Etiket: Orhan Düz

Nigel Barber – Acımasız Bir Dünyada Merhamet (2023)

İnsan toplulukları ve doğadaki diğer bireyler, gerek kendi tabiatları gerekse de hayatlarını güven içinde sürdürmelerini sağlayacak ortak çıkarlar nedeniyle bir araya gelirler.

Yiyecek içecek kaynaklarına ulaşmak, barınmak, tehlikeler karşısında birbirlerini korumak ve sosyalleşmek başlıca kaygılarını oluşturur.

Bu topluluklardaki ilişkiler yalnızca çıkar odaklı mıdır?

Birlik, aidiyet, utanç, suçluluk hissi de bir çeşit fedakârlık eylemi sayılabilir mi?

Peki, düzenli kan bağışında bulunan, vergilerini ödeyen, zor durumdakilere yardım eden ve vatanını korumak için canından vazgeçen kişilerin olduğu bir toplumda katil doktorlara, pedofil rahiplere, hırsızlara ve beyaz yakalı suçlulara ne demeli?

Sabah erkenden kalkan, kahvaltısını yapan, takım elbisesini giyen ve topluma karışmak üzere sokağa çıkan insanlar bu denli ahlaksız olabiliyorsa kime güveneceğiz?

Nigel Barber ‘Acımasız Bir Dünyada Merhamet: Fedakârlığın Evrimi’nde ilkel toplumlardan günümüze fedakârlık biçimlerini ve evrimini irdeliyor.

Barber, evrimsel psikolojinin açıklayıcı içgörüleri eşliğinde, nezaket konusunda cinsiyet farklılıkları, suçluları ıslah etmede yeni yaklaşımlar, nezaketin sağlıkla bağlantısı ve çevre hareketindeki fedakârlığın siyasi tezahürleri gibi ilgi çekici konuları tartışıyor.

  • Künye: Nigel Barber – Acımasız Bir Dünyada Merhamet: Fedakârlığın Evrimi, çeviren: Orhan Düz, Alfa Yayınları, inceleme, 480 sayfa, 2023

Walter Feldman – Osmanlı’da Mevleviliğin Kültürel Tarihi (2022)

Mevleviliğin kültürel tarihi, Osmanlı öncesi Anadolu’nun ve Osmanlı İmparatorluğu’nun sosyal hayatını anlamamızda önemli kapıları aralıyor. Yüzyılları aşındıran Mevlevilik tarihi, mistik bağlamda edebî ve müzikal zenginliğiyle geniş coğrafyaların kültürel kökenlerini yakından tanımamızı sağlıyor.

Bugün hâlâ kültür hayatımızda önemli bir yere sahip olan Mevlevi kültürüne bakış, geçmişi olduğu gibi bugünü de gözler önüne seriyor.

Müziği ve edebiyatı bedensel performanslarla harmanlayan Mevlevi törenlerini ve yaşayış pratiklerini anlatan bu eser, Osmanlı’nın kültür tarihini çeşitli yönleriyle bize sunuyor.

Bunu yaparken dinî olanı, mistik olandan ayırarak tasavvuf inancının ruhta ve bedende nasıl tezahür ettiğini gösteriyor.

Üstelik bu kültürün gelişimine öncülük eden isimler, Walter Feldman’ın değerli anlatımıyla kültürel yolculuğumuza refakat ediyor.

  • Künye: Walter Feldman – Osmanlı’da Mevleviliğin Kültürel Tarihi: Osmanlı İmparatorluğu’nda Şiir, Müzik ve Tasavvuf, çeviren: Orhan Düz, Fol Kitap, tarih, 320 sayfa, 2022

David Vincent – Mahremiyetin Kısa Tarihi (2022)

‘Mahremiyetin Kısa Tarihi’, Ortaçağın sonlarından başlayıp Snowden’in ifşaatıyla ortaya saçılan şeylere uzanan enfes bir mahremiyet tarihi.

İnsanın yalnız kalma hakkı nerede başlar, nerede biter?

Karşı komşunun yatak odasına bakan penceresinden kaçıyoruz.

Peki ya yoldan geçen yabancının kamera kadrajından kaçabilir miyiz?

Büyük caddelerden sokaklara, evin avlusundan çalışma odasına görülme veya görülmeme seçme şansımız var mı?

1300’lü yıllardan beri insanların birbiriyle ve devletle ilişkisinde mahrem sınırları sürekli aşınmış ve yeniden örülmüştür.

David Vincent bu eserinde, geçmişten günümüze gözetlenme tedirginliği ile kendini ifşa etme arzusunun iki yakasında insanların değişen mahremiyet algılarını gözler önüne seriyor.

  • Künye: David Vincent – Mahremiyetin Kısa Tarihi, çeviren: Orhan Düz, Fol Kitap, tarih, 248 sayfa, 2022

Otto Rank – Sanat ve Sanatçı (2022)

Otto Rank, ‘Sanat ve Sanatçı’ adlı kitabında sanatın birey ve toplumla olan ilişkisine yoğunlaşmakta ve sanatçının, sanat eseri ortaya koyma güdüsünü ele almaktadır.

Freud’un sanat ve nevroza dair fikirlerini kültürel bir bağlamda işleyen bu kitap, Henry Miller ve Anais Nin başta olmak üzere 20. yüzyılın birçok yazar ve düşünürü üzerinde etkili oldu.

‘Sanat ve Sanatçı’, sanatçıyı bireysel güdülerinin de ötesinde din, mitoloji ve sosyal perspektiflerden değerlendiriyor.

Rank’ın psikoloji ve psikanaliz alanlarında sahip olduğu geniş bilgi birikimi; antropoloji ve kültürel tarih gibi disiplinleri de kapsayarak insan doğasına ilişkin geniş bir anlayışa ulaşıyor.

Kitap ayrıca, sanatçı ve eserini disiplinler arası bir bağlamda inceleyerek okuruna, genel manada sanat teorisine dair bir perspektif sunuyor.

  • Künye: Otto Rank – Sanat ve Sanatçı, çeviren: Orhan Düz, Albaraka Yayınları, sanat, 384 sayfa, 2022

Charles Tilly, Ernesto Castañeda ve Lesley J. Wood – Toplumsal Hareketler (2022)

Charles Tilly’nin bu kitabı, sırf tarihsel süreçte demokrasinin nasıl ağır bedeller karşılığında elde edildiğini öğrenmek için dahi okunmalı.

Çağımızın en yetkin sosyalbilimcilerinden olan Tilly, 1768’den 2018’e uzanarak toplumsal hareketlerin doğuşu ve yayılışına dair aydınlatıcı bilgiler sunuyor.

Okuru, incelenen olaylara aşina kılmak için zaman çizelgeleri ekleyen Tilly, toplumsal hareketlerin ne olduğunu, nasıl işlediklerini, neden ve nasıl diğer politik meselelerle bağlantılı olduklarını açıklıyor.

Bu yeni edisyonda Ernesto Castañeda ve öğrencileri, Tilly’nin oluşturduğu çerçeve etrafında günümüz toplumsal hareketlerine ışık tutuyor.

Ele alınan vaka çalışmaları uluslararası nitelikte olmakla beraber sosyal medya, internet gibi yeni teknolojilerin olaylar üzerindeki etkilerine de parmak basıyor.

Occupy, Black Lives Matter, #YoSoy132 kitapta işlenen hareketlerden yalnızca birkaçı.

  • Künye: Charles Tilly, Ernesto Castañeda ve Lesley J. Wood – Toplumsal Hareketler 1768-2018, çeviren: Orhan Düz, Alfa Yayınları, tarih, 504 sayfa, 2022

Johan Huizinga – Erasmus ve Reform Çağı (2020)

‘Homo Ludens’ gibi bir şaheserin yazarı Johan Huizinga, şimdi de Erasmus ve yaşadığı dönemi merkeze alarak reform çağının harikulade bir resmini çekiyor.

Huizinga burada, Erasmus’un gençliğini, gezgin bir bilim adamı olarak geçirdiği yılları, İngiltere, Fransa, İsviçre ve İtalya’da yaptığı çalışmaları ve bunun yanı sıra Thomas Moore ile arkadaşlığı ve Martin Luther King ile yaşadığı anlaşmazlıkları, dönemin kendine has karakteri içinde ele alıyor.

Yazar bununla da yetinmeyerek Erasmus’un ‘Deliliğe Övgü’ eseri ile Yeni Ahit’ten yaptığı usta işi çevirisi de dâhil, düşünürün külliyatının titiz bir incelemesini de yapıyor.

Huizinga’nın çalışması, Erasmus’u ve içinde yaşadığı çağı daha iyi kavramak için birebir.

  • Künye: Johan Huizinga – Erasmus ve Reform Çağı, çeviren: Orhan Düz, Alfa Yayınları, tarih, 360 sayfa, 2020

Ian Marshall ve Danah Zohar – Kim Korkar Schrödinger’in Kedisinden? (2020)

Kuantum mekaniğinin kaos ve karmaşa teorisi, görelilik, yeni zihin teorileri ve kozmoloji gibi konular hakkında rahat okunabilir kitap arayanlar bu çalışmayı beğenecektir.

Ian Marshall ve Danah Zohar, ‘Kim Korkar Schrödinger’in Kedisinden?’ adlı bu kitaplarında, izafiyet teoremi ve kuantum teoreminin ne olduğu; onların ana kavramları ve ortak noktalarının neler olduğu; kaos ve karmaşıklık teoremleriyle paylaştıkları hususları; yeni zihin bilimi, yeni biyoloji, yeni kozmolojinin ne anlama geldiği ve bunun gibi sorulara aydınlatıcı yanıtlar verirken, bununla da yetinmeyerek yeni bilimsel düşünceyi ve ondan doğan başlıca fikirleri de ayrıntılı bir şekilde ortaya koyuyor.

Yazarlar kitaplarının ilk bölümünde, varlık türlerinden kozmik kubbeye uzanarak yeni bilimlerin bir özetini sunuyor.

Kitabın devamında ise, açık sistemlerden akan zamana, bozonlardan kuasarlara, termodinamikten zamanda yolculuğa ve zihin-beden sorununa, bilim dünyasında ele alınan pek çok meseleyi alfabetik bir tarzda açıklanıyor.

  • Künye: Ian Marshall ve Danah Zohar – Kim Korkar Schrödinger’in Kedisinden?: A’dan Z’ye Yeni Bilimin Rehberi, çeviren: Orhan Düz, Ayrıntı Yayınları, bilim, 400 sayfa, 2020

John Carey – Sanat Neye Yarar? (2020)

Sanat konusunda kimi insan kafa karışıklığı yaşar, kimisi de saçma yahut aşırı bulup kızgınlık duyar.

John Carey’nin bu ufuk açıcı kitabı ise, sanatın ne işe yaradığı konusunu sivri dilli ve eleştirel bir bakışla tartışıyor.

Sanat, edebiyat eleştirisi ve antropoloji gibi farklı alanları harmanlayan Carey, sanat eserinin ne olduğunu, “yüksek” sanatın “düşük” sanattan üstün sayılıp sayılmayacağını, sanatın bizi daha iyi insanlar yapıp yapamayacağını, sanatın kutsal yahut ruhsal niteliklere sahip olup olmadığı gibi güncel soruları yanıtlıyor.

Carey kitabının ikinci kısmında ise, edebiyatın bizi nasıl etkilediğini ele alıp insanları değiştirme konusundaki belgelenmiş örnekleri sunarak edebiyatın diğer sanatlara neden üstün olduğunu tartışıyor.

  • Künye: John Carey – Sanat Neye Yarar?, çeviren: Orhan Düz, Vakıfbank Kültür Yayınları, sanat, 400 sayfa, 2020

Andrew Gibson – James Joyce (2016)

Büyük yazar James Joyce’u, eserlerinin kaynağını aldığı İngiliz-İrlanda tarihinin, biliminin ve maddi kültürünün sosyal, düşünsel ve dinsel ayrıntıları çerçevesinde irdeleyen önemli bir biyografi.

Andrew Gibson’ın zengin ayrıntılarla bezediği özenli tarihsel anlatısı, bu büyük yazarın “düşünür olarak sanatçı” türüne örnek teşkil ettiğini ısrarla vurguluyor.

  • Künye: Andrew Gibson – James Joyce, çeviren: Orhan Düz, Yapı Kredi

Manning Marable – Malcolm X (2014)

Amerikan siyahi hareketin efsane isminin Pulitzer ödüllü biyografisi.

Tarihçi Manning Marable kitabı için bir dedektif gibi iz sürmüş, çok sayıda belgeye ulaşmış.

Malcolm X’in arayışını ve politik mücadelesini, dönemin Amerikası’ndaki toplumsal ve siyasi dokuya dair nitelikli bir analizle eşliğinde okumak isteyenlere şiddetle önerilir.

  • Künye: Manning Marable – Malcolm X, çeviren: Orhan Düz, İthaki Yayınları