Kategori: Bilim

Steven Weinberg – İlk Üç Dakika (2014)

Temel parçacıklar fiziğine yaptığı katkıyla anılan Nobel ödüllü fizikçi Steven Weinberg’in 1976’da yayınlanmış çalışması, evrenin 14 milyar yıllık öyküsünü yetkin bir tarzda sunuyor.

Weinberg, fizikteki standart modelin Büyük Patlama’ya dair deneysel verilerinden yola çıkarak, patlama anına, patlamanın ardından gelen ilk üç dakikada yaşananlara ve patlamanın sonunda evrenin içeriğinin ışık, nötrinolar ve karşı-nötrinolardan ibaret hale gelişine kadar birçok detayı aydınlatıyor.

  • Künye: Steven Weinberg – İlk Üç Dakika, çeviren: Zekeriya Aydın ve Zeki Aslan, Kırmızı Kedi Yayınevi, bilim, 236 sayfa

Carl Sagan – Soluk Mavi Nokta: İnsanın Uzaydaki Geleceğine Bir Bakış (2017)

İnsanoğlu, başından beri gezgindi. Diğer bir deyişle türümüz var olduğundan beri geçen zamanın yüzde 99,9’unda bizler avcı ve toplayıcıydık.

Son 10 bin yıldır göçebe hayatını bıraktık. Ki bu süre, uzun tarihimizde bir an kadar kısa bir süredir.

Hâlâ yerimizde duramıyoruz ve yeryüzünden sonraki durağımız da şimdi uzay.

İşte Carl Sagan elimizdeki bu görkemli kitabında, uzayın gizemleri ve insanın uzaydaki geleceği üzerine düşünmekte.

Her okurun rahatça anlayabileceği, zor anlaşılır bilimsel jargondan uzak kaleme alınmış çalışma, şimdi pek çok insana rüya gibi görünen, insanın kozmostaki yolculuğunun tarihini, güneş sistemi ve galaksiler hakkında aydınlatıcı bilgiler eşliğinde irdeliyor.

Sagan, türümüzün bu uçsuz bucaksız evrendeki yolculuğunda başarılı olacağına, bir uzay uygarlığı kuracağına inanıyor ve bilimsel araştırmaların verilerinden yararlanarak biz okurlarını da buna ikna ediyor.

Hem aydınlatıcı, hem tutkulu hem de şiirsel bir kitap.

  • Künye: Carl Sagan – Soluk Mavi Nokta: İnsanın Uzaydaki Geleceğine Bir Bakış, çeviren: Süha Sertabiboğlu, Ayrıntı Yayınları, bilim, 320 sayfa

Kolektif – Açık Bilim (2014)

Seed isimli bilim dergisinde beş senedir düzenlenen sohbetlerin ürünü olan ‘Açık Bilim’, ahlakın temelleri, hakikatin doğası ve bilginin sınırlarını kapsayan makalelerden oluşuyor.

Kitaba katılan alanında uzman pek çok yazar, evrim kuramı, bilinç sorunları, zaman, tasarım, nesnellik ve imge, iklim politikaları, savaş ve hile, rüyalar, kurmacanın hakikati, müzik, biçim, yaratım, fraktal mimari, ahlak, özgür irade, evrim, yaratıcılık, gelecekte yaşam, geleceğin şehirleri, insan ve medeniyet, toplumsal ağlar, sonsuzluğun fiziği ve akıllı altyapı sistemleri gibi, bilimin hem güncel hem de klasik konularını tartışıyor.

  • Künye: Kolektif – Açık Bilim, hazırlayan: Adam Bly, çeviren: Mehmet Doğan, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, bilim, 311 sayfa

Bruce A. Bolt – Depremler (2008)

Bruce A. Bolt’un ‘Depremler’ isimli bu çalışması, sismoloji alanında hem akademik çevrelere hem de konu hakkında bilgilenmek isteyen okuyuculara hitap ediyor.

Bolt çalışmasında,

  • Depremlerin önceden kestirilip kestirilemeyeceği,
  • Depremlerin nasıl ölçüldüğü,
  • Depremlerin tehlikelerinden nasıl sakınılabileceği gibi birçok konuyu aydınlatıyor.

Kitapta ayrıca, okurun konuyu daha derinlemesine araştırabileceğini sağlayacak internet kaynakları da yer alıyor.

Bolt’un, okuru fiziksel ve matematiksel ayrıntılara boğmadığı bu kitabının ilk baskısı 1978 yılında yapıldı ve aradan geçen otuz yıllık süre içerisinde güncellenip dünyanın birçok diline çevrildi.

Çalışma halen, deprem konusundaki en önemli kitaplardan biri.

  • Künye: Bruce A. Bolt – Depremler, çeviren: Ülkün Tansel, TÜBİTAK Yayınları, bilim, 485 sayfa

Jean-Pierre Verdet – Gökyüzü, Düzen ve Karmaşa (2008)

Jean-Pierre Verdet, 1963 yılında Paris Gözlemevi’ne girdi.

Burada 1997 yılına kadar görev alan Verdet’nin, Güneş tacı, gezegenlerin kızılötesi ışınları ve gökbilim tarihi üstüne çalışmaları bulunuyor.

‘Gökyüzü, Düzen ve Karmaşa’, Verdet’nin bu deneyimini, oldukça akıcı ve eğlendirici bir anlatımla sunuyor.

Kitapta gezegenler, takımyıldızlar, masalsı tanrılar, kuyrukluyıldızlar, göktaşları, tutulmalar, kasırgalar, taşkınlar, gökkuşağı ve kuzey şafağı gibi birçok konu, zengin bir görsel malzeme eşliğinde sunuluyor.

Verdet, gökyüzünü bilimsel yönleriyle ele alırken, konu hakkındaki efsaneler ile mitolojilerden de yararlanıyor.

  • Künye: Jean-Pierre Verdet – Gökyüzü, Düzen ve Karmaşa, çeviren: Orçun Türkay, Yapı Kredi Yayınları, bilim, 159 sayfa

Peter Atkins – Evreni Yöneten Dört Yasa (2014)

Kimi meşhur popüler bilim kitaplarıyla da bilinen ünlü kimyager Peter Atkins ‘Evreni Yöneten Dört Yasa’da, enerji özelliklerini ve enerjinin bir türden diğerine dönüşümünü özetleyen termodinamiğin dört önemli yasasını oluşturan sıcaklık, enerji, entropi ve zamanı açıklıyor.

Termodinamiğin yalnızca buhar makineleriyle ilgili olmadığını hatırlatan Atkins, termodinamiğin yasalarının formüle edilip, sonuçları keşfedildikçe, konunun ısı motorlarının, ısı pompalarının, soğutucuların veriminden tutun, kimyadan yola çıkıp yaşam süreçlerine varana kadar, geniş bir olay aralığına dokunabileceğini ve bu yüzden de çok mu çok önemli olduğunu belirtiyor.

  • Künye: Peter Atkins – Evreni Yöneten Dört Yasa, çeviren: Eser Bakdur, Alfa Yayınları, bilim, 120 sayfa

Leonard Smith – Kaos (2014)

Oxford’daki Pembroke College’te matematik dersleri veren Leonard Smith, bazen gözle görülemeyecek kadar küçük değişikliklerin geleceğin biçimlenmesinde başat bir etkiye sahip olup olmadığıyla ilgilenen kaos bilimini kapsamlı bir bakışla açıklıyor.

Kaosa ilişkin ne, nerede ve nasıl sorularını yanıtlayan Smith, kaosun ortaya çıkışını, determinizm ve rastlantısallığı, matematiksel ve fiziksel fraktalları, matematiksel modellerde kaosu, belirsizliğin dinamiğinin hesaplanmasını, istatistik ve kaosu, kaosun tahminlerimizi kısıtlayıp kısıtlamadığını, farklı kaotik modelleri ve felsefenin kaos konusuna yaklaşımını anlatıyor.

  • Künye: Leonard Smith – Kaos, çeviren: Hakan Gür, Dost Kitabevi, bilim, 230 sayfa

Faik Acar – Din – Bilim ve Bitmeyen Kavga (2017)

Dünya ve tarih tasavvurları arasında derin uçurumların bulunduğu din ile bilim arasında çok eski zamanlardan bugüne uzanan bir çatışma yaşanıyor. Batı, Aydınlanma ile birlikte bilimin daha egemen olacağı bir dönemi başlattıysa da, Doğu’daki dini söylem zayıf bir iki istisna dışında halen egemen.

İşte Faik Acar da bu kitabında, din ve bilim arasındaki bu uzun çatışmayı tarihsel bir bakışla ele alıyor.

Kitapta, Tevrat ve Kur’an’ın Sümerlerden nasıl etkilendiğinden Aristoteles ve Galileo’dan günümüze uzanan dini tutuculuğa, Yasak Meyve meselinden Habil ve Kabil’in hikâyesine, Nuh’un gemisi efsanesinden Sümerlerde ve İslamiyet’te kadına ne gibi roller biçildiğine pek çok konu tartışılıyor.

Acar bütün bunların yanı sıra, Türkiye eğitim sisteminde ilerlemenin, aydınlanmanın ve bilimin önündeki başlıca engelleri de saptıyor.

  • Künye: Faik Acar – Din – Bilim ve Bitmeyen Kavga, Berfin Yayınları, din, 190 sayfa

Martin Cohen – Wittgenstein’ın Böceği (2014)

Felsefenin yaramaz çocuğu Martin Cohen ‘Wittgenstein’ın Böceği’nde, büyük düşünürler, filozof ve bilim insanlarına ait gizemini halen koruyan yirmi altı düşünce deneyini okurlarıyla paylaşıyor.

Bunların içinde, kitaba da adını veren, Wittgenstein’ın meşhur böcek ve kibrit kutusu teorisinin yanı sıra,

  • Maxwell’in cini,
  • Galileo’nun topları,
  • Poincare’nin merdiveni,
  • Lukretius’un kargısı,
  • Newton’ın kovası,
  • Ve Parfit’in kişisi de bulunuyor.

Cohen, söz konusu düşünce deneylerini özetledikten sonra, bunları farklı bakış açılarıyla tartışmaya koyuluyor. Kitabın, barındırdığı çok sayıda çizimle de ilgi çekebileceğini söyleyebiliriz.

  • Künye: Martin Cohen – Wittgenstein’ın Böceği, çeviren: Algan Sezgintüredi, Aylak Kitap, bilim, 180 sayfa

Richard P. Feynman – Altı Zor Parça (2014)

‘Altı Zor Parça’, Richard P. Feynman’ın popüler fizik derslerinin bir özetinden oluşuyor.

Feynman’ın daha önce yayınlanan ‘Altı Parça’ kitabından farklı olarak görece daha zor konuları ele alan çalışma, Einstein’ın görelilik kuramından fizik yasalarında simetriye, uzayzamandan vektörlere, göreli enerji ve momentumdan eğri uzaya, kara deliklerden solucan deliklerine ve atom enerjisinden zaman bükülmelerine kadar modern fiziğin birçok devrimci keşfini işliyor.

Kitabın en ilgi çeken yanı ise, Einstein’ın görelilik kuramının mucizevi yanlarını, faaliyet alanlarını ve temel kavramlarını yetkin bir biçimde açıklaması.

  • Künye: Richard P. Feynman – Altı Zor Parça, çeviren: Zekeriya Aydın, Alfa Yayınları, bilim, 222 sayfa