Dipnotski

Aiskhylos – Zincire Vurulmuş Prometheus (2013)

ZİNCİRE VURULMUŞ PROMETHEUS, Aiskhylos, çeviren: Azra Erhat ve Sahabattin Ali, İş Kültür Yayınları, tragedya, 78 sayfa

Aiskhylos’un, tarihe direnen tragedyası ‘Zincire Vurulmuş Prometheus’, Prometheus’un Tanrılardan ateşi çalmasını ve bunun için çarptırıldığı cezayı hikâye ediyor. Titanlar soyundan gelen ve bilinç ile özgürlüğü her şeyden değerli gören Prometheus, baştan beri Tanrılara düşman insanlara da dost olmuştur. Günün birinde Prometheus, ateşi, yani bilgiyi ve gücü Tanrılardan çalıp insanlara verecektir. Fakat Tanrısal düzene karşı çıktığı için ağır bir şekilde cezalandırılacaktır. Zincire vurulup bir kayaya mıhlanacak Prometheus, eylemini, eyleminin uyandırdığı tepkiyi dile getirir, böylece insanın ezeli ve ebedi dramını anlatır.

Feridüddin Attar – Pendname (2013)

PENDNAME, Feridüddin Attar, çeviren: Yusuf Çetindağ, Etkileşim Yayınları, tasavvuf, 414 sayfa

‘Pendname’, 12. yüzyılda yaşamış, İslam tarihinin önde gelen mutasavvıflarından Feridüddin Attar’ın dini, sosyal ve ahlaki öğütlerinden oluşuyor. Attar’ın İslam kültüründe önemli etkiler bırakan mesnevisi yüzyıllar boyunca Farsça, Arapça ve Türkçeye çevrilmiş. Attar burada, nefse hakim olmayı, susmanın yararlarını, devlet yöneticileri için zararlı olan şeyleri, dervişliği, gösterişten kaçınmayı, kötü huyları, öfkenin zararlarını, ahmakların alametlerini, cömertliğin faziletini, misafirperverliği ve dostluğu anlatıyor. Kitabın bu yeni baskısı, çevirmeni Yusuf Çetindağ’ın şerh ve açıklamalarıyla da zenginleşiyor.

Tahir Abacı – Türk Müziğinde Bestelenmiş Şiirler (2013)

TÜRK MÜZİĞİNDE BESTELENMİŞ ŞİİRLER, Tahir Abacı, İkaros Yayınları, inceleme, 158 sayfa

‘Türk Müziğinde Bestelenmiş Şiirler’, geleneksel ya da geleneksele yakın tarzlarda bestelenmiş şiirleri sunuyor. Bir güfte derlemesinden ziyade, şiirlerin bestelenmiş olanlarından bir seçme olan çalışma, müziğin nitelikli şiire yaklaşımını ortaya koymasıyla önemli. Daha çok popüler olmuş, sevilmiş örneklere yer verilen ve yazarı Tahir Abacı’nın Türk müziğinde şiir ilişkisini irdelediği bir yazıyla açılan kitapta, Yunus Emre’den Pir Sultan Abdal’a, Karacaoğlan’dan Hacı Hayri Bey’e, Tevfik Fikret’ten Yahya Kemal’e, Sabahattin Ali’den Ruhi Su’ya, Ahmed Arif’ten Can Yücel’e ve Edip Cansever’e kadar birçok ismin şiirleri yer alıyor.

Joseph Roth – Radetzky Marşı (2013)

RADETZKY MARŞI, Joseph Roth, çeviren: Ahmet Arpad, Can Yayınları, roman, 410 sayfa

Joseph Roth, edebiyat tarihinin kült eserlerinden ‘Radetzky Marşı’nda Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun yükselişi ve çöküşünü anlatıyor. Romanın merkezindeki Trotta ailesi, genç bir teğmen olan Joseph Trotta’nın bir savaşta İmparator Ferdinand Joseph’in hayatını kurtarması neticesinde ülke monarşisine dahil olmuştur. Dönem 1. Dünya Savaşı’ndan hemen önceki süreçtir ve gelecek kimsenin tahmin edemeyeceği trajik olaylara gebedir. Roth, Trottaların dönüşen hayatı ile dışarıdan güçlü görünüp hızla çöküşe doğru yol alan Habsburg hanedanının trajik öyküsünü kendine has üslubu ve dikkat çekici gözlemlerle harmanlayarak sunuyor.

Aleksandr Şeptulin – Diyalektiğin Kategorileri ve Yasaları (2013)

DİYALEKTİĞİN KATEGORİLERİ VE YASALARI, Aleksandr Şeptulin, çeviren: Yakup Şahan, Yordam Kitap, felsefe, 383 sayfa

Aleksandr Şeptulin ‘Diyalektiğin Kategorileri ve Yasaları’nda, sistemli bir dünya görüşü oluşturmak ve dünyada olup bitenlere ilişkin bütünsel bir anlayış oluşturmak için kullanıldıklarında ideolojik işlevler kazanan maddeci diyalektiğin önde gelen kategorilerini ve yasalarını çözümlüyor. Şeptulin bu bağlamda, madde ve bilinç, toplumsal ve pratik bilgilenmenin gelişim basamakları olarak kategoriler, nitelik ve nicelik, neden ve sonuç, zorunlu ve rastlantısal, içerik ve biçim, öz ve görüngü, çelişki, karşıtların birliği, yadsımanın yadsınması, olanaklılık ve gerçeklik gibi, diyalektiğin başlıca kategorilerini sergiliyor.

Louise A. Hitchcock – Kuramlar ve Kuramcılar (2013)

KURAMLAR VE KURAMCILAR, Louise A. Hitchcock, çeviren: Seda Pekşen, İletişim Yayınları, felsefe, 332 sayfa

Louise A. Hitchcock, faydalı bir kaynak olarak hazırladığı ‘Kuramlar ve Kuramcılar’da, Batı düşüncesinde kuramı önemli isimler, disiplinler ve söylemlerden yola çıkarak açıklıyor. Hitchcock, kitabının ilk bölümünde öncüler olarak tanımladığı Sigmund Freud, Karl Marx, Friedrich Nietzsche ve Ferdinand de Saussure gibi isimleri, devamında da kuramcılar olarak tanımladığı Theodor W. Adorno, Louis Althusser, Roland Barthes, Walter Benjamin, Martin Heidegger, Pierre Bourdieu, Judith Butler, Emmanuel Levinas ve Edward Said gibi düşünürlerin temel kavramlarını ve metinlerini özetliyor, ayrıca konuyla ilgili okuma önerileri sunuyor.

Burçin Canar – Soğuk Savaş Sonrasında Karadeniz (2013)

SOĞUK SAVAŞ SONRASINDA KARADENİZ, Burçin Canar, Phoenix Yayınları, siyaset, 263 sayfa

Burçin Canar ‘Soğuk Savaş Sonrasında Karadeniz’de, Soğuk Savaş ertesinde uluslararası sistemin yeniden yapılanma sürecinde, Karadeniz’in küresel ve bölgesel güçlerin etkinlik mücadelesine sahne oluşunu irdeliyor. Bu bağlamda ABD, AB, Rusya ve Türkiye’nin bölge politikalarını değerlendiren Canar, SSCB’nin dağılmasının ardından uluslararası sistemde yaşanan değişimleri, yeni dünya düzeninde ABD, Rusya ve Türkiye’nin temel dış politika hedeflerini, Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü’nün amaç ve işlevlerini, bölge ülkeleri arasındaki ilişkileri ve enerji sorununun bölge politikalarını nasıl şekillendirdiğini araştırıyor.

Immanuel Wallerstein – Bilginin Belirsizlikleri (2013)

BİLGİNİN BELİRSİZLİKLERİ, Immanuel Wallerstein, çeviren: Berivan Alataş, Sümer Yayıncılık, felsefe, 250 sayfa

Immanuel Wallerstein ‘Bilginin Belirsizlikleri’nde, şimdinin, geçmişin ve geleceğin bilinemeyeceğini savunuyor, bilinemezliğin insanı ve özellikle, kendini sosyal gerçekliği açıklamaya adadığını farz eden sosyal bilimleri soktuğu durumu tartışıyor. Muğlaklığın, bilgi sistemlerimizin temel yapı taşı olarak ele alınması halinde, şimdiye ve tarihe odaklanmada deneysel olarak yararlı olacak gerçeklik anlayışları inşa etmemize olanak tanıyacağını söyleyen Wallerstein, 21. yüzyılda sosyal bilimleri bekleyen sorunları, kesinliklerin sonunu ve disiplinlerin karşılaştıkları belli başlı ikilemleri nasıl aşacaklarını irdeliyor.

Fatih Balkış – Fars (2013)

FARS, Fatih Balkış, Can Yayınları, roman, 107 sayfa

Fatih Balkış ‘Fars’ta, şehirlerarası bir tren yolculuğunda hayatıyla hesaplaşmaya girişen karakterinin yaşadıklarını anlatıyor. Roman, Çehov’un ‘Martı’ oyununu sahnelemeye çalışan bir tiyatro ekibinin, İstanbul’dan Ankara’ya yaptığı bir tren yolculuğuyla açılır. Bu esnada ekipten biri, yemek vagonunda bir köşeye çekilerek çevresinde olup bitenleri gözlemlemeye başlar. Bir süre sonra bu gözlem, trenin içindekileri de aşıp, kahramanımızın geçmişine, üniversite yıllarındaki arkadaşlıklarına, onu bir gölge gibi izlemiş büyük hayalkırıklıklarına, kısacası hayatıyla giriştiği bir sorgulamaya ve yüzleşmeye doğru yol alacaktır.

Mircea Eliade – Yoga (2013)

YOGA, Mircea Eliade, çeviren: Ali Berktay, Kabalcı Yayınevi, inceleme, 578 sayfa

Ünlü din tarihçisi Mircea Eliade ‘Yoga’da, yoga tekniğinin belirli biçimleri, kuramları, uygulamaları ve tarihini kapsamlı bir bakışla anlatıyor. Yoga öğretileri, yogada özerkleşme teknikleri, yoga ve Brahmancılık, Budizm’de yoga teknikleri, yoga ve tektanrıcılık, yoga ve simya, yoga ve yerli Hindistan, yoga tekniklerinin yayılımı sonucunda Hindistan ile dünya arasındaki kültürel temaslar gibi konuları ele alan Eliade, aynı zamanda Yoga öğretileri ile ilgili Sanskrit ve Pali dilindeki çok sayıda metni de kitabına dahil ediyor. Konuyla ilgili güncel tartışmaları da barındıran kitap, yoga için önemli bir kaynak eser.