Mike O’Mahony – Sergey Ayzenştayn (2021)

Sinemanın kurucularından biri olan Sergey Ayzenştayn üzerine zengin bir biyografi.

Mike O’Mahony, geniş bir arşivden yararlanarak Ayzenştayn’ın hayatını, bilhassa yaşadığı dönemi derinlemesine analiz ederek anlatıyor.

Şöhreti, kendi ülkesi Sovyetler Birliği’nden önce Batı ülkelerine yayılmış; Hitchcock, Godard, Fellini ve Scorsese gibi sinemanın dâhilerini derinden etkilemiş Sergey Ayzenştayn, sinemanın kurucularından biri olarak kabul edilir.

O’Mahony, kaleme aldığı bu ayrıntılı biyografide Ayzenştayn’ın hem yayımlanmış hem de henüz yayımlanmamış yazılarından oluşan geniş bir arşivden yararlanıyor ve onun hayat hikâyesini, Sovyetler Birliği’ndeki komünist rejimin ilk otuz yılının sosyo-politik bağlamında anlatıyor.

O’Mahony bunun yanı sıra Potemkin Zırhlısı, Ekim ve Aleksandr Nevskiy dâhil olmak üzere en etkili filmlerini, tamamlanmamış film projelerini, öncü teori ve yöntemlerini ve çok sayıda yazı ve çizim arşivini de yakından inceliyor.

Modern film yapımına dair etkili ve zengin bir bakış açısı sunan Ayzenştayn’ın bu biyografisi, sinema tarihi çalışanlar ve sinemaseverler için bir başucu eseri olmaya aday.

  • Künye: Mike O’Mahony – Sergey Ayzenştayn, çeviren: Sinan Odabaşı, Runik Kitap, biyografi, 205 sayfa, 2021

Bülent Küçükerdoğan – Sinemada Kurgu ve Eisenstein (2014)

Bülent Küçükerdoğan ‘Sinemada Kurgu ve Eisenstein’da, sinema ve kurgu ustası Sergei Eisenstein’ın kurgu kuramını, unutulmaz filmi ‘Potemkin Zırhlısı’ üzerinden çözümlemeler üzerinden anlatıyor.

Küçükerdoğan, iki bölümden oluşan kitabına, kurgunun bir sanat olarak gerçekliğini sorgulayarak başlıyor.

Kurgunun tanımı ve temel işlevleri; sınıflandırılması ve türleri; kurgunun uzunluğunun belirlenmesi ve temel özellikleri, bu bölümde ele alınan konulardan birkaçı.

Yazar kitabının ikinci bölümünde ise, kurgunun öncüsü Eisenstein’ı; onun film ve kurgu kuramını, kapsamlı bir gözle inceliyor.

Yazar incelemesini de, ‘Potemkin Zırhlısı’nı merkeze alarak yapıyor.

  • Künye: Bülent Küçükerdoğan – Sinemada Kurgu ve Eisenstein, Hayalperest Kitap, sinema, 165 sayfa

Kolektif – İşçi Filmleri, Öteki “Sinemalar” (2015)

2015’te 10. yılını kutlayan İşçi Filmleri Festivali deneyimini irdeleyen yazılar.

Dünyada ve Türkiye’de işçi sinemasının gelişiminin çok yönlü bir şekilde ele alındığı kitapta, kapatılan Türkiye Sinematek Derneği gibi örnekler üzerinden film gösteriminin ticari olmayan alternatifleri de değerlendirilmekte.

Kitapta,

  • İşçi sineması tarihi,
  • Geç 1970’ler Hollywood işçi filmlerinde işçi sınıfı dayanışması,
  • Ken Loach ve Avrupa sinemasında emekçi sınıfın durumu,
  • Türk sinemasında işçi,
  • Sınıf bilincinin oluşumunda sinema deneyimi,
  • Film festivalleri ve karşı-hegemonya,
  • Ve bunun gibi pek çok ilgi çekici konu ele alınıyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Funda Başaran, Aydan Çelik, S. M. Ayzenştayn, Keith B. Wagner, Derek Nystrom, Seray Genç, Necla Algan, İnan Öner, Nezih Coş, Bülent Görücü, Ahmet Soner, Z. Tül Akbal Süalp, Tufan Sertlek, Önder Özdemir, Jak Şalom ve Anthony Killick.

  • Künye: Kolektif – İşçi Filmleri, Öteki “Sinemalar”, hazırlayan: Funda Başaran, Yordam Kitap

Bruno Cany – Filozof-Sanatçının Rönesansı (2018)

Bruno Cany’nin bu kısa ama etkili çalışması, Nietzsche’nin bir süre tutkulu bir biçimde ortaya koyduğu “filozof-sanatçı” kavramından yola çıkarak Platon’dan bugüne sanatçı-felsefe konusunda yürütülen tartışmalara önemli katkı sunuyor.

Cany, kitabın ilk bölümünde, Nietzsche’nin “filozof-sanatçı” kavramını, metafizik resmin yaratıcısı olarak kabul edilen Giorgio de Chirico’nun çalışmalarında ortaya konan düşüncenin görselleştirilmesi kavramıyla karşılaştırıyor.

Cany bunun yanı sıra, Jean-Pierre Faye’in fikirleri üzerinden “felsefi anlatı”yı, Platon ve Nietzscheci anlamda “düşünce tiyatrosu”nu, Eisenstein ve Artaud bağlamında “total imaj” pragmatiği gibi, sanatçı-felsefe kavramının alanına giren kimi ilgi çekici konuları da tartışıyor.

  • Künye: Bruno Cany – Filozof-Sanatçının Rönesansı, çeviren: Sevgi Türker Terlemez, Kırmızı Yayınları, sanat, 158 sayfa, 2018

 

Durmuş Akbulut (haz.) – Avrupa Sineması (2012)

  • AVRUPA SİNEMASI, hazırlayan: Durmuş Akbulut, Etik Yayınları, sinema, 167 sayfa

 

Durmuş Akbulut ‘Avrupa Sineması’nda, 1910-1941 arasında Avrupa çapında ortaya konmuş sinema ürünlerini ülkeler ve yönetmenler bağlamında ele alıyor. Kitapta sırasıyla, İngiliz, İtalyan, Kuzey Avrupa ülkeleri, Fransız, Alman ve Sovyet sinemaları inceleniyor. 2. Dünya Savaşı esnasında sıklıkla kullanılan propaganda sinemasını da değerlendiren Akbulut ayrıca, Alfred Hitchcock, Elvira Notari, Victor Sjöström, Benjamin Christensen, Max Linder, Abel Gance, Jean Renoir, Fritz Lang, Sergey Eisenstein, Dzigo Vertov ve Nazi propaganda filmlerini yöneten Leni Liefenstahl gibi yönetmenlerin çalışmalarına da odaklanıyor.

Sergei Mihailoviç Eisenstein – Sinema Dersleri (2006)

  • SİNEMA DERSLERİ, Sergei Mihailoviç Eisenstein, çeviren: Engin Ayça, Agora Kitaplığı, sinema, 180 sayfa

Sinema tarihinin önemli filmlerinden ‘Potemkin Zırhlısı’, Sergei Mihailoviç Eisenstein denince ilk akla gelen filmlerden. ‘Sinema Dersleri’ isimli elimizdeki kitap ise, yönetmenin verdiği derslerin, öğrencisi Vladimir Nijni tarafından tutulan notlarından oluşuyor. Eisenstein’in sinema eğitimi verdiği öğrencilerle soru-cevap yöntemi üzerine kurulan kitap, sahne tasarımı tekniklerinden, bir kitabın ya da öykünün filme nasıl aktarılacağından, sahneye koyma, sahne üzerinde planlama, çekim teknikleri ve oyunculuk gibi sinemasal sahneleme konularındaki derslerden oluşuyor. Ayrıca dersler, zamanın bazı örnek filmlerini incelemek gibi uygulamalı bir özelliğe de sahip.