını, devamında Hindistan gibi eski sömürge güçlerinin bu yapıyı farklı bir şekilde dönüştürdüğünü belirtiyor. Mazower incelemesinde, Jans Smuts, Alfred Zimmern, Raphael Lemkin, Joseph Schechtman ve Cavaharlal Nehru gibi, BM’nin tarihinde önemli yeri olan aktörlerin fikirlerini de tartışıyor.

Sait Pertev Demirhan – Balkan Savaşı’nda Büyük Genel Karargâh (2012)

BALKAN SAVAŞI’NDA BÜYÜK GENEL KARARGÂH, Sait Pertev Demirhan, Alfa Yayınları, tarih, 237 sayfa

Sait Pertev Demirhan, İşkodra’da İtalya Savaşı nedeniyle Batı Ordusu 2. Kurmay Başkanlığında, 1. Dünya Savaşı’nda İzmir, İstanbul ve Kafkas gibi cephelerde bulunmuş, ayrıca daha sonra Genelkurmay Harp Tarihi Şubesi Müdürlüğü görevini de yürütmüş bir asker. Demirhan’ın 1913 yılında yazmaya başladığı elimizdeki anıları, Balkan Savaşı’nda genel karargâhın aldığı tedbirleri anlatıyor. Demirhan’ın, 1912 yılının Ekim ayı boyunca gün gün kaleme aldığı anıları, savaş esnasında Osmanlı ordusunun Trakya harekat bölgesi içindeki yığınağı ile ordunun ilk harekatına dair pek çok ayrıntı barındırmasıyla önemli bir tarihi belge.

Nazır Şentürk – Babıâli’nin Reisülküttabları (2012)

BABIÂLİ’NİN REİSÜLKÜTTABLARI, Nazır Şentürk, Doğan Kitap, tarih, 140 sayfa

Nazır Şentürk elimizdeki çalışmasında, Osmanlı bürokrasisinde önemli rolü olan reisülküttablık kurumunu ve bu kurumda görev üstlenmiş reisülküttabları anlatıyor. Şentürk burada, Babıâli’de görev yapmış 48 reisülküttab’ın hayat hikâyesini verdiği gibi, Osmanlı diplomasisinin işleyişi konusunda önemli detayları da aydınlatıyor. Osmanlı İmparatorluğu’nda elçilerin gelişi, elçinin Divan’a kabulü, sadrazam-padişah ve reisülküttab ilişkileri, elçinin sadrazam ve padişah tarafından kabulü, gayrimüslim ve müslüman elçilerin kabul şekilleri, reisülküttabların tayin ve terfileri ve teşrifatta reisülküttabların kıyafetleri bunlardan birkaçı.

İhsan et-Tercüman – Çekirge Yılı: Kudüs 1915-1916 (2012)

ÇEKİRGE YILI: KUDÜS 1915-1916, İhsan et-Tercüman, inceleme ve notlar: Selim Temârî, Klasik Yayınları, anı, 328 sayfa

‘Çekirge Yılı’, Cemal Paşa’nın kumandanlığını yürüttüğü Dördüncü Ordu’da görev yapan Kudüslü sıradan bir askerin, er İhsan et-Tercüman’ın 1. Dünya Savaşı’na dair anılarından oluşuyor. et-Tercüman, Mart 1915-Ağustos 1916 arasını kapsayan bu günlüklerinde, yaşadığı olayları ve izlenimlerini sıcağı sıcağına paylaşıyor. Günlüğü önemli kılan hususlardan biri de, savaş yıllarının getirdiği sıkıntı ve zorlukların Kudüs’ün gündelik hayatına nasıl yansıdığını, şehri ele geçiren çekirge istilasını, tifo ve benzeri salgın hastalıkların bölgeyi kırıp geçirişini ve Kudüs’teki Müslümanlar ile gayrimüslimler arasındaki ilişkiyi de gözlemlemesi.

Sam Stall – Uygarlığı Değiştiren 100 Kedi (2012)

UYGARLIĞI DEĞİŞTİREN 100 KEDİ, Sam Stall, çeviren: Ayşen Anadol, Can Yayınları, tarih, 181 sayfa

Hayvan sever yazar Sam Stall, yeni bir baskıyla yayınlanan elimizdeki kitabında, tarihte yaşamış, iz bırakan kedilerin izini sürüyor. Ünlü yazar Edgar Allan Poe’nun, bir korku öyküsüne modellik etmiş kedisi Cattarina, bilimci Nikola Tesla’nın elektrik üzerine dünyayı değiştirecek olan araştırmasına başlamasını sağlayacak kedisi Macek, bir tutam tüyüyle bir katilin yakalanmasını sağlayan ve böylece adli tıp alanında devrim yaratan Kartopu adlı Kanada kedisi ve Pakistan ile ABD arasında ciddi bir diplomatik krize neden olan kedi yavrusu Amedabad, Stall’ın çalışmasında karşımıza çıkan ilgi çekici kedi öykülerinden birkaçı.

Zeki Paşa’nın Balkan Savaşı Hatıratı (2012)

ZEKİ PAŞA’NIN BALKAN SAVAŞI HATIRATI, çeviren: Sema Demirtaş, Alfa Yayınları, anı, 136 sayfa

Elimizdeki kitap, 1912 yılı başlarında 2. Ordu Müfettiş Vekâleti’ne atanan ve daha sonra Vardar Ordusu Komutanlığı ile Balkan Savaşı’na katılan korgeneral Zeki Kılıç-Kolaçoğlu’nun anılarından oluşuyor. Balkan Savaşları’nda orduyu komuta etmek gibi önemli bir görev üstlenmiş Zeki Paşa anılarında, Kumanova Meydan Muharebesi’ni, Pirlepe bölgesinde yaşanan olayları, Manastır Meydan Muharebesi’ni ve Kuzey Yunanistan’da Yanya’nın düşüşünü anlatıyor.

Arsen Yarman – Ermeni Yazılı Kültürü (2012)

ERMENİ YAZILI KÜLTÜRÜ, Arsen Yarman, Türkiye Ermenileri Patrikliği Yayınları, inceleme, 366 sayfa

Ermeni matbaacılığının 500. yıldönümü ile Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi’nin 180. kuruluş yıldönümü vesilesiyle hazırlanan elimizdeki çalışma, Ermeni yazılı kültürünü harf, papirüs, elyazması, salnâmeler ve modern matbaacılık tekniği ürünleri üzerinden izliyor. Salnâme ve Osmanlı’da salnâme geleneğini ele alarak çalışmasına başlayan Arsen Yarman, devamında da, Ermenilerce kutsal sayılan elyazması geleneği, modern baskı tekniklerinin Ermeni yazılı kültüründeki etkileri ve 18. yüzyıl ve II. Meşrutiyet zamanlarında İstanbul’daki Ermeni matbaacılığı gibi konuları aydınlatıyor, bu serüvene dair çok sayıda belgeyle çalışmasını zenginleştiriyor.

Murat Çulcu – “Gelecek Yıl Kudüs’te” (2012)

“GELECEK YIL KUDÜS’TE”, Murat Çulcu, E Yayınları, tarih, 278 sayfa

Murat Çulcu, adını bir Musevi ilahisinden alan elimizdeki kitabında, Siyonizm’in 1895-1922 yıllarını kapsayan ilk dönemine odaklanıyor. Çulcu kitabına, Theodore Herzl, Yehuda Alkalay, Kalischer Hirsch, Moses Hess ve Leon Pinsker gibi Siyonizm’in öncülerini ve çalışmalarını anlatarak başlıyor. Çalışmanın devamında da Uluslararası Siyonist Tekilatı, Kaiser Wilhelm ve Theodore Herzl’in Filistin’e yaptığı ziyaretler, Filistin’e Yahudi göçleri, Balfour deklarasyonunun ilanı, Filistin’de savaş sürecinin başlaması, Filistin’de İngilizlerin koruması altındaki manda yönetimi ve Siyonist-Arap işbirliği gibi konular ele alınıyor.

Susan Buck-Morss – Hegel, Haiti ve Evrensel Tarih (2012)

HEGEL, HAİTİ VE EVRENSEL TARİH, Susan Buck-Morss, Metis Yayınları, inceleme, 172 sayfa

Susan Buck-Morss, yayınlandığı günlerde önemli tartışmaları da ateşleyen elimizdeki makaleleri, tarih ile felsefe arasındaki sınırda duruyor. Yazar, kitabının ilk makalesi olan ‘Hegel ve Haiti’de, Haiti devrimini, Hegel’in “efendi-köle” diyalektiği bağlamında ele alıyor. Burada Avrupamerkezciliği eleştiren Buck-Morss’un tartışma yaratmasının en önemli nedenlerinden biri, Batı modernliğinin mirasını merkezinden edip modernliği evrensel bir yönelim olarak değerlendirmesiydi. Kitabın ‘Evrensel Tarih’ başlıklı ikinci makalesi ise, Buck-Morss’un, ilk makalesine getirilen eleştiri ve yorumlara verdiği yanıtlardan oluşuyor.

Georges Haupt – Tarihçi ve Toplumsal Hareket (2012)

TARİHÇİ VE TOPLUMSAL HAREKET, Georges Haupt, çeviren: Barış Sennan, Ayrıntı Yayınları, tarih, 280 sayfa

Georges Haupt ‘Tarihçi ve Toplumsal Hareket’te, 19. yüzyıl ve 20. yüzyıl başı sosyalist işçi hareketinin kapsamlı bir tarihini anlatıyor. Haupt, bu yazıların merkezine de, sosyalist tarihin birinci momenti olarak Enternasyonal’i yerleştiriyor. Haupt’un yazılarında bir sembol örnek olarak Komün; Marksist ve Marksizm terimlerinin uluslarası sosyalist söz dağarcığına girişinin kökenleri; Lenin, Bolşevikler ve 2. Enternasyonal; Alman sosyal demokrasisinin Güneydoğu Avrupa’da yükselişi; Enternasyonal ve Ağustos 1914’teki “Kutsal Birlik”, Lenin’de savaş ve devrim, işçi hareketinde uluslararası yönetici gruplar ele alınıyor.