Müzikte cinsiyet, cinsel kimlik ve müzikte toplumsal cinsiyeti cesur bir bakışla ele alan bir inceleme. Kutluk, bestecinin cinsel tercihinin müziğine etkileri, eşcinsel müzikoloji, müzikte kadın, Rock müziğin eril boyutları, feminist müzik eleştirisi, dansın cinsellik çağrışımı ve içeriği gibi, Türkiye açısından yeni sayılabilecek pek çok konuyu tartışmaya açıyor.
Dinleyiciler için opera ve bale temsillerinde, orkestra konserlerinde, müzikallerde, resitallerde çalınan eserleri nasıl dinleyeceklerini ve nasıl anlayacaklarını anlatan nitelikli bir kılavuz. Antik zamanlardan başlayarak müzik tarihinin devirlerini ve bestecilerini, çeşitli ulusal müzik okullarını açıklayan kitap, Fatih Aksular’ın çizimleriyle de zenginleşiyor.
Dehalarıyla müzik tarihine yön vermiş Bach ve Wagner’ın felsefe ve filozoflarla kurduğu etkileşimi araştıran ilgi çekici bir çalışma. Bu yönüyle hem felsefenin önemli sorunlarına doğru yol alan hem de söz konusu müzisyenlerin yaşadıkları dönemin bir panoramasını sunan kitap, felsefe ve müzik tutkunlarına hitap edecek cinsten.
A. J. Racy, California Üniversitesi’nde etnomüzikoloji profesörü. Kendisinin, alt başlığı ‘Arap Kültürü ve Sanatı’ olan bu çalışması da, Yakındoğu Arap müziğini ele alıyor. Edward Said’in “şarkiyatçılık” teziyle çalışmasını çerçeveleyen Racy, Arap dünyasının müzik anlayışını ve yoğun duygular uyandırabilen Doğu müziğini, Batılı okura hissettirmeyi amaçlıyor. Racy’nin bu müziği incelerken, özellikle bunu müzik-duygu çerçevesinden incelemesi de, bu müziğin sahip olduğu esrik duyguları öne çıkarmış. Kitap, bizim de pek yabancısı sayılmayacağımız bu müziğe dair önemli ayrıntılar barındırıyor.
Türkiye’de sol, muhalif müzik düşünüldüğünde, kuşkusuz ilk akla gelecek isimlerden biri de Zülfü Livaneli’dir. Zafer Köse’nin bu kitabında, bedelleri ödenmiş bir ünün, muhalif bir müzik insanının, yazarın deyimiyle bir “Anadolu Meleği”nin hikâyesi yer alıyor. Kitabın yazarı Köse’nin, Livaneli’yle uzun zamana yayılan bir arkadaşlığı bulunuyor. Dolayısıyla kitap, Livaneli’nin müzik anlayışını, politik tavrını, yazarlığını ve sinemacılığını, “içerden” bir gözle değerlendiriyor. Kitap bunun yanı sıra, Türkiye sol müziğinde uzun yıllara yayılan dönüşümleri vermesiyle de ilgi çekiyor.
İlhan K. Mimaroğlu’nun 1958’de yayımlanan ‘Caz Sanatı’, Türkiye’de yayınlanmış ilk caz kitabı olarak tanımlanıyor. Mimaroğlu kitabında, cazın ilkelerini, kurallarını, tarihsel gelişimini ve önde gelen temsilcilerini anlatıyor. Kitapta, başlı başına bir ekol olan New Orleans cazı, kuzeye göçün ardından gelen caz çağı, ekonomik buhran zamanında caz müziği, cazın Avrupa besteciliğine etkileri ve Türkiye’de cazın gelişimi ele alınıyor. Trompet, klarnet, keman, saksafon ve kontrbas gibi caz enstrümanlarını da tanıtan Mimaroğlu, çalışmasının sonuna, müzikseverler için cazla ilgili kitap ve plakların bir listesini de ekliyor.
Müzik dünyası, Almanca bir sözcük olan “Lied”i, şan için bestelenmiş lirik şiir şeklinde açıklıyor. İnsana dair her konuyu işleyen, lirizmin melodiyle bütünleştiği bu tür, konser salonlarının vazgeçilmez yapıtlarından. Gül Sabar, liedler konusunda önemli bir boşluğu dolduran bu çalışmasında, liedlerin edebi ve müzikal derinliklerini ortaya koyuyor. Uzmanların yanı sıra, türe ilgi duyan her okura hitap eden kitapta, liedlerin anavatanı diyebileceğimiz Almanya başta olmak üzere Avrupa çapında yaratılmış çok sayıda esere yer veriliyor. Sabar ayrıca, lied yorumunda resital programı hazırlanırken dikkat edilecek hususları da anlatıyor.
Müzik eleştirmeni Harold C. Schonberg, referans çalışması ‘Büyük Besteciler’de, müzik tarihinin seyrini değiştiren isimlerin portrelerine ve çalışmalarına yer veriyor. Kitapta Monteverdi’den Bach’a, Handel’den Haydn’a, Mozart’tan Beethovan’a, Schubert’ten Berlioz’a ve Chopin’den Liszt’e çok sayıda besteci yer alıyor. Yayınlandığı 1970’li yıllardan bu yana farklı baskılar yapan çalışma, meslekten olmayan müziksever bir kitle için yazılmış ve Monteverdi’den günümüze kadar müzik tarihinin sürekliliği izlenebilecek şekilde düzenlenmiş. Kitap, büyük bestecileri çalışmalarının yanı sıra, birer insan olarak da ortaya koyuyor.
‘Türk Müziğinde Bestelenmiş Şiirler’, geleneksel ya da geleneksele yakın tarzlarda bestelenmiş şiirleri sunuyor. Bir güfte derlemesinden ziyade, şiirlerin bestelenmiş olanlarından bir seçme olan çalışma, müziğin nitelikli şiire yaklaşımını ortaya koymasıyla önemli. Daha çok popüler olmuş, sevilmiş örneklere yer verilen ve yazarı Tahir Abacı’nın Türk müziğinde şiir ilişkisini irdelediği bir yazıyla açılan kitapta, Yunus Emre’den Pir Sultan Abdal’a, Karacaoğlan’dan Hacı Hayri Bey’e, Tevfik Fikret’ten Yahya Kemal’e, Sabahattin Ali’den Ruhi Su’ya, Ahmed Arif’ten Can Yücel’e ve Edip Cansever’e kadar birçok ismin şiirleri yer alıyor.
Aristomenis Kaliviotis elimizdeki nitelikli çalışmasında, 1900-1922 dönemindeki İzmir müzik yaşamının çokbiçimciliğinden zengin boyutlar sunuyor. Halk kesiminin olduğu kadar, ekonomik olarak üst sınıfta yer alanların müzikli eğlencelerini ortaya koyan Kaliviotis, İzmir’in aralarında gramofon, silindirler ve fonograflar gibi dönemin ilk ticari ürünlerini de satan müzik mağazalarının bir listesini veriyor. 20. yüzyılın başlarında İzmir’in müzik hayatı ve o dönemde müzik icra etmiş kişi ve kurumlar konusunda önemli bir kaynak olan kitap, dönemin ilk Rumca ses kayıtlarının en iyi örneklerini barındıran bir CD ile birlikte sunuluyor.
