François Georgeon, Nicolas Vatin ve Gilles Veinstein’in editörlüğünü üstlendiği, 175 uzman yazarın katkıda bulunduğu bu sözlük, Osmanlı İmparatorluğu’nu tek bir anlatıya indirgemeden, çok katmanlı ve çoğul bir yapı olarak ele alıyor. Eser, Osmanlı dünyasını siyasi olaylar üzerinden değil, kurumlar, kavramlar, toplumsal yapılar, kültürel pratikler ve gündelik yaşam üzerinden okuyor. Böylece imparatorluk, durağan bir tarihsel yapı değil, sürekli dönüşen bir sistem olarak görülüyor.
‘Ansiklopedik Osmanlı İmparatorluğu Sözlüğü’ (‘Dictionnaire de l’empire ottoman’), merkezi iktidar, hukuk düzeni, ekonomi, şehir hayatı, dinî yapılar, etnik ve kültürel çeşitlilik gibi alanları birbirine bağlı biçimde açıklıyor. Osmanlı toplumunun farklı sınıflar, kimlikler ve inançlar arasında nasıl işlediğini gösteriyor. İmparatorluğun yalnızca devlet aygıtından ibaret olmadığını, çok merkezli ve ilişkisel bir düzen içinde var olduğunu vurguluyor.
Bu sözlük yapısı, okuyucuya doğrusal bir tarih anlatısı yerine kavramsal bir düşünme alanı sunuyor. Eser, Osmanlı tarihinin neden yalnızca geçmişe ait bir bilgi alanı olmadığını, bugünün siyasal ve toplumsal dünyasını anlamak için de temel bir referans olduğunu gösteriyor. Alanında önemli bir başvuru kaynağı oluşturuyor.
Eser, disiplinlerarası yaklaşımıyla tarih yazımının sınırlarını genişletiyor ve Osmanlı çalışmalarını ulusalcı anlatılardan koparıyor. Akademik dünyada kavramsal sözlük formunun nasıl güçlü bir analiz aracına dönüşebileceğini gösteriyor. Bu yönüyle yalnızca tarihçilere değil, sosyologlara, siyaset bilimcilere ve kültürel çalışmalar alanına da ortak bir düşünme zemini sunuyor. Osmanlı’yı sabit kimlikler üzerinden değil, ilişkiler ağı içinde anlamayı öğretiyor. Eleştirel bilinç alanı açıyor.
Kolektif — Ansiklopedik Osmanlı İmparatorluğu Sözlüğü
Çeviren: Ahmet Arslan • Alfa Yayınları
Sözlük • 1456 sayfa • 2026
Dipnotski 