Kategori: Bilim

Christopher Potter – İnsanın Oluşumu Değişimin Kanıtı (2017)

İnsanoğlu, nereden ve nasıl gelip de bu dünyanın başına bela oldu?

Christopher Potter bu ufuk açıcı kitabında, kırılgan bir kökenden yola çıkıp tüm dünyayı tehdit eder hale gelmiş bu varlığın görkemli ve korkunç hikâyesini anlatıyor.

Potter bunu yaparken, aynı zamanda insanın doğası sorunu, maddenin neliği, Tanrı’nın işlevi ve gerçekliği, bilimin sınırları ve dünya dışı hayatların olasılığı gibi konularda aydınlatıcı ve hem insana hem de genel olarak evrene dair zihnimizde sorular uyandıran bir tartışma yürütüyor.

Kitapta,

  • Harici bir dünyanın varlığının ve var olmadığının kanıtları,
  • Zaman,
  • Nesneler,
  • Madde ve beden,
  • Bebek yapımı,
  • Bilinç,
  • Benlik,
  • Akıl ve algı,
  • Özgür irade,
  • Davranışlar,
  • Genler,
  • Araçlar ve insanın evrimi,
  • Kültür,
  • İnsanlar ve doğa arasındaki ilişki,
  • İnsanlar ve diğer hayvanlar arasındaki ilişki,
  • Aşk,
  • Doğru olanı yapmak,
  • Varolmanın zorluğu,
  • Rüyalar,
  • Hafıza,
  • Tanrı,
  • İman, inanç ve doğru,
  • Sonsuzluk,
  • Ölüm,
  • Ve alçakgönüllülük gibi pek çok konu ve kavram tartışılıyor.

Potter’ın çalışması, bilimsel bir perspektifle olduğu kadar, insan dediğimiz karmaşık varlığa ve onun değerlerine dair felsefi ve kültürel bir sorgulama yapışıyla da dikkat çekiyor.

  • Künye: Christopher Potter – İnsanın Oluşumu: Değişimin Kanıtı, çeviren: Çağlar Adnan Yılmaz, Ayrıntı Yayınları, bilim, 304 sayfa, 2017

Ernst Mayr – Biyoloji Budur (2008)

Ernst Mayr, biyolojinin bir bütün olarak önemi ve zenginliğini göstermeyi amaçladığı ‘Biyoloji Budur’da, bu bilim dalının son yüzyılda sergilediği muazzam ilerlemenin güzel bir özetini sunuyor.

Mayr, çalışmasının ilk altı bölümünde, “yaşamın ayırt edici özellikleri nelerdir?”, “bilim nedir?”, “biyoloji bağımsız bir bilim midir?” ve “biyoloji doğal dünyayı nasıl açıklar?” gibi sorulardan hareketle, bilim ve biyoloji ilişkisini irdeliyor.

Yazar, kitabının sonraki dört bölümünde, biyolojinin dört alt bilimi olan biyolojik çeşitlilik, gelişim biyolojisi, evrim ve ekolojiyi ele alıyor.

Çalışmanın son iki bölümünde ise, insan evrimi ve etiği konusunda bir tartışma yer alıyor.

  • Künye: Ernst Mayr – Biyoloji Budur, çeviren: Afife İzbırak, TÜBİTAK Yayınları, bilim, 375 sayfa

Frans de Waal – Hayvanların Ne Kadar Zeki Olduğunu Anlayacak Kadar Zeki miyiz? (2017)

İnsanoğlu uzun yıllar önce doğaya egemen oldu.

Fakat bu egemenlik, aynı zamanda kendi zekâ ve becerilerini diğer tüm türlerin üstünde görmesine neden olacak müzmin bir kibri de beraberinde getirdi.

Fakat daha da önemli ve tehlikelisi, bu kibrin beraberinde getirdiği cahilliktir.

Örneğin hayvanların zekâları ve duyguları hakkında neler biliyoruz?

Charles Darwin’in insan ve hayvan duyguları üzerine çokça yazdığı biliniyor ve 19. yüzyıldaki pek çok bilim insanı, hayvanlarda ileri seviyede zekâ keşfetmeye hevesliydi.

Bu çabaların neden geçici bir süre askıya alındığı veya neden biyolojinin yoluna bile isteye taş koyduğumuz, bugün hâlâ gizemini koruyor.

İşte primat davranışı ve bilişi hakkında önemli çalışmalar yapmış Frans de Waal da, hayvan zekâsının olağanüstü boyutlarını gözler önüne seriyor.

Konuyla ilgili yapılmış pek çok keşiften yola çıkan yazar, son yirmi yılda bu alanda yaşanan heyecan verici gelişmeleri sunuyor.

“İnsanlar neden hayvan zekâsını küçümsemeye bu kadar hevesli? Kendimiz söz konusuyken hiç sorgulamadan kabul ettiğimiz becerileri hayvanlar söz konusu olduğunda sürekli reddediyoruz,” diye soran de Waal, kargalar, yunuslar, papağanlar, koyunlar, eşekarıları, yarasalar, balinalar, primatlar ve daha pek çok türün insanları şaşkına uğratacak olağanüstü zekâlarından örnekler veriyor.

  • Künye: Frans de Waal – Hayvanların Ne Kadar Zeki Olduğunu Anlayacak Kadar Zeki miyiz?, çeviren: Ahmet Burak Kaya, Metis Yayınları, bilim, 344 sayfa

Daniel Bor – Doyumsuz Beyin (2014)

Bilinçlilik konusuna, modern bilim nasıl yaklaşıyor?

Bu soruya kapsamlı bir yanıt veren Bor, bilincin kavramsal belirsizliklerini, derin beyin hasarı durumlarında bilinçliliğin nasıl bozulduğunu ortaya koyuyor.

Beyin-zekâ-zihin etkileşimi ile dikkat, bilinç ve hafıza konularına ilgi duyanlar kaçırmasın.

  • Künye: Daniel Bor – Doyumsuz Beyin, çeviren: Ayşegül Yarımoğlu, Bahçeşehir Üniversitesi Yayınları

Albert Einstein – Göreliliğin Anlamı (2014)

Albert Einstein’ın Princeton’daki derslerinin ürünü olan, görelilik kuramı konusunda pek çok çalışmaya öncülük etmiş bir eser.

Uzay, zaman ve mekaniği, elektromanyetizma, özel görelilik kuramı gibi birçok kavramın ele alındığı çalışma, zorlu üslubuyla daha ziyade matematik ya da bilime ilgisi olanlara hitap ediyor.

  • Künye: Albert Einstein – Göreliliğin Anlamı, çeviren: Ercüment Akat, Alfa Yayınları

Paul Davies – Tanrı ve Yeni Fizik (2014)

Yirminci yüzyılın büyük bilimsel devrimlerinden sonra, Tanrı’nın yeri nedir?

Paul Davies burada, inançlarının yeni fizikle uyumlu olduğunu iddia edenler ile bunun tersini savunanların tezlerini masaya yatırıyor.

Bazı insanlar boşuna yorulmasın diye baştan belirtelim: Davies bilimin Tanrı’ya ulaşmada dinden daha güvenli bir yol sunduğunu düşünüyor.

  • Künye: Paul Davies – Tanrı ve Yeni Fizik, çeviren: Barış Gönülşen, Alfa Yayınları

Stuart Firestein – Cehalet (2014)

Bilimin itici gücü olarak cehalet…

Cehaletimiz arşa yükseliyor. Fakat bu kitabın yazarı Stuart Firestein’a göre bunun tadını çıkarabiliriz. Zira yazara göre cehalet bizi, bilinmeyenin ardındaki gizemi keşfetmek için teşvik etmekte.

Cehalet kışkırtıcı bir kelime, zaten Firestein da bu kavramla bir şey hakkında olgudan, kavrayıştan, içgörüden ya da netlikten mahrum olmayı kastediyor.

Yazar, “Bilgide toplumsal bir boşluk” olarak tanımladığı bu durumun, insanları düzgün sorular sormaya ittiğini belirtiyor.

  • Künye: Stuart Firestein – Cehalet, çeviren: Mehmet Doğan, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları

Nicholas Mee – Yer Çekimi: Kozmik Kodu Kırmak (2017)

Newton’ın yerçekimi kuramı, bilim tarihindeki en büyük keşiflerden.

Zira bu keşif, insanın dünyadaki yerini tam anlamıyla kesinleştirdi.

Matematik ve bilim konularında birçok çalışmaya imza atmış Nicholas Mee, her seviyeden okura hitap eden bu çalışmasında, söz konusu yerçekimi kuramı başta olmak üzere kozmos dediğimiz devasa dünyanın sınırlarına dâhil olan pek çok önemli bilimsel gelişme ve keşfin keyifle okunan bir hikâyesini sunuyor.

Kitapta, kara deliklerden Büyük Patlama’ya, astronominin kadim geleneklerinden günümüzde uzayın keşfi yolunda yapılmış önemli çalışmalara kadar pek çok konu yer alıyor.

Yazar bunu yaparken de, çalışmalarıyla bilime yön vermiş Kepler, Newton, Einstein ve Hawking gibi birçok bilim insanının kuramları hakkında okurunu aydınlatıyor.

Rahat okunabilir üslubuyla dikkat çeken kitap, devasa bilim mirası hakkında daha iyi aydınlanmak açısından birebir.

  • Künye: Nicholas Mee – Yer Çekimi: Kozmik Kodu Kırmak, çeviren: Zeynep Alpar, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, bilim, 387 sayfa

Lee Billings – Beş Milyar Yıllık Yalnızlık (2014)

Lee Billings, 1960’lardan itibaren başlayan, diğer yıldızların etrafında başka dünyalar bulmak için gerçekleştirilen coşkulu arayışın adeta günlük kaydını tutuyor.

Bu dönemde bilim insanlarının ötegezegen tespiti konusunda koyuldukları hırslı çalışmalar ile o zaman kaydedilmiş bilimsel keşifler için kapsamlı bir rehber.

  • Künye: Lee Billings – Beş Milyar Yıllık Yalnızlık, çeviren: Ozan Karakaş, Alfa Yayınları

Martin John Spencer Rudwick – Yeryüzünün Tarihi (2017)

Yeryüzündeki insanlık dönemi, insanlık öncesi zamanın yanında neredeyse hiç denebilecek kadar kısadır.

Bilim insanları da, şimdiye kadar yalnızca insanın doğaya karşı mücadelesi ve keşifleri bağlamında bir tarih anlatmıştı.

Bu nedenle, yeryüzünün kendi tarihinin, kendi koşullarında ve kendine özgü haliyle detaylı bir şekilde yeniden canlandırılması, ihmal edilmiştir diyebiliriz.

İşte bu kitap, tam da bu eksikliğin bilincinden hareketle, insanlık tarihi kadar olaylı ve dramatik olan, doğanın kendi tarihini anlatıyor.

Martin Rudwick, sadece bitkilerle hayvanların değil, kayaların ve minerallerin, dağların, volkanların, depremlerin, kıtaların, okyanusların ve atmosferin bizden önceki tarihinin izini sürüyor.

Kitapta,

  • Doğal eski yapılar,
  • Fosiller,
  • Yanardağlar,
  • Katmanlar,
  • Taşlar,
  • Tufan,
  • Buzul çağı,
  • Mamutlar,
  • Kıtalar ve okyanuslar, gibi pek çok konu yeniden canlandırılıp aydınlatılıyor.

Kitap, yeryüzünü alışıldığın ötesinde bir gözle keşfetmek isteyenlere önerilir.

  • Künye: Martin John Spencer Rudwick – Yeryüzünün Tarihi, çeviren: Dilek Berilgen Cenkçiler, Maya Kitap, tarih, 316 sayfa