Etiket: Kıbrıs

Niyazi Kızılyürek – Ulus Kaçağı (2020)

Kıbrıs sorununu farklı yönleriyle irdelediği önemli çalışmalarıyla bildiğimiz Niyazi Kızılyürek, Kıbrıs söz konusu olduğunda da milliyetçilik dayatmalarına tevessül etmeyen, her iki halkı da kucaklayan bir tutum sergiledi.

Aynı zamanda 2019 yılında Avrupa Parlamentosuna seçilen ilk Kıbrıslı Türk olan Kızılyürek, bu otobiyografik çalışmasında da, Kıbrıs’la ilgili duygu, düşünce ve deneyimlerini bizimle paylaşıyor.

Burada anlatılan hikâye etnik çatışmaların, darbe ve savaşların böldüğü bir ülke kadar, bölünen ülkenin parçalarından birini sahiplenmeyi reddeden ve bu yönüyle de bölünmüş olan bir insanın hikâyesi olarak okunabilir.

Kendisini ulusların dünyasında siyasi yurtsuzluk yaşayan biri olarak tanımlayan Kızılyürek, hep öteki, başka, yabancı kalan bir insanın ne anlama geldiğini bize anlatıyor.

Kitaptan bir alıntı:

“Hayat beni iki toplumlu, iki dilli, tek bölgeli kıldı. Kıbrıs’ın bütününün insanıyım. ‘Biz’ dediğimde Mehmet ile Yannis, Ayşe ile Maria aynı anda aklıma düşer. Onların hassasiyetleri, özgüllükleri, kültürleri ve çıkarları bende ortak ve birdir.Fakat benim kendimden saydığım insan toplulukları, ‘biz’ ve ‘onlar’ karşıtlığı içinde yaşıyorlar. Birbirini değersizleştirmeye, kavga ve rekabet etmeye devam ediyorlar. Benim aynı anda hem içlerinde ve aralarında olmam, hem de ‘biz’ ve ‘onların’ ötesini aramam, bu sürtüşmeden fırlayan kıvılcımların üstüme sıçramasına yol açıyor. Ve biliyorum ki, Oliki Kipros/Bütün Kıbrıs aşamasına geçilmedikçe, bu durum devam edip gidecek…”

  • Künye: Niyazi Kızılyürek – Ulus Kaçağı, İletişim Yayınları, anı, 407 sayfa, 2020

Ali Efdal Özkul – Kıbrıs’ın Sosyo-Ekonomik Tarihi (2010)

Ali Efdal Özkul ‘Kıbrıs’ın Sosyo-Ekonomik Tarihi’nde, şeriyye sicillerinden yola çıkarak, stratejik önemi nedeniyle tarih boyunca paylaşılamamış Kıbrıs adasının 1726-1750 arasındaki tarihini sunuyor.

Kıbrıs adasının tarihçesiyle kitabına başlayan Özkul, çalışmasının ilk bölümünde, Osmanlı fethi öncesi Kıbrıs’ı, Osmanlı devletinin Kıbrıs’ta kurduğu idari düzeni, Kıbrıs Ortodoks kilisesine verilen hakları, Kıbrıs Ermeni murahhaslığını ve Kıbrıs adasındaki yabancı devletlerin konsolosları ve tercümanlarını ele alıyor.

Kapsamlı çalışmanın ikinci bölümü, aile yapısı, evlenme, boşanma, veraset, ölüm, nafaka, Müslümanlar ve gayrimüslimler arasındaki ilişkiler gibi adanın sosyal hayatını işliyor.

Kitabın son bölmünde ise, adanın ekonomik yapısını oluşturan vergi, cizye, mülk satışları, ticari faaliyetler, esnaf teşkilatı, ziraat ve hayvancılık gibi konulara odaklanılıyor.

  • Künye: Ali Efdal Özkul – Kıbrıs’ın Sosyo-Ekonomik Tarihi, Dipnot Yayınları, tarih, 471 sayfa

İsmet Güven Süzal – Kıbrıs Yemekleri (2009)

İsmet Güven Süzal burada, Kıbrıs’ın yemek zenginliğini gözler önüne seriyor.

Buradaki tariflere bakıldığında, Kıbrıs yemeklerinin her ne kadar Anadolu, Orta Doğu ve Arap yemeklerinin etkisinde kalmış olsa da, kendine özgü tadı ve çeşnisini koruduğu görülebiliyor.

Süzal aşina olduğumuz yemeklerin yanı sıra kaz ayağı, golyandro salatası, yumurta kebap, tahinli köfte, patates-bullez silkme, pirohu, lalangı, kolokas musakka, unlu köfte, molihiya, hostes, enginar dolması, pilavuna, hellimli bidda, şammali ve hurma macunu gibi, pek bilinmeyen lezzetlerin de tarifini veriyor.

  • Künye: İsmet Güven Süzal – Kıbrıs Yemekleri, Bizim Kitaplar, yemek, 143 sayfa

Rauf Denktaş – 20 Temmuz’a Doğru (2015)

Rauf Denktaş’ın, TSK’nın gerçekleştirdiği 20 Temmuz 1974 Kıbrıs harekâtına dair anıları, bu kitapta.

Kitapta, Denktaş’ın 1989’da Kıbrıs gazetesinde yayınlanmış 15-20 Temmuz sürecine ilişkin anılarının yanı sıra, Denktaş’ın el yazısı kupürleri de bulunuyor.

Tek taraflı olsa da, harekâtın öncesi ve sonrasında yaşananları kayda geçirmesiyle önemli bir kaynak.

  • Künye: Rauf Denktaş – 20 Temmuz’a Doğru, hazırlayan: Süleyman Ergüçlü, Bizim Kitaplar

Etienne Copeaux ve Claire Mauss-Copeaux – Taksim! (2009)

‘Taksim!: Bölünmüş Kıbrıs’ başlıklı elimizdeki eser, yazarların Kuzey Kıbrıs Türk cemaatindeki on yıllık araştırmalarının ürünü.

Yazarlar çalışmalarında, Kıbrıs’ın iki kesimi arasındaki tarihsel çatışmanın izlerini sürüyor.

Kıbrıs’ta yaşanan çatışmalar, 1974’te imzalanan Taksim anlaşmasıyla yeni bir evreye girdi.

Zira Ada’yı ikiye bölen anlaşma, bu coğrafyanın toplumsal dokusunu da büyük tahribata uğrattı.

İşte, Copeaux çiftinin Türk kesiminden insanlarla yaptığı söyleşilerden oluşan çalışmaları, iki halk arasındaki ayrışmanın, yaşanan trajik çatışmaların derli toplu bir tarihini vermesiyle dikkat çekiyor.

  • Künye: Etienne Copeaux ve Claire Mauss-Copeaux – Taksim!: Bölünmüş Kıbrıs, 1964-2005, çeviren: Ali Berktay, İletişim Yayınları, inceleme, 310 sayfa

İsmail Cem – Türkiye, Avrupa, Avrasya: Birinci Cilt (2009)

İsmail Cem ‘Türkiye, Avrupa, Avrasya’nın bu birinci cildinde, Türkiye dış siyasetinin geçmişini, günümüzdeki durumunu ve geleceğini değerlendiriyor.

Dış siyaset stratejisi, Yunanistan ve Kıbrıs, bu cildin asıl çerçevesini oluşturuyor.

Türkiye dış siyasetini beş yıl yöneten Cem’in deneyimlerini, gözlemlerini örnekler yoluyla sunan kitap, dış siyaset üzerine düşünecek veya yazacak kişiler kadar, bunu meslek edinmiş olanlar için de kapsamlı ve bütünlüklü bir okuma sunuyor.

Dışişleri Bakanlığı yaptığı dönemde yenilikçi ve özgün bir politika yürüten Cem’in eseri, Türkiye’nin dış siyaset alanında nasıl yenileşmeye gidebileceğini detaylı bir biçimde irdeliyor.

  • Künye: İsmail Cem – Türkiye, Avrupa, Avrasya: Birinci Cilt, İş Kültür Yayınları, siyaset, 305 sayfa

Başaran Düzgün – Kıbrıs’ta Ümit ve Hüsran (2008)

Başaran Düzgün ‘Kıbrıs’ta Ümit ve Hüsran’da, adanın Annan Planı’ndan referanduma uzanan hareketli ve hararetli bir sürecini anlatıyor.

Düzgün, 2001 yılında Annan Planı’nın ortaya atılmasını, 2004 yılında, adanın Rum kesiminde yapılan referandumla reddedilmesini ve ardından Kıbrıs’ta ikili görüşmelerde yaşanan tıkanmayı ayrıntılı bir şekilde analiz ediyor.

Kitap bunun meydana gelmesinde, Kıbrıslı Türkler ve Rumların yanı sıra, bu süreçte önemli roller üstlenen Türkiye, Yunanistan, İngiltere, ABD, AB ve BM gibi aktörlere de odaklanıyor.

İki taraf arasında görüşmelerin yeniden başladığı bugünlerde, Düzgün’ün çalışması, sorunun arka planına dair ayrıntılar sunmasıyla ilgi çekiyor.

  • Künye: Başaran Düzgün – Kıbrıs’ta Ümit ve Hüsran, Ayraç Kitabevi, siyaset, 224 sayfa

Rukiye Maden – Dr. Fazıl Küçük (2014)

Dr. Fazıl Küçük, Kıbrıslı Türk ve Rumların birlikte kurduğu Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı yardımcısı olarak görev almıştı.

Küçük bilindiği gibi, Rauf Denktaş ile birlikte Kıbrıslı Türklerin siyasi mücadelesinin de simge isimlerinden.

Rukiye Maden çalışmasında, Fazıl Küçük’ün hayatını ve siyasi çalışmalarını araştırıyor. Maden, Küçük’ün Kıbrıs’ta yer aldığı direniş örgütleri ve siyasi partiler ile sahibi olduğu ‘Halkın Sesi’ gazetesindeki faaliyetlerini, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecindeki rolünü ve Rauf Denktaş, Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Makarios gibi isimlerle ilişkilerini ele alıyor.

  • Künye: Rukiye Maden – Dr. Fazıl Küçük ve Kıbrıs, Tarihçi Kitabevi, tarih, 328 sayfa

Ahmet Gözlü – Kıbrıs (2011)

  • KIBRIS, Ahmet Gözlü, Çizgi Kitabevi, arkeoloji, 416 sayfa

 

Ahmet Gözlü elimizdeki kitabında, sıklıkla dış politika ve jeostrateji gibi disiplinlerin jargonlarıyla değerlendirilmesine alışık olduğumuz Kıbrıs adasını, farklı bir bakış açısıyla ele alıyor. Gözlü kitabında, adanın tarihi, yani 11 bin 500 yıllık mazisiyle ilgileniyor. Kitapta, adanın jeopolitiği, coğrafi yapısı, ilk insanları, ilk barınakları, ilk şehir ve yerleşimleri, ilk çiftçileri, yerel monarşilerinin çatışmaları ve tarih boyunca bölgesel güçlerin adaya nasıl yaklaştıkları gibi konular anlatılıyor. Çalışma, kapsamı da düşünüldüğünde, Kıbrıs Prehistoryası ve Eskiçağ tarihi konusunda kılavuz bir eser olarak değerlendirilebilir.

Niyazi Kızılyürek – Glafkos Klerides (2007)

  • GLAFKOS KLERİDES, Niyazi Kızılyürek, İletişim Yayınları, biyografi, 262 sayfa

Niyazi Kızılyürek’in ‘Glafkos Klerides’i, ilk etapta, Kıbrıs’ın Rum kesiminin önemli bir figürü olan Klerides’in biyografisi olarak düşünülse bile, adanın yakın tarihine dair önemli ayrıntıları barındırmasıyla dikkate değer. Kitap, Kızılyürek’in, Kıbrıs’ta Enosis’i gerçekleştirmek için kurulan EOKA örgütünün genç avukatı olarak başladığı siyaseti, önemli görevler üstlenerek devam ettirmiş, en son da, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Cumhurbaşkanı olarak on yıl görev yapmıştı. Kızılyürek’in kitabı, adanın bu önemli aktörüyle tarih, siyaset ve Kıbrıs eksenli sohbetlerden oluşuyor.