David Adams Leeming – Mitoloji: Kahramanın Yolculuğu (2020)

Dünyanın dört bir yanından mitoloji örneklerine yer veren nitelikli bir çalışma.

David Adams Leeming, birbirinden farklı kültürlerin mitlerindeki evrensel temaları bulup çıkardığı gibi, bunları ilginç mitolojik hikâyelerle harmanlayarak anlatıyor.

Mitlerdeki evrensel anlam arayışı üzerine James Frazer, C. G. Jung ve Karl Kerényi gibi gelen isimlerin metinlerine de yer veren antoloji, kahramanın doğumundan sınav ve arayışlarına, düşüş ve yükselişine, ölümüne ve yeniden doğumuna uzanan geniş kapsamlı bir mit araştırması sunuyor.

“Mitler, insanlığın hayalleri olarak da adlandırılabilir,” diyen Leeming, kadın kahraman mitlerinin yanı sıra Navajo, Endonezya, Hint, Çin ve Afrika masallarından örnekler de sunuyor.

  • Künye: David Adams Leeming – Mitoloji: Kahramanın Yolculuğu, çeviren: Ilgın Yıldız, Say Yayınları, mitoloji, 408 sayfa, 2020

Joseph Campbell – Tanrıçalar ve Tanrıça’nın Dönüşümleri (2020)

Mitler üzerine devrim niteliğindeki çalışmalarıyla tanınan Amerikalı yazar Joseph Campbell’ın bu eseri, tanrıça kültünün doğuşu, gelişimi ve dönüşümünü tarihsel bir bakışla izliyor.

Konuyu ilk çağlardan Rönesans’a kadar izleyen Campbell’ın buradaki asıl amaçlarından biri de, günümüz kadınına rehberlik edebilecek ezeli ve ebedi bir kadın figürü sunmak.

Tanrıça kültü mitolojide kendine nasıl yer buldu?

Erkek egemen mitolojide tanrıça kültü ne anlama geliyor?

Kadının tarihten ve mitolojiden sürgün edildiği bu dünyada Tanrıça kültü, kadının kendini var etmesi açısından neden hayati derecede önemlidir?

Campbell, hem bu ve bunun gibi sorulara yanıt arıyor hem de bunu yaparken mitolojik dünya ile çağdaş dünya arasında sık sık çarpıcı karşılaştırmalar yapıyor, bağlantılar kuruyor.

Kitabın zengin görseller barındırdığını da ayrıca belirtelim.

  • Künye: Joseph Campbell – Tanrıçalar ve Tanrıça’nın Dönüşümleri, çeviren: Nur Küçük, İthaki Yayınları, mitoloji, 360 sayfa, 2020

Philip Wilkinson – Kökenleri ve Anlamlarıyla Efsaneler ve Mitler (2010)

Philip Wilkinson’ın kaleme aldığı ‘Kökenleri ve Anlamlarıyla Efsaneler & Mitler’, dünyanın her tarafından geniş bir mitolojik seçkiyi barındırıyor.

Asırlar öncesinden günümüze kadar gelen hikâyelerin yer aldığı kitapta Avrupa, Asya, Afrika, Okyanusya ve Amerika kıtasına özgü çok sayıda mit ve efsane yer alıyor.

Ele aldığı konuyu tablolar, resimler, heykeller ve semboller eşliğinde anlatan Wilkinson, bu kapsamlı çalışmasıyla, konuya dair rehber nitelikte bir çalışmaya imza atmış.

Ciltli, renkli resimli ve kuşe kâğıda basılmış kitap, dünyanın en ünlü efsane ve mitlerini merak edenler için biçilmiş kaftan.

  • Künye: Philip Wilkinson – Kökenleri ve Anlamlarıyla Efsaneler & Mitler, çeviren: Emel Lakşe, Alfa Yayınları, mitoloji, 352 sayfa

James George Frazer – Adonis, Attis, Osiris (2018)

James George Frazer’ın iki ciltlik, ‘Doğu Dinleri Tarihi Araştırmaları’, karşılaştırmalı din ve mitolojiden yola çıkarak edebiyat, felsefe, antropoloji, psikoloji ve psikanaliz literatürüne uzanan, alan için altın değerinde bir kaynak.

Daha önce ilk kitabı yayınlanan bu seri, Adonis, Attis ve Osiris mitlerinden, geleneklerinden ve ritüellerinden yola çıkarak Doğu inanç ve uygulamalarının kaynaklarını keşfetmesiyle büyük öneme haiz.

Frazer, serinin ilk cildinde Adonis ve Attis’e yoğunlaşmıştı.

Şimdi de elimizde, Frazer’ın antik Mısır tanrısı Osiris’e odaklandığı serinin ikinci kitabı yer alıyor.

Kitapta, Osiris ile İsis arasındaki ilişkinin kökenlerinden Osiris’e ait birkaç mezarın bulunuşunun ardındaki gizemlere kadar pek çok konu ele alınıyor.

Frazer ayrıca, antik Mısır’da takvim meselesini, zamanın ölçüm şeklini; Avrupa’nın yaygın olan Bütün Ruhlar Günü festivallerinin Osiris ayinleriyle, Afrika ve İran gibi çeşitli coğrafyalardaki çeşitli ritüellerle benzerliğini; kralların, kabile şeflerinin ve benzeri yöneticilerin öldürülme geleneklerini; anne-kadın üzerinden işleyen toplumsal sistemleri yahut hem yöneticiliğin hem de mirasın anne üzerinden devredildiği toplumsal yapıları ve bunun gibi pek çok ilgi çekici konuyu irdeliyor.

  • Künye: James George Frazer – Adonis, Attis, Osiris: Doğu Dinleri Tarihi Araştırmaları 2, çeviren: İsmail Hakkı Yılmaz, Pinhan Yayıncılık, mitoloji, 344 sayfa, 2018

Zühre İndirkaş – Mitolojiden Alegoriye (2015)

Prometheus, Oidipus ve Ganymedes…

Batının mitolojik söylemleri, resim sanatına ne gibi etkilerde bulundu?

Züher İndirkaş bu çalışmasında, Erwin Panofsky’nin yöntemine başvurarak Prometheus imgesinin çağlar boyu geçirdiği dönüşümü, Pieter Paul Rubens’in Ganymedes’le ilgili çalışmalarını, Gustave Moreau’nun ‘Oidipus ve Sfenks’ adlı yapıtında yücelttiği ahlaki değeri ve bunun gibi birçok ilgi çekici konuyu irdeliyor.

  • Künye: Zühre İndirkaş – Mitolojiden Alegoriye, Tekhne Yayınları

Kathleen Sears – Mitoloji 101 (2015)

Eski Yunan ve Roma mitolojisi hakkında bilmeniz gereken her şey!

Sears, eski dünyanın en görkemli ve tümüyle ürkütücü söylencelerinde bize rehberlik ediyor.

Kaos, Prometheus, Pandora’nın Kutusu, Kikloplar, Dişi Titanlar, Poseidon, Zeus, Hades, Dionysos, Hermes, Truva Savaşı, Sentorlar, Medusa, Amazonlar, Odysseus ve daha nicesi…

  • Künye: Kathleen Sears – Mitoloji 101, çeviren: Ekin Duru, Say Yayınları

Anonim – Mitler ve Efsaneler: Mitolojik Hikâyeler (2017)

Dünyanın değişik milletlerinden, her çağda insanlığın ilgisini çekmiş ve çekmeye devam edecek pek çok mit ve efsane.

Kitapta,

  • Prometheus,
  • Herkül,
  • Theseus ve Centaur,
  • Niobe,
  • Altın Post,
  • Kiklop,
  • Oedipus ve Sfenks,
  • İphigenia,
  • Truva’nın yağmalanması,
  • Beowulf ve Grendel,
  • Kral Arthur,
  • Demirci Wayland,
  • Ve Cid gibi, yüzyıllarca önce vücut bulmuş çok sayıda mit ve hikâye anlatılıyor.

Kitap, kimisi çoktan tarihten silinmiş, kimisi hâlâ varlığını sürdüren dünyanın değişik medeniyetlerinin alternatif bir tarihi okumasını yapmak için şahane bir fırsat.

  • Künye: Anonim – Mitler ve Efsaneler: Mitolojik Hikâyeler, çeviren: Duygu Alçul, Maya Kitap, mitoloji, 282 sayfa, 2017

Behçet Necatigil – Mitologya (2017)

Behçet Necatigil’in bu nitelikli eseri, hem Yunan ve Latin tanrılarının temel özelliklerini hem de farklı mitologyaların benzerlik ve farklılıklarını karşılaştırmasıyla bir rehber niteliğinde.

Kitabı benzer çalışmalardan ayıran yön, düz bir anlatım yerine sorulara verilen yanıtlarla yol alması.

Kitapta yanıtı verilen bazı sorular ise şöyle:

  • “Yunan ve Latin mitologyasını bilmek niçin gerekli?”
  • ‘İlk Türk mitoslarına hangi eserlerde rastlıyoruz?”
  • “İlk Türk destanları nelerdir?”
  • “Türk mitoslarını, eski destanlarımızın hiç değilse özetlerini toplu
  • halde nerelerde bulabiliriz?”
  • “Yunan ve Latin mitologyası ilk defa kimlerin, hangi eserlerinde
  • yazıya geçti?”
  • “Homeros ve Hesiodos’un kimlikleri konusunda neler biliyoruz?”
  • “Eserlerinde mitologyayı da işlemiş ilk Latin şairleri kimlerdir?”
  • ‘Yunan mitologyası ile Latin mitologyası arasında benzerlik var
  • mı?”
  • “Yunan mitologyasına göre dünya, evren nasıl yaratıldı?”

Künye: Behçet Necatigil – Mitologya, Yapı Kredi Yayınları, mitoloji, 148 sayfa

Robert A. Segal – Mit (2012)

  • MİT, Robert A. Segal, çeviren: Nursu Örge, Dost Kitabevi, rehber, 188 sayfa

 

Bir üniversitede dinler tarihi ve din teorisi konularında dersler veren Robert A. Segal bu kitabında, mitlerden ziyade mitlere olan yaklaşımları, yani kuramları tartışıyor. Mit kuramlarının, en az mitler kadar eski olduğunu, Sokrates öncesi döneme kadar uzandığını söyleyen Segal, son birkaç yüzyıl boyunca mit alanında yapılmış çalışmaları, antropoloji, sosyoloji, edebiyat eleştirisi, psikoloji, felsefe ve dinler tarihi gibi farklı disiplinlerin bakış açısıyla yorumlamaya koyuluyor. 19. ve 20. yüzyıl mit kuramları için iyi bir rehber olan Segal’ın kitabı, bu alanda çalışmış birçok düşünür ve araştırmacıya uzanıyor.

Georges Dumézil – Mit ve Destan 1 (2012)

Georges Dumézil, 20. yüzyılın en önemli filologlarından biri olarak kabul ediliyor.

Dumézil, 1968-1973 arasında üç cilt olarak yayımladığı ‘Mit ve Destan’ın elimizdeki ilk cildinde, Hint-Avrupa halklarının destanlarını karşılaştırıyor ve hepsinde ortak olan bir ideolojik yapıyı, kendisinin deyişiyle “üç işlev ideolojisi”ni ortaya çıkarıyor.

Kitapta, kadim Hint destanı Mahabharata ve destanda yer alan kahramanlarla tanrılar; Roma’nın kuruluş efsaneleri ve Propertius ile Vergilius’un metinleri; Nartlar, Osetler ve Abhazlar gibi bazı Kafkas halklarının destanlarındaki benzer ideolojik yapılar gibi konular yer alıyor.

  • Künye: Georges Dumézil – Mit ve Destan 1: Hint-Avrupa Halklarının Destanlarında Üç İşlev İdeolojisi, çeviren: Ali Berktay, Yapı Kredi Yayınları, inceleme, 644 sayfa