2013 – Sayfa 25 – Dipnotski

Ayşe Osmanoğlu – Babam Sultan Abdülhamid (2013)

BABAM SULTAN ABDÜLHAMİD, Ayşe Osmanoğlu, Timaş Yayınları, anı, 320 sayfa

1961’de hayata veda eden Ayşe Osmanoğlu, II. Abdülhamid’in altıncı kız çocuğuydu. Osmanoğlu anılarında, Osmanlı tarihinin en tartışmalı padişahlarından olan Abdülhamid’e ve dönemin Osmanlı dünyasına dair anılarını sunuyor. Yazar, Yıldız Sarayı’ndaki çocukluk günlerini, bir baba ve eş olarak Abdülhamid’i, Meşrutiyet devrinde yaşananları, Abdülhamid’in ev hapsinde tutulduğu Selanik’teki Alâtini Köşkü’nde geçen günlerini ve Abdülhamid’in eşlerini, çocuklarını anlatıyor.

Geoff Boucher – Yeni Bir Bakışla Adorno (2013)

YENİ BİR BAKIŞLA ADORNO, Geoff Boucher, çeviren: Yetkin Başkavak, Kolektif Kitap, felsefe, 144 sayfa

Geoff Boucher elimizdeki nitelikli çalışmasında, çağdaş düşünürler arasında en kışkırtıcı ve önemli, ama en az anlaşılmış olanlarından Theodor W. Adorno’nun düşünce dünyasını, modern sanatın dönüm noktalarını fon alarak yorumluyor. Çalışmanın ilgi çekiciliği, Adorno düşüncesini iki dünya savaşı arasındaki dönemde Ekspresyonizmi, savaş sonrası dönemde de Soyut Ekspresyonizmi doğuran bağlam içine yerleştiriyor olması. Boucher bu bağlamda, Adorno’nun toplumsal ve kültürel kuramını, Frankfurt Okulu’na katkılarını, müzikte sanat tarihini yeniden inşa edişini, estetik kuramını ve postmodern kültür bağlamındaki önemini irdeliyor.

Fatih Artvinli – Toptaşı Bimarhanesi: Delilik, Siyaset ve Toplum (2013)

Üsküdar’da Valide-i Atik Camii’nin hemen altında yer alan Toptaşı Bimarhanesi, Osmanlı’nın 1873-1927 yılları arasında hizmet veren bir akıl hastanesiydi.

Tıp tarihi alanında çalışan Fatih Artvinli, bimarhaneyle ilgili birçok kaynağı inceleyerek hazırladığı çalışmasında, Toptaşı Bimarhanesi’nin tarih içindeki kurumsal sürekliliğini takip ettiği gibi, bu dönemdeki toplumsal düzeni de betimliyor.

Bimarhanenin ıslah edilme çalışmaları; 2. Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinde bimarhanede gerçekleştirilen reformlar; gayrimüslimlerin, kadınların ve diğerlerinin bimarhanedeki durumları, kitaptaki ilgi çekici konulardan.

Künye: Fatih Artvinli – Toptaşı Bimarhanesi: Delilik, Siyaset ve Toplum, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, tarih, 308 sayfa

Demet Lüküslü ve Hakan Yücel (der.) – Gençlik Halleri (2013)

GENÇLİK HALLERİ, derleyen: Demet Lüküslü ve Hakan Yücel, Efil Yayınevi, sosyoloji, 316 sayfa

‘Gençlik Halleri’, son zamanlarda Gezi Direnişi’nden de tanık olunduğu şekliyle, büyük önyargılar ve klişelerle değerlendirilegelmiş gençliği, sosyal bilimlerin gözlüğünden inceliyor. Farklı yazarların katıldığı çalışma, gençliği sınıfsal boyutunu, kent yoksulu gençler ile üst-orta sınıf gençliğin dil kullanım pratiklerini, Türkiye’de rap müziğin yerel motiflerini, gençliğin edebi üretimini, Yahudi gençlerin kimlik stratejilerini, yeni toplumsal hareketlerde gençlerin siyasal angajmanlarını, internet kuşağının siyasal aktivizmini, öğrenci hareketinin sendikal faaliyetlerini ve buna benzer pek çok ilgi çekici detayı irdeliyor.

Magda Szabó – Yavru Ceylan (2013)

YAVRU CEYLAN, Magda Szabó, çeviren: Yasemin Pichler, Yapı Kredi Yayınları, roman, 229 sayfa

Macar yazar Magda Szabó’nun, hesaplaşma romanı ‘Yavru Ceylan’ı, trajik geçmişiyle yüzleşirken ümitsiz bir halde aşka ve geleceğe dair inancını da korumaya çalışan bir kadının iç monologları üzerine kurulmuş. Artık ünlü bir aktris olan Ester Encsy, kırsal Macaristan’da daha sonra yoksul düşmüş seçkin bir aileden gelmektedir. Dışarıdan bakıldığında, istediği her şeye ulaşmış gibi görünen Encsy’nin bugünü, aslında tümüyle geçmişindeki trajik olayların, aşağılanmaların verdiği öfkenin egemenliğindedir. Şimdi Encsy’nin hınç, öfke ve güvensizlikle örülmüş dünyası, beklenmedik bir anda kapısını çalan sevgiyle sınanacaktır.

Hava Selçuk – Tuna Boyunda Bir Osmanlı Kenti: Vidin (2013)

TUNA BOYUNDA BİR OSMANLI KENTİ: VİDİN, Hava Selçuk, Çizgi Kitabevi, tarih, 320 sayfa

Tuna nehri etrafında önemli bir serhat kenti olan Vidin, Osmanlı hakimiyeti altına girdiği 1396’dan 1878 yılına kadar önemli tarihi olaylara beşiklik etti. Tarihçi Hava Selçuk da bu kapsamlı çalışmasında, Osmanlı hakimiyeti sonlanıncaya kadarki süreçte Vidin’in siyasi ve sosyal tarihini incelemesinin odağına yerleştiriyor. Bunu, şehrin 1844-1845 yılında yapılan temettuat defterleri kayıtlarını esas alarak yapan Selçuk, Vidin’in sosyal ve ekonomik yapısını, kale içindeki Müslüman mahallelerini, gayrimüslim mahallelerini, varoşta yaşayan zanaatkârları, Kıpti ve Yahudileri, şehrin belli başlı ticari faaliyetlerini ele alıyor.

Susie Hodge – Beş Yaşındaki Çocuk Bunu Neden Yapamaz? (2013)

BEŞ YAŞINDAKİ ÇOCUK BUNU NEDEN YAPAMAZ?, Susie Hodge, çeviren: Firdevs Candil Çulcu ve Gökçe Metin, Hayalperest Kitap, sanat, 224 sayfa

Geleneksel sanatı yerinden eden çağdaş sanatın, kimilerince basitlikle yaftalanması, küçümsenmesi adettendir. Sanat tarihçisi Susie Hodge da, bu yaklaşımlarla hesaplaşmak amacıyla, küçümseyici bakışların hedefi olmuş sanat yapıtlarına iade-i itibarda bulunuyor. 19. yüzyılın sonundan günümüze kadar üretilen 100 eser ile aralarında Marcel Duchamp, Paul Klee, Salvador Dali, Picasso ve günümüzün Damien Hirst’ü gibi ünlü isimlerin de yer aldığı pek çok sanatçıyı çalışmasına konuk eden Hodge, söz konusu modern sanat ürünlerinin nasıl bir bağlamda yer aldığını, sanat serüveninde ne gibi çığır açıcı niteliklere sahip olduklarını açıklıyor.

Kadri Yıldırım – Baba Tahirê Uryan (2013)

BABA TAHIRÊ URYAN, Kadri Yıldırım, Avesta Yayınları, divan, 292 sayfa

Kadri Yıldırım eldeki nitelikli çalışmasında, yaklaşık bin yıl önce yaşamış İranlı Kürt şair Baba Tahirê Uryan’ın hayatı, şiirleri ve görüşlerini açıklıyor, kendisine ait meşhur “Dîwan”ının kapsamlı bir çevirisini sunuyor. Uryan, şiirlerini Kürtçenin Lorî lehçesi ile söyleyip yazardı. Yıldırım’ın çalışmasında, klasik Kürt edebiyatının güçlü eserlerinden olan Uryan’a ait “Dîwan”ın Lorî, Hewramî ve Kurmancî çevirileriyle birlikte Türkçe çevirisi de yer alıyor. Kitabın ilk bölümünde, Uryan’ın hayatı ile ilgili bilgiler verildikten sonra, şiirlerinde kullanılan dil, lehçe, vezin özellikleri ve şiirlerinin içeriği analiz ediliyor. Kitabın ikinci bölümü ise, Dîwan’ın çevirisinden oluşuyor.

Paul Noah Siegel – Dünya Dinleri ve İktidar 82013)

DÜNYA DİNLERİ VE İKTİDAR, Paul Noah Siegel, çeviren: Selin Dingiloğlu, Yordam Kitap, siyaset, 351 sayfa

Din, dinsel kurumlar, dinsel hareketler, dinsel düşünceler ve maalesef dinsel yobazlık, modern dünyada etkin birer güç olarak varlığını sürdürüyor. Paul Noah Siegel eldeki nitelikli çalışmasında, Marksizmin din analizini referans alarak Musevilik, Hıristiyanlık, İslam, Budizm ve Hinduizm gibi dünya çapında yaygın olan dinleri inceliyor. Dinin geçmişteki kökenlerini, büyüme ve gelişimini, serpildiği toplumsal atmosferi irdeleyen Siegel, aynı zamanda Marksizmin din eleştirisi, Aydınlanma dönemi Fransız materyalistlerinin dine bakışı, Rusya ve Çin’deki sosyalist kurumların dine yaklaşımı konularında okurlarını aydınlatıyor.

Avishai Margalit – Uzlaşma ve Kokuşmuş Uzlaşmalar (2013)

UZLAŞMA VE KOKUŞMUŞ UZLAŞMALAR, Avishai Margalit, çeviren: Nedim Çatlı, İthaki Yayınları, siyaset, 223 sayfa

Avishai Margalit ‘Uzlaşma ve Kokuşmuş Uzlaşmalar’da, tarihsel örneklerden yola çıkarak siyasal uzlaşmaları irdeliyor. Barış için yapılan uzlaşmaları büyük bir siyasal ve ahlaki erdem olarak tanımlayan yazar, kokuşmuş uzlaşmayı ise, kesin bir ifadeyle, insanlıkdışı bir rejimi, bir acımasızlık ve aşağılama rejimini kurmak ya da sürdürmek için yapılan bir anlaşma şeklinde tanımlıyor. Margalit, Münih Anlaşması, Yalta Konferansı ve Arap-İsrail barış müzakereleri gibi pek çok örneği inceleyerek, bir uzlaşmanın hangi ahlaki ölçütlere tabi olduğunu, uzlaşma ve siyasi zorunlulukları, mezhepçiliğin uzlaşmaya etkilerini irdeliyor.