Kategori: Bilim

Frank T. Vertosick Jr. – İçinizdeki Deha (2008)

Frank T. Vertosick Jr., ‘İçinizdeki Deha’da, virüslerden insana uzanan ekosistemde bütün canlıların engin bir zekaya sahip olduğunu söylüyor.

Genel olarak zekânın okuma, yazma ve hesaplama gibi alanlarla sınırlı bir yeti olduğu düşünülür.

Vertosick ise, vücutların beyinler kadar olağanüstü pek çok yüksek derecede zeki sistemler içerdiğini belirtiyor.

Kitapta, örneğin bağışıklık sistemi gibi bilinen bir sistemin nasıl usta ve dolambaçlı bir zekâyla çalıştığı yer alıyor.

Vartosick ayrıca, insanlığın en hassas medikal tekniklerini aşabilen bazı kanser hücrelerini, mikropları ve virüsleri de, bu olağanüstü zekâlara örnek olarak gösteriyor.

  • Künye: Frank T. Vertosick Jr. – İçinizdeki Deha, çeviren: Selma Çetinçift Doğan, Ledo Yayıncılık, bilim, 425 sayfa

Galileo Galilei – İki Büyük Dünya Sistemi Hakkında Diyalog (2008)

Galileo Galilei’nin, meşhur kitabı ‘İki Büyük Dünya Sistemi Hakkında Diyalog’, üç kişinin diyalogları şeklinde kaleme alınmış.

Diyaloglarda Simplicio Ptolemy Aristocu düşünceyi, Salvatio Kopernik sistemini ve Sagredo ise aydınlanmayı temsil ediyor.

Galileo kitabında ilk olarak, yerküreye en yakın mesafedeki gökcismi olması vesilesiyle Ay’ı inceliyor ve yerkürenin güneşten aldığı ışığı Ay’a yansıttığını ispat ediyor.

Yine, dünyanın uzayda sabit bir şekilde durmadığı ve diğer gezegenlerle beraber güneş etrafında döndüğü gerçeği de, ilk kez Galilei’nin bu kitabında dile getirilmiş ve engizisyon mahkemesi bu nedenle kıyameti koparmıştı. Galilei’nin kitabının modern bilime en büyük katkısı, o ana kadar gerçek ve tartışılamaz kabul edilen Aristotelesçi düşünceyle hesaplaşmayı göze alması ve gerçekleri büyük bir cesaretle savunmasıydı.

  • Künye: Galileo Galilei – İki Büyük Dünya Sistemi Hakkında Diyalog, çeviren: Reşit Aşçıoğlu, İş Kültür Yayınları, bilim, 655 sayfa

Derek Turner – Paleontoloji ve Evrim (2014)

Felsefi düşünceler, paleontolojiyi nasıl etkiledi?

Bu meseleyi, çağdaş biyoloji felsefesinin ve bilim felsefesinin bakış açısıyla ele alan Turner bu etkinin derinlikli olduğunu düşünüyor.

Konuya dair güncel tartışmalar ve fosil kayıtlarının evrime ilişkin ipuçları konusunda önemli bir kaynak.

  • Künye: Derek Turner – Paleontoloji ve Evrim, çeviren: Nıvart Taşçı, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları

Kolektif – Gelecekte Bilim (2014)

Günümüz biliminin yanıtını aradığı sorular, ilerleyen zamanlarda önemli gündem başlıkları olmaya aday.

Başka yerlerde hayat olup olmadığı, antiviral bağışıklık biyolojisinde kaydedilen gelişmeler, stresin zihin ve vücut üzerindeki etkileri gibi konularda bilimde kaydedilen gelişmelerden bir demet.

  • Künye: Kolektif – Gelecekte Bilim, editör: Max Brockman, çeviren: Ferhat İyidoğan, Alfa Yayınları

Louann Brizendine – Kadın Beyni (2008)

Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde nöro-psikiyatr olarak çalışan Louann Brizendine, kendisine dünya çapında ün getiren ‘Kadın Beyni’nde, kadınların erkeklerden çok farklı olan beyin yapılarına odaklanıyor.

Brizendine çalışmasında, erkek egemen anlayışın neredeyse tüm bir dünya tarihini şekillendirmiş, kadının biyolojisini küçümseyen söylemiyle hesaplaşıyor.

Kitap bunun yanında, her iki cinsin beyin farklılıklarına dair oldukça bilgilendirici ayrıntılar barındırmasıyla da dikkat çekiyor.

Brizendine’in çalışması, kadın gerçekliğinin anlaşılması konusunda önemli bir katkı sunmasının yanında, kadınlara beyinlerinin gücünü göstererek onlara özgüven aşılıyor.

  • Künye: Louann Brizendine – Kadın Beyni, çeviren: Zeynep Heyzen Ateş, Say Yayınları, bilim, 326 sayfa

Rom Harré – Büyük Bilimsel Deneyler (2014)

Tesadüf veya kaza eseri olsun, sonu gelmez ve sıkıcı deneyler sonrasında ulaşılmış olsun, insan dehası ve becerisinin ortaya koyduğu muhteşem bilimsel deneyler.

Bilimin, dünyaya bakışımızı nasıl kökten değiştirdiğini, fakat en çok da, en büyük başarıların altında ne denli büyük bir azmin yattığını görmek isteyenlere.

  • Künye: Rom Harré – Büyük Bilimsel Deneyler, çeviren: Sinan Kılıç, Say Yayınları, bilim, 280 sayfa

Güney Gönenç – Hep Aranızda Olacağım (2008)

Güney Gönenç, ‘Hep Aranızda Olacağım’da, bilim tarihinin önemli bir fizikçisi olmasının yanı sıra, Nazilere karşı direnmiş Frédéric Joliot-Curie’nin yaşam öyküsünü anlatıyor.

Joliot-Curie, radyoaktiflik ve atom reaktörü de dâhil olmak üzere, birçok bilimsel buluşa imza atmış bir bilim insanı.

Kendisi bilim insanı olduğu kadar, toplumsal konulardaki duyarlılığıyla da bilinen özgün isimlerden biri.

Zira Joliot-Curie, Nazi işgali altındaki Fransa’da, Fransız Ulusal Direniş Cephesi’nin başkanlığını yapmış, savaştan sonra da Dünya Barış Konseyi’nin kurucusu ve Genel Başkanı olmuştu.

Gönenç’in çalışması da, bu bilim adamının hayatını ve çalışmalarını, oldukça anlaşılabilir bir üslupla aktarıyor.

  • Künye: Güney Gönenç – Hep Aranızda Olacağım, Yordam Kitap, biyografi, 238 sayfa

Kolektif – Yaratılış mı Evrim mi? Bilim İnsanları Yaratılışçılığı Tartışıyor (2017)

Evrim gerçeği her bilimsel gelişmede yeniden ve yeniden doğrulandığı için, kuramın karşıtları da “Dünya altı günde yaratıldı” gibi modası geçmiş tezlerden ziyade daha güncel karşı söylemlere başvurmak zorunda kalıyor.

İşte elimizdeki bu harikulade çalışma da, yaratılışçılığın evrim karşıtı güncel argümanlarını yerle bir etmek konusundaki acil ihtiyaca yanıt veriyor.

Kitapta,

  • Darwinizm, yaratılışçılık ve “akıllı tasarım” arasındaki temel farklar,
  • Yeni evrim karşıtlığı olarak “akıllı tasarım” taraftarlarının özellikleri,
  • Yaratılışçılıkla ilgili problemler,
  • Evrim karşıtlığını canlı tutan dini ve ideolojik dinamikler,
  • Yaratılışçılığın hayatın kökenine getirdiği yorumlar,
  • Biyolojik karmaşıklık,
  • Mantık ve matematiğe aldatmaca için başvurulması,
  • Metodolojik doğalcılığın sınırları,
  • Bilimsel metodolojiler ve evrimsel biyoloji,
  • Ve evrimi öğretmenin neden vazgeçilmez olduğu gibi ilgi çekici konular yer alıyor.

Evrim karşıtlığı geri döndü ve artık yeni isimlere sahip. Fakat bu yeni isimler aynı eski argümanlar üzerine yapıştırılmış yeni etiketlerden fazlası değil.

İşte bu kitap da, bunu eksiksiz bir şekilde gözler önüne sermesiyle değerli ve önemli.

  • Künye: Kolektif – Yaratılış mı Evrim mi? Bilim İnsanları Yaratılışçılığı Tartışıyor, derleyen: Andrew J. Petto ve Laurie R. Godfrey, çeviren: Şeyma Eren, Çağatay Tarhan ve Önder Kılıç, Ayrıntı Yayınları, bilim, 448 sayfa

Michael R. Matthews – Fen Öğretimi: Bilim Tarihinin ve Felsefesinin Katkısı (2017)

Fen öğretimini, bilim tarihi ve bilim felsefesiyle paralel anlatmanın neden çok önemli olduğunu irdeleyen ve bu yönüyle alanda çalışan öğretmen ve araştırmacılara perspektifler sunan nitelikli bir çalışma.

Michael R. Matthews, fen öğretmenlerinin ele aldıkları konunun tarihini ve felsefesini bilmelerinin hem eğitimin gelişimine hem de öğrencinin zenginleşmesine teorik ve pratik bakımdan ne gibi büyük katkılarda bulunacağını anlatıyor ve bu anlatımında da zengin bir tarihsel arka plandan besleniyor.

Şimdi insanlığın yarattığı muazzam bir zenginlik olarak bilimsel bilginin tarih içinde nasıl ortaya çıktığını, ana kaynaklarının neler olduğunu ve bilimsel bilginin ortaya çıkışını destekleyecek pedagojik faktörler ile çokkültürlü, sorgulayıcı ve değer öncelikli olmanın bilimsel üretimde neden vazgeçilmez olduğunu zengin örneklerle açıklıyor.

  • Künye: Michael R. Matthews – Fen Öğretimi: Bilim Tarihinin ve Felsefesinin Katkısı, çeviren: Mehmet Doğan, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, eğitim, 582 sayfa

Stephen L. Macknik – Zihnin Sihirbazlığı (2014)

Yoktan var olan madeni paralar, görünmez güçler tarafından hareket ettirilen iskambil kâğıtları, ortadan ikiye bölünen güzelim kadınlar…

El çabukluğu sanatı karşısında beynimiz neden bu kadar savunmasız?

Bu yanılsamanın insan olmanın bir parçası olduğunu, bilimsel bir perspektifle ortaya koyan bir kitap.

Çalışmayı, özellikle illüzyonun nörobilimi konusunda aydınlanmak isteyenler okumalı.

  • Künye: Stephen L. Macknik, Susana Martinez-Conde ve Sandra Blakeslee – Zihnin Sihirbazlığı, çeviren: Gülçin Vardar, Alfa Yayınları, psikoloji, 340 sayfa